Week 3 ontwikkelings

Stemmingsstoornissen

Internaliserend; depressieve (unipolair) en bipolaire stoornissen; veel comorbiditeit

Depressie bij kinderen

Dysforie, uitbarstingen, terugtrekking, laag zelfvertrouwen, slechte concentratie, somatische klachten

Depressie en Freud

Vroeger: geen depressie bij kinderen, want superego onvoldoende ontwikkeld

Gemaskeerde depressie

Depressie bij kind verborgen achter andere problemen; daardoor vaak niet gediagnosticeerd

Unipolair

Stemming wijkt naar één kant uit (depressie)

Bipolair

Schommelingen tussen twee uitersten: depressie en manie

Functioneel verdriet

Signaal en uitlaatklep; abnormaal als het aanhoudt, gemoedstoestand wordt of functioneren belemmert

Depressief syndroom

Cluster samen voorkomende symptomen; bijv. hopeloosheid, laag zelfvertrouwen, interne attributiestijl

Depressieve stoornis (MDD)

Vijf of meer symptomen, twee weken; depressieve/prikkelbare stemming of interesseverlies verplicht

Dimensionele benadering depressie

Depressie- en angstsymptomen overlappen; meer kinderen krijgen hulp, ook onder DSM-drempel

Dysthymie (aanhoudende depressieve stoornis)

Chronisch, minder hevig, geen klachtvrije perioden; kind minstens één jaar; spanning thuis voorspeller

Dubbele depressie

Depressieve stoornis en dysthymie tegelijk

Disruptive mood dysregulation disorder (DMDD)

Aanhoudende prikkelbaarheid, uitbarstingen drie keer per week, twaalf maanden; 6 tot 18 jaar; begin voor tien

Achtergrond DMDD

Ingevoerd door te veel bipolaire diagnoses bij kinderen; voorspelt later depressie, geen bipolaire stoornis

Epidemiologie depressie

Vaker adolescenten dan jonge kinderen; meisjes vaker vanaf twaalf jaar; vaker bij lage SES

Comorbiditeit depressie

Vaak samen met angststoornissen, eetstoornissen en middelenmisbruik

Depressie bij baby/peuter

Veel huilen, problemen met voeding en slapen; vaak reactie op scheiding van moeder

Depressie bij kleuter

Klagen over lichamelijke klachten; spel over negatieve gebeurtenissen zoals de dood; lastig te diagnosticeren

Depressie bij schoolkind

Sombere stemming houdt langer aan; vanaf negen jaar gevoelens verwoorden; beter te diagnosticeren

Depressie bij adolescent

Symptomen gaan op die van volwassenen lijken, door biologische, sociale en cognitieve ontwikkeling

Erfelijkheid depressie

Familie-, tweeling- en adoptiestudies; sterker in adolescentie; werkt via interactie met omgeving

5-HTTLPR

Gen dat samen met stressvolle gebeurtenissen kans op depressie vergroot

Neurobiologie depressie

Afwijkend serotonine, noradrenaline, acetylcholine; verhoogd cortisol; amygdala, prefrontale cortex; bij kinderen lastiger aantoonbaar

Positieve affectiviteit

Benaderen, energiek, gevoelig voor beloning en gezelligheid

Temperament en depressie

Hoge negatieve plus lage positieve affectiviteit vergroot risico; ook effortful control speelt mee

Psychosociale factoren depressie

Scheiding, verlies, afwijzing; schaden zelfvertrouwen, minder beloning en steun

Aangeleerde hulpeloosheid (Seligman & Peterson)

Kind leert door ervaringen dat het geen controle heeft over leven of omgeving

Attributiestijl

Hoe iemand gebeurtenissen verklaart; depressief: intern, stabiel, globaal

Cognitieve verstoringen

Situaties op een verkeerde manier bekijken en interpreteren

Hopeloosheidstheorie

Cognitieve kwetsbaarheid plus stress leidt tot hopeloosheid en depressie; attributiestijl modereert

Cognitieve herstructurering

Problematische cognities aanpassen en uitdagen

Ouderlijke depressie

Verhoogd risico op depressie en andere problemen; kind krijgt minder vaak hulp; gezinsstabiliteit beschermt

Leeftijdsgenoten en depressie

Hechte vriend beschermt; pesten, buitensluiten of depressieve vriend vergroot risico

Assessment depressie

Vaker algemeen klinisch interview dan gestructureerd; veel self-report, ook ouderversies

SSRI's bij depressie

Bij zware depressie; altijd met therapie (meestal CGT); combinatie werkt best; let op suïcidale gedachten

CGT bij depressie

Cognities aanpakken, sociale vaardigheden, gedragsactivatie; ouders betrekken; plus interpersoonlijke en gezinstherapie

Gedragsactivatie

Activiteit en plezierige dingen aanmoedigen

Preventie depressie

Op CGT gebaseerd, vaak op school; universeel weinig effect; selectief en vooral indicated effectiever

Bipolaire stoornis

Manische afgewisseld met depressieve episoden; zelden bij prepuberale kinderen; sterk erfelijk

Manische episode

Abnormaal verhoogde, expansieve of prikkelbare stemming plus verhoogde energie; minstens één week

Hypomanie

Kortere, minder hevige euforische episode

Bipolaire stoornis I

Meerdere manische episoden, vaak ook depressieve

Bipolaire stoornis II

Zware depressie plus hypomanie

Cyclothyme stoornis

Chronische, minder hevige stemmingsschommelingen; te mild voor bipolaire diagnose

Rapid cycling

Bij kinderen snellere wisseling tussen manie en depressie; meer gemengde stemming

Labiele stemming

Wisselend uitbundig, overdreven optimistisch en prikkelbaar

Grandiositeit

Grootheidswaan; bij kind lastig te onderscheiden van fantasiespel

Flight of ideas

Van de hak op de tak springen; snelle, onverstaanbare spraak

Classificatieproblemen bipolair

Onderscheid met ADHD (vaak comorbide); volwassen criteria; manie vs normaal druk gedrag

Behandeling bipolaire stoornis

Eerst medicatie; soms opname; psycho-educatie voor kind en omgeving

Dialectische gedragstherapie

Educatie plus sterke focus op emotieregulatie; ingezet bij bipolaire stoornis

Suïcidaliteit

Veel bij stemmingsstoornissen, ook zonder; vaker adolescenten dan jonge kinderen; pogingen vaak onopgemerkt

Risicofactoren suïcide

Eerdere pogingen kind of familie, pesten, stress; toegang tot vuurwapens of medicatie; media

Suïcidale besmetting

Imiteren van zelfmoord van anderen, o.a. via media

Preventie suïcide

Bewustzijn en educatie; screening van risicokinderen; indicated: steun en rouw na zelfmoord in familie