ZMIANY ADAPTACYJNE I WSTECZNE, ŚMIERĆ KOMÓRKI

przyczyny uszkodzenia komórki

NIEDOTLENIENIE

toksyny

czynniki zakaźne

reakcje immunologiczne

zaburzenia genetyczne (zespół Downa, anemia sierpowata, zaburzenia odżywiania, czynniki fizyczne, starzenie się)

czynniki fizyczne, starzenie się

zaburzenia odżywiania

na czym polega obrzęk?

niewydolność pomp jonowych w błonie kom. → utrata homeostazy jonowej i płynowej

dotknięty narząd twardy, blady, ciężki

Inne zjawiska związane z uszkodzeniem odwracalnym

na czym polega stłuszczenie?

Dotyczy narządów zaangażowanych w metabolizm lipidów np. wątroba

Mikroskopowo – w cytoplazmie hepatocytów wakuole obładowane trójglicerydami

Makroskopowo – wątroba powiększona, o obłych brzegach, żółtawa, plastyczna

cechy nieodwracalnego uszkodzenia komórki

• niezdolność do skorygowania funkcji mitochondriów

• zaburzenie błon komórkowych, wyciekanie zawartości

• utrata DNA/ zaburzenia struktury chromatyny

czym się różni martwica od apoptozy?

martwica - nagła, gwałtowna, niekontrolowana śmierć komórki

apoptoza - programowana, regulowana śmierć komórki

necroptosis to

śmierć komórki łącząca cechy martwicy i apoptozy, często dzięki aktywacji receptorów dla TNF

pyknoza to

obkurczenie jądra

karioreksja

fragmentacja obkurczonego jądra

karioliza

upłynnienie jądra

cechy martwicy

cechy apoptozy

co się dzieje z resztkami komórki po martwicy?

fagocytoza przez inne komórki LUB rozkład do kw. tłuszczowych → wiązanie soli wapniowych → wapnienie

martwica skrzepowa

z zachowaniem zarysu tkanki i zwartej konsystencji, typowa dla zawałów

martwica rozpływna

z utratą zarysu tkanki, strawionej przez leukocyty (powstaje ropa)

zakażenia bakteryjne, grzybicze, udar mózgu

martwica zgorzelinowa

niedokrwienna martwica skrzepowa kończyny dolnej przebiegającej z obumieraniem wielu warstw tkanek

dla jakiej choroby płuc charakterystyczna jest martwica serowata?

gruźlicy

martwica tkanki tłuszczowej (martwica Balsera) jest charakterystyczna dla

ostrego zapalenia trzustki

martwica włóknikowa jest powodowana przez

reakcje immunologiczne, odkładanie w ścianach naczyń krwionośnych (guzkowe zapalenie tętnic), nadciśnienie

uszkodzenie kardiomiocytów, nabłonka przewodów żółciowych, hepatocytów wykrywamy badaniami

kinazy kreatynowej, troponiny

fosfataza zasadowa

transaminazy (ALAT/ASPAT)

apoptoza w fizjologii

w proliferujących tkankach, leukocyty po wygaszeniu odpowiedzi, autoagresywne limfocyty

apoptoza w patologii

uszkodzenia DNA (np. napromienianie)

nagromadzenie nieprawidłowych białek

patogeny zakaźne

apoptoza jest skutkiem działania …, w szlaku … lub …

kaspaz

mitochondrialnym (wewnątrzpochodnym)

receptorów śmierci (zewnątrzpochodnych)

Białka Bcl-2, Bcl-xl … apoptozę

Hamują

w jaki sposób ciałka apoptyczne ulegają szybkiej eliminacji, zanim dojdzie do reakcji zapalnej?

k. apoptyczne wydzielają czynniki rekrutujące fagocyty

pyroptoza co to

aktywacja inflamasomu → aktywacja kaspaz → produkcja cykin prozapalnych → apoptoza

autofagocytoza

trawienie przez enzymy lizosomalne elementów własnych komórki, umożliwiające przetrwanie komórki w warunkach mniejszej dostępności substancji odżywczych

komórki szybko proliferujące - zdrowe lub nowotworowe - produkują większość energii drogą

glikolizy beztlenowej (efekt Warburga)

hipoksja powoduje aktywację czynnika transkrypcyjnego … który stymuluje syntezę białek …, takich jak …

HIF-1 <hipoxia inducible factor>

pomagających przetrwać hipoksję

VEGF <vascular endothelial growth factor>

Za nasilenie uszkodzenia w niedokrwieniu z reperfuzją odpowiada

powstawanie ROS

stan zapalny

jeśli naprawa DNA jest niemożliwa, co się dzieje

stymulacja białek sensorowych BH3 → aktywacja proapoptotycznych białek Bax i Bak → apoptoza

hipertrofia mięśnia sercowego może być spowodowana

nadciśnieniem, stenozą aortalną (zwężeniem zastawki aortalnej)

rozrost (hiperplazja) to

zwiększenie ilości komórek w narządzie (proliferacja)

rozrost fizjologiczny przykłady

rozwój gruczołów piersiowych, rozrost tkanki po utracie jej fragmentu

rozrost patologiczny przykłady

rozrost prostaty przez androgeny, rozrost naskórka w brodawkach wirusowych

czym się różni rozrost od nowotworu?

podleganiem mechanizmom regulacyjnym

zanik (atrofia)

zmniejszenie wymiarów komórki, spowodowane utratą macierzy komórkowej

metaplazja

zmiana dojrzałych komórek na inny typ w obrębie listka zarodkowego (np. nabłonek tchawicy u palaczy)

Przełyk Baretta

ciałka Malloryego w hepatocytach to skutek

poalkoholowego uszkodzenia wątroby (białkowe wtręty)

gdzie może gromadzić się glikogen w źle kontrolowanej cukrzycy?

w komórkach nabłonka kanalikowego nerek, mięśnia sercowego i komórkach beta wysepek trzustkowych (Langerhansa)

SNT serce nery trzustka

lipofuscyna

barwnik będący “markerem starzenia” , odkładany w różnych tkankach pod wpływem działania wolnych rodników na błonę komórkową

melanina

produkowana przez melanocyty, ale może być gromadzona też w keratynocytach warstwy podstawnej naskórka (piegi) i w makrofagach skórnych (melanofagi)

hemosyderyna

barwnik gromadzący się w warunkach nadmiaru żelaza (miejscowego lub uogólnionego), zwykle w warunkach patologicznych (krwiak, hemochromatoza)

czym się różni wapnienie dystroficzne od przerzutowego?

dystroficzne - w uszkodzonych tkankach

przerzutowe - zw. z zaburzeniami metabolizmu wapnia

starzenie się komórki powodują

skracanie telomerów, mutacje DNA przez ROS, cytokiny stanów zapalnych

amyloidozy

powstają zewnątrzkom. złogi nieprawidłowo sfałdowanych białek

• AL łańuchy lekkie immunoglobulin → SZPICZAK MNOGI często powoduje nieprawidłową populację komórek plazmatycznych

• AA wtórne (z prekursora) → w chorobach zakaźnych, autoimm., nowotworowych

• Amyloid beta - pochodzi z przezbłonowej glikoproteiny

Skrobiawica związana z długotrwałymi hemodializami (TRIADA)

jak wygląda narząd zajęty amyloidem?

powiększony, szary, o woskowatej, twardej konsystencji

przebieg kliniczny amyloidoz

rokowania raczej złe

•Początkowe objawy nieswoiste: osłabienie, utrata masy ciała lub zawroty głowy oraz utrata przytomności;

•Później objawy bardziej swoiste, najczęściej związane z zajęciem nerek, serca i przewodu pokarmowego;

Nerki: białkomocz >> zespół nerczycowy; niewydolność nerek;

Serce - zastoinowa niewydolność serca, zaburzenia przewodnictwa i rytmu;

Przewód pokarmowy - bezobjawowa lub np. zaburzenia wchłaniania

Naczynia - krwawienia (nasilone przez wiązanie AL z czynnikiem X, co go inaktywuje)

Barwienie specjalnie na amyloid to

Czerwień Kongo