Sociale psychologie (Dijkstra) jr 1 Kennis van de toegepaste psychologie

Weak ties

Vrijblijvende contacten die weinig verplichtingen met zich meebrengen.

Ecogram

Een grafische weergave van de contacten die iemand heeft in een bepaalde periode van diens leven en de kwaliteit van deze contacten.

Bufferhypothese van sociale steun

Hypothese die stelt dat sociale steun het negatieve effect van stress op het welzijn vermindert.

Stressoren

Factoren die stress opwekken.

Yerkes-Dodson law

Principe dat stelt dat mensen het beste presteren bij een optimaal niveau van stress (niet teveel en niet te weinig).

Copingstrategie

Manier van omgaan met negatieve emoties en stress.

Diathese-stressmodel

Theorie die stelt dat de mate van stress die mensen ervaren een functie is van de stressoren waar ze mee te maken hebben, hun natuurlijke stressbestendigheid en de manier waarop ze met stress omgaan (coping).

Inclusive fitness

Fenomeen dat mensen vooral bereid zijn personen te helpen met wie ze een genetische band delen.

Negative state relief-model

Model dat stelt dat mensen anderen helpen omdat ze de negatieve gevoelens die het leed van de ander bij hen opwekt willen verminderen.

Theory of mood enhancement

Theorie die stelt dat mensen helpen omdat ze daarmee, onbewust, in een betere stemming proberen te komen.

Sociale normen

Geschreven en ongeschreven regels over hoe je je zou moeten gedragen. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen injunctieve normen (wat ‘hoor’ je te doen volgens anderen) en descriptieve normen (wat zie je anderen daadwerkelijk doen).

Sociale uitwisselingtheorie

Theorie die stelt dat, willen mensen tevreden zijn over een relatie, ze het gevoel moeten hebben in die relatie ongeveer evenveel te ‘geven’ als te ‘ontvangen’.

Wederkerigheid

De perceptie dat, in een relatie, ‘geven’ en ‘ontvangen’ in evenwicht is.

Eenzaamheid

Discrepantie die mensen ervaren tussen de gewenste sociale contacten en de daadwerkelijke sociale contacten die ze hebben.

Zelfwaardering

De manier waarop mensen de kennis die ze over zichzelf hebben waarderen.

Sociometerhypothese

Hypothese die stelt dat het gevoel van zelfwaardering fluctueert met de mate van sociale acceptatie en afwijzing die mensen dagelijks ervaren.

Klassieke conditionering

Proces waarin gedrag wordt aangeleerd door het onbewust leggen van verbanden tussen verschillende ervaringen (onbewuste associaties).

Operante conditionering

Proces waarin gedrag wordt aangeleerd dan wel afgeleerd door de consequenties die op het gedrag volgen.

Overrechtvaardigheidseffect

Het fenomeen dat, door het verbinden van een materiele beloning aan gedrag dat intrinsiek gemotiveerd is, de motivatie voor dat gedrag meer extrinsiek wordt.

Zelfregulatie

Het vertonen van het benodigde gedrag en het managen van de gedachten, emoties en aandacht om een doel te bereiken.

Hawthorne-effect

Fenomeen dat beschrijft dat mensen, als ze weten dat ze worden geobserveerd of dat er aandacht aan ze wordt besteed, een positieve gedragsverandering ondergaan.

Sociaal leren

Een vorm van leren die bestaat uit het observeren van het gedrag van iemand anders, om vervolgens dat gedrag te imiteren.

Emotionele besmetting

Het fenomeen dat mensen geneigd zijn om, zonder dat ze dat in de gaten hebben, de emoties van anderen over te nemen.

Sociale vergelijkingstheorie

Theorie die stelt dat mensen belangrijke informatie over zichzelf en de wereld verzamelen door zich met andere mensen te vergelijken op een bepaalde dimensie (prestatie, kenmerk, situatie, etc).

Priming

Proces dat, datgene wat men eerder heeft gezien, gehoord of meegemaakt, onbewust zorgt voor een verhoogde sensitiviteit voor bepaalde prikkels, stimuli, objecten of personen.

Attitude

Evaluatie of oordeel over een attitudeobject.

Elaboration Likelihood Model

Theorie die verklaart onder welke voorwaarden een overredingspoging slaagt in het veranderen van een attitude.

Mere-exposure-effect (louter-blootstellingseffect)

Het effect dat naarmate mensen een onbekende persoon of object vaker zien ze zich meer aangetrokken voelen tot die persoon of het object.

Cognitieve-dissonantietheorie

Theorie die stelt dat mensen, als ze een verschil bemerken tussen hun gedrag en een gedachte of tussen twee gedachten, een onaangenaam gevoel van spanning ervaren dat ze het liefst zo snel mogelijk verminderen.

Neutralisatietheorie

Theorie die stelt dat mensen neutralisatietechnieken gebruiken om cognitieve dissonantie te verminderen.

Onrealistisch optimisme

De overtuiging dat jou, in de toekomst, vooral positieve dingen zullen overkomen en weinig negatieve.

Fundamentele attributiefout

Fenomeen dat mensen bij negatief gedrag van een ander de invloed van de situatie onderschatten.

Overreding

Mensen proberen elkaar met woorden en argumenten ergens van te overtuigen.