1/21
Bộ flashcards từ vựng và công thức trọng tâm về Con lắc lò xo, Con lắc đơn, Năng lượng, Đồ thị và Lực trong dao động điều hòa.
Con lắc lò xo nằm ngang
Hệ gồm một vật nặng khối lượng m (kg) gắn vào một đầu của lò xo có độ cứng k (N/m) và có khối lượng không đáng kể, dao động trên mặt phẳng ngang với vị trí cân bằng O trùng với vị trí lò xo không biến dạng.
Tần số góc của con lắc lò xo
Đại lượng đo tốc độ biến thiên góc của dao động con lắc lò xo, xác định theo công thức ω=mk, trong đó k (N/m) là độ cứng của lò xo và m (kg) là khối lượng của vật nặng.
Chu kì và tần số của con lắc lò xo
Hai đặc trưng dao động của con lắc lò xo, trong đó chu kì dao động là T=2πkm và tần số dao động là f=2π1mk.
Độ biến dạng của lò xo ở vị trí cân bằng (Δl0)
Đoạn dãn của lò xo khi vật ở vị trí cân bằng của con lắc lò xo treo thẳng đứng, xác định bằng công thức Δl0=kmg=ω2g, với g (m/s2) là gia tốc rơi tự do.
Con lắc đơn
Hệ cơ học gồm một vật nhỏ khối lượng m treo ở đầu một sợi dây không dãn, khối lượng không đáng kể, có chiều dài l, đầu trên của sợi dây được gắn vào một điểm cố định.
Điều kiện dao động điều hòa của con lắc đơn
Ma sát và sức cản của môi trường không đáng kể, đồng thời biên độ góc phải nhỏ thỏa mãn α0≤10∘≈0,17rad.
Li độ cong và li độ góc của con lắc đơn
Các đại lượng xác định vị trí của con lắc đơn, liên hệ với nhau qua công thức s=lα và s0=lα0, trong đó s là li độ dài (m hoặc cm), α là li độ góc (rad), và α0 là biên độ góc (rad).
Tần số góc, chu kì và tần số của con lắc đơn
Các đại lượng đặc trưng cho con lắc đơn dao động điều hòa: tần số góc ω=lg, chu kì T=2πgl, và tần số f=2π1lg.
Động năng trong dao động điều hòa (Wđ)
Năng lượng chuyển động của vật dao động điều hòa, tính bởi Wđ=21mv2=21mω2A2sin2(ωt+φ)=21mω2(A2−x2), đơn vị đo trong hệ SI là Jun (J).
Thế năng đàn hồi của con lắc lò xo (Wt)
Dạng năng lượng dự trữ dưới dạng biến dạng của lò xo, xác định bằng Wt=21kx2=21mω2x2=21mω2A2cos2(ωt+φ).
Thế năng trọng trường của con lắc đơn (Wt)
Năng lượng thế của con lắc đơn do tương tác trọng trường, tính theo công thức Wt=mgh=mgl(1−cos(α))≈21mglα2=21mω2s2.
Cơ năng trong dao động điều hòa (W)
Tổng động năng và thế năng của vật: W=Wđ+Wt=Wđmax=Wtmax=21mω2A2. Cơ năng là một hằng số bảo toàn, không thay đổi theo thời gian.
Đồ thị động năng theo li độ (Wđ−x)
Đường parabol có bề lõm hướng xuống, đạt giá trị cực đại Wđmax=21mω2A2 khi vật đi qua vị trí cân bằng (x=0) và đạt giá trị bằng 0 khi vật ở hai vị trí biên (x=±A).
Đồ thị thế năng theo li độ (Wt−x)
Đường parabol có bề lõm hướng lên, đạt giá trị cực đại Wtmax=21mω2A2 khi vật ở hai vị trí biên (x=±A) và đạt cực tiểu bằng 0 khi vật qua vị trí cân bằng (x=0).
Quy luật biến thiên chu kì và tần số của năng lượng
Động năng và thế năng biến thiên tuần hoàn với tần số gấp đôi dao động của vật (f′=2f, ω′=2ω), chu kì bằng một nửa chu kì dao động của vật (T′=2T), và có cùng biên độ biến thiên là 2W.
Khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp Wđ=Wt
Khoảng thời gian ngắn nhất giữa hai thời điểm liên tiếp động năng bằng thế năng là Δt=4T. Trong một chu kì dao động T, có đúng 4 lần động năng bằng thế năng.
Lực kéo về (lực hồi phục)
Hợp lực của tất cả các lực tác dụng lên vật dao động điều hòa, có vectơ Fkv=ma, độ lớn ∣Fkv∣=m∣a∣=k∣x∣, đạt cực đại ∣Fkv∣max=kA tại hai biên và đạt cực tiểu bằng 0 tại vị trí cân bằng.
Lực đàn hồi của con lắc lò xo nằm ngang
Lực tác dụng của lò xo lên vật có độ lớn ∣Fđh∣=k∣x∣, đóng vai trò chính là lực kéo về; đạt cực đại ∣Fđh∣max=kA ở biên (x=±A) và đạt cực tiểu ∣Fđh∣min=0 ở vị trí cân bằng (x=0).
Lực đàn hồi cực đại và cực tiểu của con lắc lò xo thẳng đứng
Lực đàn hồi có cực đại Fđhmax=k(Δl0+A); cực tiểu là Fđhmin=k(Δl0−A) khi A<Δl0, hoặc Fđhmin=0 khi A>Δl0.
Chiều dài cực đại và cực tiểu của lò xo treo thẳng đứng
Chiều dài lớn nhất và nhỏ nhất của lò xo trong quá trình dao động: lmax=l0+Δl0+A và lmin=l0+Δl0−A, với l0 là chiều dài tự nhiên của lò xo.
Động lượng (p)
Đại lượng đo chuyển động có độ lớn tính theo công thức p=mv, với đơn vị đo là kg⋅m/s.
Công thức tính năng lượng theo động lượng và lực kéo về
Hệ thức biểu diễn năng lượng gồm: động năng Wđ=2mp2, thế năng Wt=2mω2Fkv2, và cơ năng W=2mpmax2=2mω2Fmax2.