Makroelementy i Mikroelementy - Biologia

Zestaw fiszek słownikowych obejmujący definicje makroelementów, mikroelementów i biogenów oraz szczegółowe funkcje i skutki niedoborów poszczególnych pierwiastków.

Makroelementy

Pierwiastki, których zawartość w organizmie przekracza $0,01\%$ suchej masy ciała. Do tej grupy należą: $C$, $H$, $O$, $N$, $P$, $S$, $Ca$, $Mg$, $K$, $Na$, $Cl$.

Mikroelementy

Pierwiastki, których zawartość w organizmie jest mniejsza niż $0,01\%$ suchej masy ciała. Na maturę najważniejsze są: $Fe$, $Cu$, $Zn$, $Mn$, $Mo$, $Co$, $I$, $F$, $Se$, $Cr$.

Biogeny

Pierwiastki niezbędne do budowy związków organicznych organizmów: węgiel ($C$), wodór ($H$), tlen ($O$), azot ($N$), fosfor ($P$) oraz siarka ($S$).

Węgiel ($C$)

Podstawowy składnik wszystkich związków organicznych, który dzięki tworzeniu czterech wiązań kowalencyjnych buduje długie łańcuchy i pierścienie.

Wodór ($H$)

Składnik wody oraz związków organicznych, biorący udział w reakcjach utleniania i redukcji.

Tlen ($O$)

Składnik wody i związków organicznych, niezbędny do procesu oddychania tlenowego.

Azot ($N$)

Pierwiastek wchodzący w skład aminokwasów, białek, nukleotydów oraz kwasów nukleinowych.

Fosfor ($P$)

Składnik $ATP$, $DNA$, $RNA$, fosfolipidów, a także budulec kości i zębów.

Siarka ($S$)

Wchodzi w skład aminokwasów siarkowych (cysteiny i metioniny) oraz niektórych białek i koenzymów.

Wapń ($Ca$)

Pierwiastek budujący kości i zęby, uczestniczący w krzepnięciu krwi, skurczu mięśni i przewodzeniu impulsów nerwowych.

Magnez ($Mg$)

Aktywator wielu enzymów oraz kluczowy składnik budowy chlorofilu.

Potas ($K$)

Odpowiada za gospodarkę wodną komórek, skurcz mięśni oraz przewodzenie impulsów nerwowych.

Sód ($Na$)

Uczestniczy w przewodzeniu impulsów nerwowych i utrzymuje równowagę wodno-elektrolitową.

Chlor ($Cl$)

Wchodzi w skład kwasu solnego w żołądku i bierze udział w utrzymaniu równowagi osmotycznej.

Żelazo ($Fe$)

Składnik hemoglobiny, mioglobiny oraz cytochromów. Jego niedobór prowadzi do niedokrwistości (anemii).

Miedź ($Cu$)

Składnik enzymów biorący udział w procesach metabolizmu żelaza.

Cynk ($Zn$)

Składnik wielu enzymów wpływający na odporność organizmu oraz procesy gojenia ran.

Mangan ($Mn$)

Pierwiastek aktywujący enzymy uczestniczące w metabolizmie.

Molibden ($Mo$)

Składnik enzymów biorących udział w przemianach azotu.

Kobalt ($Co$)

Pierwiastek wchodzący w skład witaminy $B_{12}$.

Jod ($I$)

Składnik hormonów tarczycy. Niedobór skutkuje powstawaniem woli tarczycy i niedoczynnością tarczycy.

Fluor ($F$)

Wzmacnia kości i szkliwo zębów. Niedobór prowadzi do większej podatności na próchnicę.

Selen ($Se$)

Składnik enzymów antyoksydacyjnych chroniący komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników.

Chrom ($Cr$)

Wpływa na metabolizm glukozy i wspomaga działanie insuliny.