H11: ethologie rund

Sociale organisatie

• Kuddes uit 10-100 dieren

• grote groepen met semipermanente subgroepen

• sociale rangorde is vaak lang stabiel en lineair met gewicht en grootte van hoornen

• karakter en temperament, soms zelf door de rang van de moeder

stieren

• lineaire rangorde

• minder stabiel

• jong volwassen stieren in groepjes buiten of aan de rand van de kudde of solitair

Reuk en geur

• Enorm goed ontwikkeld

• communicatie

• meerdere geurklieren en 2 reukorganen: de neus en het vomeronasaal orgaan

Smaak

• 5 basissmaken: zuur, zoet, zout, bitter, umami

  • Umami: proteïnen

  • Zoet: koolhydraten

  • Zout: mineralen

  • Bitte: toxines

  • Zuur: verdorven

Gehoor en vocalisatie

• niet erg vocaal

• ruimtelijke en sociale cohesie

• individuele herkenning

Zicht

• Breed horizontaal gezichtsveld

• groot deel monoculairn, klein deel binoculair

• blinde vlek recht voor hun hoofd

• tapetum lucidum

Thermoregulatie

hittestress → hijgen en te zweten

koud hebben gaan ze meer ruwvoer eten en meer bewegen

Affiliatief gerdag

• allogrooming

Agonistisch gedrag

Agressie en dreigen

kopstoten, rammen en duwen, zijdelingse zwaai van de kop, laterale intimidatie, grootste profiel en kop gebogen, hoorns vooruit

Submissie en terugtrekken

volgt meestal op derigen, kop wegdraaien, zich klein maken en wegwandelen

rangorde

• Leiderschap is niet hetzelfde als dominantie

• bepaalt de toegang tot eten en drinken, ligplaatsen

Voorplantingsgedrag

• seizoensgebonden

• kalfjes worden geboren in het voorjaar

• geleidelijke integratie

• dracht is 9 maanden

Tijdsbesteding

• 9u per dag grazen, ongeveer 5u per dag herkauwen

body condition score

geeft de fysieke toestand van het rund weer

drinken

• 50-100l per dag

• niet graag koud

slapen

• diurnaal ritme

• liggen meestal sternaal

Abnormaal gedrag

stampen, oogwit laten zien, stereotypieën zoals tongspelen bij kalfjes wijst op maagzweren en gebrek aan ruwvoer, ze gooien soms ook met voer als ze stress hebben

Beweiding Voordelen

• Het rund is een grazer dus is een natuurlijk gedrag

• Klauw- en pootgezondheid

• Minder risico op mastitis, letsels en ontstekingen

• Meer reproductie

Beweiding Risico’s

• Melkfrequentie

• Hittestress

• Rantsoensamenstelling

• Pathogenen