Module 3: Participatie, Empowerment en Design for All.

Wat betekent participatie?

Participatie verwijst naar de mate waarin mensen kunnen deelnemen aan het dagelijks leven en mee vorm kunnen geven aan de samenleving. Het gaat zowel om de persoon als om de mogelijkheden die de omgeving biedt om mee te doen.

Wie zijn kwetsbare personen?

Kwetsbare personen zijn mensen die door hun omstandigheden minder toegang kunnen hebben tot inspraak, informatie, autonomie of maatschappelijke kansen. Voorbeelden zijn jongeren in de jeugdhulp, ouderen, personen met een beperking, mensen in armoede en mensen met een psychische kwetsbaarheid.

Wat zijn drempels?

Het zijn obstakels in de omgeving of samenleving die mensen verhinderen om volwaardig deel te nemen. Ze kunnen fysiek, financieel, praktisch, psychosociaal, cognitief, informatief of communicatief zijn.

Wat is de participatieladder?

De participatieladder is een model dat de mate van inspraak en invloed van mensen weergeeft. Onderaan krijgen mensen informatie, hoger op de ladder kunnen ze advies geven en bovenaan kunnen ze mee beslissen en verantwoordelijkheid opnemen.

Wat betekent actieve participatie?

Betekent dat mensen meer kunnen doen dan alleen hun mening geven. Ze krijgen daadwerkelijk invloed op beslissingen of kunnen actief mee vorm geven aan plannen en beleid.

Wat betekent empowerment?

Het is een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen meer grip krijgen op hun eigen situatie en omgeving door controle te verwerven, kritisch bewustzijn te ontwikkelen en participatie te stimuleren

Wat is aangeleerde hulpeloosheid?

Het ontstaat wanneer iemand in een situatie terechtkomt waarin die steeds afhankelijker wordt van professionele hulp en er weinig beroep wordt gedaan op de eigen krachten, inzichten en het probleemoplossend vermogen.

Wat houdt empowerment op individueel niveau (micro) in?

Het houdt in dat de cliënt het eigen potentieel en de eigen kwaliteiten versterkt, vaardigheden en kennis ontwikkelt, en de controle en het zelfbewustzijn vergroot

Doel: zelfbepaling.

Wat houdt empowerment op interpersoonlijk en collectief niveau (meso) in?

Het inzetten van krachtbronnen uit de eigen omgeving en het versterken van de kracht van zelforganisatie.

Doel: een persoonlijke identiteit ontwikkelen in verbondenheid met anderen.

Wat houdt empowerment op politiek-maatschappelijk niveau (macro) in?

Het bestrijden van onderdrukkende machtsmechanismen door sociale actie en politieke participatie.

Doel: maatschappelijke en politieke veranderingen realiseren, bijvoorbeeld door lotgenoten te verenigen in een self-advocacybeweging

Wat betekent Universal Design For Learning (UDL)?

UDL is het vooraf ontwerpen van een inclusieve leeromgeving die toegankelijk is voor alle leerlingen en studenten, ongeacht hun leerstijl, noden of beperkingen. Het doel is drempels zoveel mogelijk te voorkomen door vooraf rekening te houden met verschillende behoeften.

Wat betekent integrale toegangkelijkheid?

Het is de kwaliteit van een ruimte, omgeving, voorwerp of dienst waardoor iedereen die op een gelijkwaardige en onafhankelijke manier kan bereiken, betreden, gebruiken en begrijpen.

Het gaat niet alleen om fysieke toegankelijkheid, maar ook om bijvoorbeeld begrijpbaarheid en gelijkwaardigheid.

Wat is een redelijk aanpassing?

Het is een verandering aan de omgeving die tegemoetkomt aan de specifieke ondersteuningsbehoefte van een persoon met een beperking. Ze vermindert de nadelen van een onaangepaste omgeving en maakt gelijkwaardige, veilige en zo zelfstandig mogelijke deelname mogelijk.

Wat betekent maatwerk?

Het betekent dat je de ondersteuning of oplossing afstemt op de specifieke situatie, noden, mogelijkheden en rechten van een persoon. Je houdt rekening met zowel de persoon als diens omgeving, omdat drempels voor iedereen anders kunnen zijn.

Wat zijn de vijf B's?

• Betaalbaarheid: Is het lidgeld, het materiaal of het vervoer haalbaar binnen een beperkt budget? (Denk ook aan de sociale druk om erbij te horen).

• Bereikbaarheid: Kun je er fysiek en digitaal gemakkelijk geraken? (Bijvoorbeeld: is het openbaar vervoer niet te duur of zijn de online inschrijvingen niet te complex?).

• Beschikbaarheid: Is het aanbod er op het moment dat de doelgroep het nodig heeft, rekening houdend met onvoorspelbare thuissituaties?

• Begrijpbaarheid: Is de informatie duidelijk en helder, zonder formele, complexe of administratieve taal?

• Bruikbaarheid: Sluit het aanbod aan bij de mogelijkheden en het stressniveau van de cliënt? Betekent vooral: voelt de persoon zich écht welkom?

Wat zijn de verschillende drempels

• fysiek: Een student in een rolstoel wil naar de openingsreceptie van zijn hogeschool, maar de ingang van het gebouw heeft enkel een hoge trap en geen lift of hellingbaan.

• financieel: Een tiener uit een gezin dat in kansenarmoede leeft, wil zich inschrijven bij de lokale jeugdbeweging, maar het dure verkleedpakje voor het thematische weekend en de wekelijkse bijdragen zijn onbetaalbaar.

• praktisch: Een oudere dame wil graag naar de wekelijkse kaartclub in het buurthuis, maar de clubavonden eindigen om 22:30 uur en na 20:00 uur rijdt er geen openbaar vervoer meer in haar wijk.

• psychosociaal: Een jongere die kampt met een zware psychische kwetsbaarheid (zoals een angststoornis) durft niet deel te nemen aan een sportles uit smetvrees en diepe angst voor negatieve reacties of blikken van groepsleden.

• cognitief: Een man met een licht verstandelijke beperking wil stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen, maar het stembiljet bevat veel te ingewikkelde politieke vaktermen en een onlogische lay-out, waardoor hij blokkeert.

• informatief: Een lokaal cultuurcentrum organiseert een gratis theatervoorstelling voor vluchtelingen in de buurt, maar de aankondiging en de speeldata worden enkel via een besloten Facebook-groep verspreid die de doelgroep niet kent.

• communicatief: Een dove man wil een informatieve lezing over gezonde voeding bijwonen in de bibliotheek, maar er is geen doofstommentolk of ondertiteling op de presentatieschermen aanwezig, waardoor hij de uitleg niet kan volgen.