DIAGNOSTYKA CHORÓB UKŁADU ODDECHOWEGO, WIRUSOWE CHOROBY UKŁADU ODDECHOWEGO

Jakie choroby zwalczane z urzędu podlegają zakazowi szczepień zgodnie z polskim prawem?

Wysoce zjadliwa grypa ptaków / pomór drobiu (HPAI / Fowl plague).

Jakie choroby zakaźne drobiu wymienione są w załączniku nr 3 do ustawy z 11 marca 2004 roku?

1. Salmonellozy drobiu

2. chlamydioza ptaków,

3. zakaźne zapalenie torby Fabrycjusza (choroba Gumboro),

4. choroba Mareka,

5. mykoplazmozy drobiu

Jakie choroby zakaźne drobiu podlegają obowiązkowi rejestracji na mocy Paragrafu 1 rozporządzenia?

1. Zakaźne zapalenie krtani i tchawicy u drobiu (ILT),

2. zakaźne zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego u drobiu (AE),

3. zakaźne zapalenie nosa i tchawicy indyków (TRT),

4. zakaźne zapalenie oskrzeli u kur (IB).

Jakie choroby zakaźne drobiu podlegają obowiązkowi zwalczania zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy?

Wysoce zjadliwa grypa ptaków / pomór drobiu (HPAI), rzekomy pomór drobiu (ND).

Jaki jest czynnik etiologiczny zakaźnego zapalenia oskrzeli kur (IB)?

Wirus IBV z rodziny Coronaviridae, rodzaj Gamma-Coronavirus.

Jakie schorzenia wywołują koronawirusy ptaków u indyków i przepiórek?

Krwotoczne zapalenie jelit.

Jaki rodzaj koronawirusów zidentyfikowano u ptaków dzikich i czym różnią się od gamma-koronawirusów?

Delta-coronavirus, różnią się budową molekularną.

Jakie rodzaje w obrębie podrodziny Orthocoronavirinae obejmują koronawirusy ssaków?

Alpha-coronavirus oraz Beta-coronavirus.

Jaka jest struktura genomu wirusa IB (IBV)?

• Pojedynczy łańcuch RNA,

• 2/3 genomu koduje polimerazę RNA (replikazę),

• 1/3 genomu koduje cztery białka strukturalne (S, M, E, N).

Jakie są cechy i konsekwencje działania polimerazy RNA wirusa IB (IBV)?

Szybko i wydajnie produkuje genom wirusów potomnych, popełniając przy tym dużo błędów, których nie potrafi naprawiać.

Na czym polega zjawisko rekombinacji przy jednoczesnym zakażeniu komórki dwoma różnymi wirusami IBV?

Replikacja może wygenerować nowy genom będący mozaiką dwóch genomów rodzicielskich o całkowicie odmiennych właściwościach.

Jak zbudowane jest białko S (spike) wirusa IBV i jakie są funkcje jego podrejonów?

Składa się z rejonu S2 zakotwiczającego wypustkę w membranie wirionu oraz rejonu S1 tworzącego zewnętrzną część i oddziałującego z receptorem komórki gospodarza.

Ile typów genetycznych lub antygenowych oraz serotypów IBV opisano w literaturze światowej?

Ponad 50 typów genetycznych lub antygenowych oraz ponad 30 serotypów i wariantów antygenowych (np. światowy wariant Mass).

Dlaczego wirus IB jest nazywany wirusowym kameleonem?

Wykazuje dużą zmienność i skłonność do mutacji w genie białka S podczas replikacji, co prowadzi do powstawania nowych wariantów i podtypów.

Jaka jest trwałość wirusa IB (IBV) po liofilizacji?

Przeżywa 30 lat w temp. 4°C oraz 6 miesięcy w temp. 37°C.

Jakie preparaty chemiczne inaktywują wirusa IB (IBV) w ciągu 3 minut?

1% formalina, 1% krezol, 1% fenol, 2% Virkon.

Jakie układy i narządy w organizmie ptaka atakuje wirus IB?

Układ oddechowy, układ rozrodczy, układ wydalniczy, układ pokarmowy (z bursą Fabrycjusza) oraz mięśnie piersiowe.

Jakie gatunki i grupy wiekowe ptaków są najbardziej wrażliwe na zakażenie IBV?

Kury i bażanty w każdym wieku, przy czym najbardziej wrażliwe i charakteryzujące się najcięższym przebiegiem są kurczęta w wieku 2-4 tygodni.

Ile wynosi okres inkubacji zakaźnego zapalenia oskrzeli kur (IB)?

18-36 godzin.

Jaki jest przebieg zakażenia IB u kurcząt a jaki u niosek?

U kurcząt przebieg jest ostry, natomiast u niosek przewlekły.

Jak kształtuje się zachorowalność i śmiertelność w przebiegu IB?

Zachorowalność sięga 100% stada, śmiertelność dotyczy głównie ptaków młodych (do 25%), u niosek jest sporadyczna.

Jakie są źródła i drogi zakażenia wirusem IB (IBV)?

Źródłem są chore ptaki (wypływ, wykrztusina, kałomocz), zakażenie następuje przez układ oddechowy i spojówki drogą kontaktu bezpośredniego oraz pośrednio przez powietrze na duże odległości.

Ile wynosi przeżywalność wirusa IB (IBV) w środowisku zewnętrznym?

Od 12 dni wiosną do 56 dni zimą.

Jakie są objawy kliniczne IB u kurcząt do 6. tygodnia życia?

Duszność, rzężenie, kichanie, wodnisty wypływ z nosa, łzawienie, obrzęk zatok podoczodołowych, zbijanie się w grupy, osowiałość, postawa pompującego oddychania, zahamowanie rozwoju po przechorowaniu, śmiertelność do 25%.

Jakie są konsekwencje przechorowania IB przez kurczęta odchowywane na nioski?

Trwałe uszkodzenie jajowodu (deformacje, zrosty, niedrożność), co trwale dyskwalifikuje je z użytkowości nieśnej.

Jakie są objawy kliniczne IB u kurcząt powyżej 6. tygodnia życia?

Objawy są słabiej wyrażone, występuje duszność połączona z kaszlem, rzadziej rzężenie.

Jakie są objawy IB u kur niosek?

Łagodne objawy oddechowe, gwałtowny spadek nieśności do 50% w ciągu tygodnia, powolny powrót nieśności (6-8 tygodni) do poziomu niższego o 2-6%, spadek zapłodnienia i wylęgowości, jaja o cienkiej chropowatej skorupie z bruzdami i zblednięciem, wodniste białko z ziarnistą zawartością.

Jakie powikłania bakteryjne i mykoplazmowe występują przy zakażeniu IBV i czym się objawiają?

Zakażenia M. gallisepticum i E. coli, objawiające się włóknikowym zapaleniem błon surowiczych (worek osierdziowy, torebka wątroby, worki powietrzne).

Jakie są zmiany sekcyjne w układzie oddechowym kurcząt w przebiegu IB?

Surowiczy, śluzowy lub serowaty wysięk w dolnym odcinku tchawicy, nosie i zatokach, serowaty czop w tchawicy lub oskrzeli powodujący uduszenie, rozpulchniona błona śluzowa tchawicy, silne przekrwienie w rozwidleniu tchawicy.

Jakie są zmiany sekcyjne w układzie rozrodczym niosek w przebiegu IB?

Małe, przekrwione, odkształcone kule żółtkowe w jajniku, pozostałości kul żółtkowych lub kamienie żółtkowe w jamie ciała, deformacje jajowodu.

Jakie zmiany sekcyjne obserwuje się w nerkach przy nefropatogennej postaci IB (IB nephritis)?

Obrzęk, wyraźnie zaznaczona budowa trójpłatowa, bladość nerek oraz nagromadzenie moczanów w moczowodach w postaci dwóch białych nitek.

Jakie są objawy przyżyciowe i sekcyjne zakażenia szczepem 4/91 IBV?

Biegunka, rzadziej objawy oddechowe, obustronna miopatia mięśni piersiowych (bladość, obrzęk, galaretowate nacieki, wybroczyny).

Jakie zmiany w przewodzie pokarmowym powoduje wirus IB?

Zapalenie żołądka gruczołowego oraz atrofię bursy Fabrycjusza.

Na czym polega diagnostyka wirusologiczna IBV?

Izolacja wirusa z wymazów z tchawicy/nosa oraz płuc we wczesnej fazie choroby (wiremia) i identyfikacja metodą RT-PCR.

Jakie testy serologiczne stosuje się w diagnostyce IBV i jakie są ich cechy?

AGP (mała czułość), ELISA (wysoka czułość, brak różnicowania serotypów), HI (różnicowanie serotypów), SN (najlepszy, umożliwia różnicowanie, drogi i czasochłonny).

Jakie zmiany histopatologiczne obserwuje się w tchawicy w pierwszych dniach zakażenia IBV?

Zgrubienie błony śluzowej oraz nacieki limfocytarne pod niezmienionymi komórkami nabłonka w 4-6. dniu choroby.

Jaka jest diagnostyka różnicowa zakaźnego zapalenia oskrzeli kur (IB)?

Rzekomy pomór drobiu (ND), zakaźne zapalenie krtani i tchawicy (ILT), grypa ptaków (AI), syndrom dużej głowy (SHS), syndrom spadku nieśności (EDS76), przewlekłe choroby bakteryjne, katar zakaźny, kolibakterioza, mykoplazmoza, aspergiloza, kandydiaza, niedobór witaminy A.

Ile szczepionek przeciwko IBV jest obecnie zarejestrowanych na rynku polskim?

23 żywe szczepionki atenuowane oraz 13 inaktywowanych.

Jakie warianty i szczepy wirusa IBV wchodzą w skład żywych szczepionek dostępnych w Polsce?

Wariant GI-1 (szczepy H120, B48, Ma5), wariant GI-13 (szczepy CR88, 4/91, 233A, 1/96), wariant GI-19 (QX), szczepionka dwuwariantowa GI-1 + GI-12 (D274) oraz szczepionki łączone z NDV.

Jakie są metody podawania żywych i inaktywowanych szczepionek przeciwko IB?

Szczepionki żywe podaje się in ovo w 18. dniu inkubacji, w wodzie do picia, dospojówkowo lub aerozolowo, natomiast inaktywowane w iniekcji i.m. lub s.c. w 16-18. tygodniu życia.

Jakie są ogólne zasady immunoprofilaktyki zakaźnego zapalenia oskrzeli kur (IB)?

Szczepienia wielokrotne (2-5 razy), rozpoczęcie od łagodnych silnie atenuowanych szczepów, przejście do szczepów bardziej immunogennych, dobór szczepu na podstawie lokalnej sytuacji epizootycznej.

Wymień masowe oraz indywidualne metody szczepienia drobiu.

Metody masowe: w wodzie do picia, spray (gruba kropla 100-150 µm). Metody indywidualne: dospojówkowo, donosowo, iniekcja podskórna (s.c.) lub domięśniowa (i.m.).

Jaka metoda szczepienia jest zalecana u młodych ptaków w wieku 1-15 dni?

Metoda indukująca powstanie odporności lokalnej.

Jaki jest schemat szczepień przeciwko IB dla brojlerów?

1. dzień życia: szczepy Mass metodą spray. 14-15. dzień życia: szczepy wariantowe (4/91 lub CR88) metodą spray lub w wodzie do picia.

Jaki jest schemat szczepień przeciwko IB dla stad reprodukcyjnych i kur niosek?

1. dzień: Mass (spray), 14. dzień: wariantowe 4/91 lub CR88 (spray/w wodzie), 8. tydzień: Mass (spray/w wodzie), 10. tydzień: wariantowe 4/91 lub CR88 (spray/w wodzie), 16-18. tydzień: szczepionki inaktywowane.

Na czym polega postępowanie lecznicze i profilaktyczne przy zakażeniu IBV?

Brak leczenia swoistego, stosuje się leczenie objawowe i wspomagające (antybiotyki, witaminy, preparaty bodźcowe), poprawę warunków środowiskowych oraz dezynfekcję bieżącą.

Jaki jest czynnik etiologiczny zakaźnego zapalenia krtani i tchawicy (ILT)?

Gallid herpesvirus 1 z podrodziny Alpha-herpesvirinae, rodziny Herpesviridae (jeden serotyp).

Jakie są cechy fizykochemiczne wiriona ILTV?

Średnica 180-250 nm, DNA z otoczką, wrażliwy na eter, chloroform, pH 3, wysoką temperaturę i środki dezynfekcyjne (fenol, formalina, jodoforowe, z chlorem).

Jaka jest trwałość wirusa ILTV w środowisku zewnętrznym?

Przeżywa 3 miesiące w temperaturze pokojowej (20-23°C) oraz kilka lat w temperaturze 0-10°C w wyschniętym wysięku z tchawicy.

Jakie gatunki ptaków chorują na ILT, a jakie są bezobjawowymi siewcami?

Chorują kury, bażanty i kuropatwy (najczęściej od 6. tygodnia życia), natomiast indyki i kaczki są bezobjawowymi siewcami.

Ile wynosi okres inkubacji zakaźnego zapalenia krtani i tchawicy (ILT)?

3-12 dni po zakażeniu naturalnym.

Co stanowi źródło zakażenia wirusem ILTV i jak długo trwa nosicielstwo?

Źródłem są chore ptaki i nosiciele, u których nosicielstwo w tchawicy utrzymuje się do 16 miesięcy.

Czym różni się tempo rozprzestrzeniania ILT w stadzie od rozprzestrzeniania między kurnikami i fermami?

W stadzie rozprzestrzenia się bardzo szybko (do 90-100% ptaków), natomiast między kurnikami i fermami powolnie i ograniczenie (znacznie wolniej niż IB i ND).

Jakie są drogi zakażenia i materiał zakaźny w przebiegu ILT?

Zakażenie poziome aerogenne i przez spojówki oraz zanieczyszczony materiał: wydzielina z nosa, tchawicy, oczu, kał, ściółka, sprzęt, odzież i wytłaczanki na jaja.

Ile wynosi śmiertelność w przebiegu ILT?

Od 5% do 70%, ze średnią wartością 10-20%.

Jak zakażenie ILTV wpływa na nieśność i jakość jaj u kur niosek?

Powoduje spadek nieśności o 10-50% (średnio ok. 10%), która wraca do normy po 3-4 tygodniach. Wirus nie wpływa na jakość jaj.

Wymień postacie kliniczne zakaźnego zapalenia krtani i tchawicy (ILT).

Postać nadostra, postać ostra, postać łagodna, postać bezobjawowa.

Jakie są objawy kliniczne nadostrej postaci ILT?

Nagłe upadki bez wcześniejszych objawów lub silna duszność z wykrztuszaniem krwistych lub śluzowo-krwistych czopów, osowiałość, sinica, śmiertelność sięgająca 70%.

Jakie są objawy kliniczne ostrej postaci ILT?

Pompujące oddychanie przez otwarty dziób z wyciąganiem szyi, świszczące odgłosy, zapalenie spojówek, obrzęk zatok podoczodołowych, żółte dyfteroidalne naloty o specyficznym zapachu w krtani i podniebieniu, osowienie, spadek nieśności, u kogutów brak chęci do krycia.

Jakie są objawy kliniczne łagodnej postaci ILT?

Potrząsanie głowami, zapalenie spojówek, wyciek z nosa, rzężenia, duszność, nieznaczne osowienie, spadek nieśności do 10%, powrót do zdrowia po 1-2 tygodniach.

Jakie zmiany sekcyjne stwierdza się w przebiegu ILT?

Nieżytowe do ropnego zapalenie błony śluzowej nosa, obrzęk i przekrwienie krtani, krwotoczne zapalenie błony śluzowej oraz serowate czopy włóknikowe w krtani i tchawicy, przy powikłaniu E. coli włóknikowe zapalenie worków powietrznych.

Jak przebiega izolacja i hodowla wirusa ILTV w laboratorium?

Izolacja z rozcieru z tchawicy lub płuc na 9-12-dniowych zarodkach kurzych bądź w hodowli komórek nerki/wątroby zarodka kurzego (efekt cytopatyczny pojawia się po 24-78 godzinach).

Jakie metody stosuje się do szybkiej diagnostyki wirusa ILTV?

Mikroskopia elektronowa zeskrobiny z tchawicy oraz metody immunofluorescencji (IF) i dyfuzji w żelu agarowym (AGP) z wysięku tchawiczego.

Jakie zmiany histopatologiczne są patognomiczne dla ILT i jak się je wykrywa?

Obecność wewnątrzjądrowych ciałek wtrętowych Seifrieda w komórkach nabłonka tchawicy (wykrywane w 1-5. dniu po zakażeniu barwieniem Giemsy) oraz nacieki limfocytarne.

Jaka jest diagnostyka różnicowa zakaźnego zapalenia krtani i tchawicy (ILT)?

IB, AI, SHS, mykoplazmoza, CRD, IC, ornitobakterioza, ND, pastereloza, chlamydofiloza, ospa, aspergiloza, kandidiaza, niedobór witaminy A, syngamoza.

Czym jest syngamoza i dlaczego wymaga różnicowania z ILT?

Jest to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie (częsta u kuropatw i bażantów), w której napojony krwią pasożyt ma czerwony kolor i przypomina skrzep krwi w tchawicy.

Jakie szczepionki stosuje się w profilaktyce ILT i jak się je podaje?

Stosuje się żywe szczepionki atenuowane podawane dospojówkowo na terenach zagrożonych lub interwencyjnie.

Na czym polega szczepienie interwencyjne w przypadku wybuchu ILT na fermie?

Polega na bezzwłocznym zaszczepieniu ptaków niewykazujących objawów klinicznych w pozostałych kurnikach po stwierdzeniu ILT w jednym z nich.

Jaki jest zalecany program szczepień przeciwko ILT u kur niosek?

Zaleca się szczepienie dwukrotne, przy czym drugie szczepienie należy wykonać najpóźniej na 4 tygodnie przed początkiem okresu nieśności.

Jakie są obserwacje epizootyczne dotyczące ILT w Polsce od początku lat 90.?

Notuje się rosnącą liczbę przypadków ILT, w tym zachorowania u 6-7-tygodniowych brojlerów ze śmiertelnością sięgającą 20-30%.

Jaki jest program szczepień niosek towarowych i stad rodzicielskich według załączonej tabeli?

1. dzień: Choroba Mareka (i.m.) oraz IB i ND (spray wielkocząsteczkowy). 5-10. dzień: Kokcydioza (inny sposób). 14. dzień: IB (spray wielkocząsteczkowy). 18-28. dzień: Choroba Gumboro - IBD (w wodzie do picia). 4-5. tydzień: ND (spray wielkocząsteczkowy lub w wodzie do picia). 6. tydzień: ILT.