1/24
Fiszki utrwalające kluczowe pojęcia, postacie mityczne, frazeologizmy, motywy „Iliady” oraz treść i problematykę „Antygony” Sofoklesa.
Kim był Prometeusz i czego symbolem stał się w mitologii?
Był tytanem, który ulepił człowieka z gliny i wykradł bogom ogień; stanowi symbol bezinteresownego poświęcenia dla ludzkości oraz buntu przeciwko tyranii.
Za co i w jaki sposób bogowie ukarali Syzyfa, króla Koryntu?
Za oszukanie bogów oraz uwięzienie śmierci (Tanatosa) został ukarany wiecznym wtaczaniem na górę ciężkiego głazu, który spadał w dół tuż przed samym szczytem.
Jakie postawy reprezentują w mitologii Dedal oraz jego syn Ikar?
Dedal reprezentuje realizm, rozwagę i pomysłowość wynalazcy, natomiast Ikar uosabia marzycielstwo, młodzieńczy bunt oraz lekkomyślność kończącą się tragicznie.
Jakie zjawisko tłumaczy mit o Demeter i Korze (Persefonie) i jaką wartość podkreśla?
Mit tłumaczy cykliczną zmianę pór roku poprzez żal bądź radość matki po porwaniu córki do podziemi przez Hadesa; ukazuje także bezwarunkową matczyną miłość.
Dlaczego Orfeusz nie zdołał ostatecznie wyprowadzić Eurydyki z Hadesu?
Zgubił go brak cierpliwości – wbrew zakazowi władcy podziemi obejrzał się za siebie, przez co stracił ukochaną żonę na zawsze.
Jaka kara spotkała Niobe za okazaną pychę wobec bogini Latony?
W odwecie za wynoszenie się ponad boginię zginęło jej czternaścioro dzieci, a zrozpaczona Niobe skamieniała, stając się wiecznie płaczącą skałą.
Co oznacza frazeologizm „syzyfowa praca”?
Oznacza ciężką, niekończącą się pracę, która nie przynosi żadnych trwałych rezultatów.
Co oznacza określenie „pięta Achillesa”?
Oznacza słaby, najbardziej wrażliwy lub czuły punkt danej osoby bądź rzeczy.
Jakie jest znaczenie wyrażenia „koń trojański”?
Podstępny manewr lub ukryte niebezpieczeństwo podarowane pod pozorem życzliwego prezentu.
Co oznacza związek frazeologiczny „puszka Pandory”?
Źródło niekończących się kłopotów, trosk, nieszczęść oraz sporów.
Co we współczesnej polszczyźnie oznacza „stajnia Augiasza”?
Nadzwyczajny bałagan, chaos i wielkie zaniedbanie, które jest niezwykle trudne do posprzątania.
Co oznacza frazeologizm „nić Ariadny”?
Wskazówka bądź sposób pozwalający wydostać się z bardzo trudnej i skomplikowanej sytuacji.
Jakie główne wątki porusza „Iliada” Homera?
Przedstawia epizod z dziesiątego roku wojny trojańskiej, skupiając się na gniewie Achillesa (spowodowanym odebraniem branki Bryzeidy przez Agamemnona) i jego pojedynku z Hektorem za śmierć Patroklosa.
Czym pod względem gatunkowym jest epos antyczny?
To rozbudowany utwór epicki pisany wierszem (heksametrem), który podejmuje tematykę mityczną lub historyczną.
Czym charakteryzuje się narrator oraz konstrukcja świata w eposie homeryckim?
Narrator jest obiektywny i wszechwiedzący, zachowuje dystans do faktów, a akcja ma charakter dwupłaszczyznowy – świat ludzi nieustannie przeplata się z działaniami bogów.
Czym są inwokacja, stały epitet, porównanie homeryckie i retardacja?
Inwokacja to wstępny zwrot do bóstwa o natchnienie; stały epitet stale określa postać (np. szybkonogi Achilles); porównanie homeryckie tworzy osobną scenę poetycką; retardacja to spowalnianie biegu akcji przez wstawianie obszernych opisów.
Na czym polegała klątwa Pelopsa rzucona na ród Labdakidów?
Przepowiednia głosiła, że syn króla Lajosa (Edyp) zabije swojego rodzonego ojca i poślubi własną matkę, Jokastę.
Co wydarzyło się po odkryciu prawdy o losach Edypa w Tebach?
Jokasta odebrała sobie życie, Edyp sam się oślepił i udał na banicję, a jego synowie (Eteokles i Polinejkes) polegli w bratobójczym boju o władzę, którą po nich objął Kreon.
Czym jest fatum w kontekście tragedii antycznej?
To nieuchronne przeznaczenie ciążące nad człowiekiem od dnia narodzin, przed którym ucieczka jest niemożliwa, a każda próba przeciwstawienia się mu przybliża ostateczną katastrofę.
Na czym polega konflikt tragiczny ukazany w „Antygonie”?
To nierozwiązywalne zderzenie dwóch równorzędnych racji moralnych: prawa boskiego reprezentowanego przez Antygonę (obowiązek pochówku brata) oraz prawa państwowego stanowionego przez Kreona (zakaz grzebania zdrajcy).
Czym jest katharsis i jak tłumaczy się to pojęcie?
To duchowe i emocjonalne oczyszczenie odbiorcy tragedii, wywołane współodczuwaniem litości oraz trwogi wobec nieszczęść spotykających bohaterów.
Jakie funkcje pełni chór w „Antygonie” Sofoklesa?
Komentuje przebieg zdarzeń, ocenia moralnie decyzje postaci, buduje nastrój, przekazuje nauki etyczne i wyraża zdanie ogółu (tebańskiej starszyzny).
Jakimi cechami charakteryzuje się tytułowa bohaterka dramatu, Antygona?
Jest bezkompromisowa, wierna nakazom religijnym i więzom krwi („Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić”), odważna, lecz bywa także surowa i oschła dla Ismeny.
Jakie błędy popełnia Kreon i w którym momencie uświadamia sobie swoją pychę?
Rządzi autorytarnie, odrzucając głos poddanych, syna i wieszczka Tyrezjasza; swój upór i pychę dostrzega dopiero po śmierci Antygony, Hajmona oraz małżonki Eurydyki.
Jakie postawy reprezentują Ismena oraz Hajmon w utworze Sofoklesa?
Ismena jest posłuszna zakazom króla i uległa, choć z miłości chce dzielić los siostry; Hajmon usiłuje przemówić ojcu do rozsądku w obronie ludu i ukochanej, a po jej samobójstwie sam odbiera sobie życie.