Hierarchiczna budowa organizmu człowieka i tkanki zwierzęce

Zestaw fiszek pojęciowych dotyczących hierarchicznej budowy organizmu człowieka, budowy i funkcji tkanek zwierzęcych oraz roli poszczególnych układów narządów.

Komórka

Najmniejszy element budowy organizmu, zdolny do przeprowadzania podstawowych procesów życiowych.

Tkanka

Zespół komórek o podobnej budowie, które pełnią taką samą lub zbliżoną funkcję.

Narząd

Struktura utworzona przez połączone ze sobą różne tkanki, która wykonuje w organizmie określone czynności.

Układ narządów

Zespół narządów współpracujących ze sobą w wykonywaniu czynności życiowych.

Organizm

Całość utworzona przez współpracujące ze sobą układy narządów, umożliwiająca prawidłowe funkcjonowanie i zachowanie równowagi w ciele.

Hierarchia budowy organizmu człowieka

Uporządkowany schemat budowy organizmu od poziomu najwyższego do najniższego: organizm -> układ narządów -> narząd -> tkanka -> komórka.

Tkanka nabłonkowa

Tkanka okrywająca powierzchnię ciała i wyściełająca narządy wewnętrzne, w której komórki ściśle do siebie przylegają.

Nabłonek jednowarstwowy płaski

Tkanka nabłonkowa zbudowana z jednej warstwy płaskich komórek, uczestnicząca w wymianie gazowej w płucach.

Nabłonek orzęsiony (migawkowy)

Tkanka nabłonkowa wyposażona w rzęski, której funkcją jest oczyszczanie powietrza w drogach oddechowych.

Nabłonek walcowaty

Tkanka nabłonkowa zbudowana z wydłużonych komórek, umożliwiająca wchłanianie substancji w jelicie cienkim.

Tkanka mięśniowa

Tkanka mająca zdolność kurczenia się, co umożliwia wykonywanie ruchów.

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa

Tkanka z wydłużonymi komórkami o wielu jądrach przy błonie komórkowej; działa zależnie od woli człowieka, szybko się męczy i uczestniczy w ruchu części ciała oraz całego organizmu.

Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana serca

Tkanka z wydłużonymi, rozgałęzionymi komórkami jedno- lub dwujądrowymi; działa niezależnie od woli człowieka, nie męczy się przy pracy i umożliwia skurcze serca oraz pompowanie krwi.

Tkanka mięśniowa gładka

Tkanka z wydłużonymi, wrzecionowatymi komórkami z jednym centralnym jądrem; działa niezależnie od woli człowieka, nie męczy się i umożliwia skurcze oraz działanie narządów (np. przesuwani treści w przewodzie pokarmowym).

Tkanka nerwowa

Tkanka umożliwiająca reagowanie na bodźce płynące ze środowiska zewnętrznego oraz z wnętrza organizmu.

Neurony

Komórki nerwowe składające się z ciała komórki z jądrem oraz wypustek (długiego aksonu i licznych, krótkich dendrytów), odbierające i przesyłające impulsy nerwowe.

Akson

Długa wypustka komórki nerwowej przesyłająca impulsy nerwowe od ciała komórki dalej.

Dendryty

Liczne, krótkie wypustki komórki nerwowej odbierające sygnały i przekazujące je do ciała komórki.

Tkanka łączna

Tkanka zawierająca komórki zazwyczaj rozproszone w substancji międzykomórkowej.

Tkanka kostna

Tkanka łączna zawierająca gwiaździste komórki w twardej i elastycznej substancji międzykomórkowej z solami mineralnymi i białkami; buduje kości oraz magazynuje związki wapnia i fosforu.

Tkanka chrzęstna

Tkanka łączna z komórkami ułożonymi po 2-3 w jamkach zanurzonych w sprężystej substancji międzykomórkowej z włóknami białkowymi; łączy kości i chroni je przed ścieraniem.

Tkanka tłuszczowa

Tkanka łączna zawierająca komórki z kroplami tłuszczu; pełni funkcję magazynującą i chroni narządy przed urazami.

Krew

Płynna tkanka łączna składająca się z krwinek czerwonych, krwinek białych i płytek krwi w osoczu; umożliwia transport substancji, chroni przed drobnoustrojami i uczestniczy w gojeniu ran.

Osocze

Płynna substancja międzykomórkowa krwi, w której rozmieszczone są krwinki czerwone, krwinki białe oraz płytki krwi.

Szpik czerwony

Struktura znajdująca się w kości, w której produkowane są elementy wchodzące w skład krwi.

Trzustka

Narząd należący do dwóch układów: pokarmowego (wytwarza enzymy trawienne) oraz hormonalnego (wydziela hormony).

Układ kostny

Układ tworzący rusztowanie organizmu i chroniący narządy wewnętrzne.

Układ pokarmowy

Układ odpowiadający m.in. za wchłanianie substancji odżywczych z pokarmu.

Układ oddechowy

Układ wprowadzający tlen do organizmu i usuwający z niego dwutlenek węgla.

Układ moczowy

Układ usuwający niepotrzebne produkty przemiany materii oraz nadmiar wody.

Układ krwionośny i układ limfatyczny

Układy rozprowadzające substancje po organizmie oraz biorące udział w walce z drobnoustrojami.

Układ odpornościowy

Układ odpowiadający za obronę organizmu przed drobnoustrojami.

Układ nerwowy

Układ odbierający i przetwarzający bodźce z otoczenia oraz z wnętrza organizmu, kontrolujący pracę narządów.

Układ hormonalny

Układ produkujący hormony, które kontrolują pracę pozostałych układów narządów.

Układ mięśniowy

Układ umożliwiający poruszanie się organizmu.

Układ rozrodczy

Układ produkujący komórki rozrodcze, umożliwiający zapłodnienie oraz rozwój płodu.

Układy narządów organizmu człowieka

Schematyczne przedstawienie powiązanych układów narządów tworzących wspólnie organizm człowieka.

Zdjęcia mikroskopowe tkanek (A - nabłonek walcowaty, B - mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa, C - nerwowa)

Obrazy mikroskopowe przedstawiające przykłady trzech tkanek: A. nabłonek walcowaty, B. tkankę mięśniową poprzecznie prążkowaną szkieletową, C. tkankę nerwową.