Celstructuur & Celfunctie: Anatomie & Fysiologie

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/44

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Woordenlijst-flashcards over celbiologie, celorganellen, membraantransport, eiwitsynthese, celdeling (mitose en meiose) en gametogenese op basis van het college Celstructuur & Celfunctie.

45 Terms

1
New cards

Cytologie

De celleer; de wetenschappelijke studie van cellen als de fundamentele bouwstenen en kleinste functionerende eenheden van levende wezens.

2
New cards

Cytosol

De intracellulaire vloeistof waarin organellen zich bevinden; bevat opgeloste voedingsstoffen, ionen, (on)oplosbare eiwitten (zoals enzymen) en afvalstoffen.

3
New cards

Interstitiële vloeistof (interstitium)

De extracellulaire waterige vloeistof die cellen omgeeft in de meeste weefsels, buiten de cellen en buiten de bloedvaten.

4
New cards

Plasmamembraan

Een zeer dunne membraan van 6 aˋ 8 nm6\text{ à }8\text{ nm} die de cel fysiek isoleert, de uitwisseling van stoffen reguleert, gevoeligheid voor de omgeving bezit en structurele stabiliteit biedt.

<p>Een zeer dunne membraan van $$6\text{ à }8\text{ nm}$$ die de cel fysiek isoleert, de uitwisseling van stoffen reguleert, gevoeligheid voor de omgeving bezit en structurele stabiliteit biedt.</p>
5
New cards

Fosfolipide dubbellaag

De dubbele laag lipiden in de celmembraan met hydrofiele koppen aan de buitenzijde (zowel intra- als extracellulair) en hydrofobe vetzuurstaarten naar binnen gericht, waardoor een selectieve barrière ontstaat.

6
New cards

Cholesterol (in plasmamembraan)

Lipidenmoleculen die tussen de hydrofobe vetzuurstaarten liggen, binden met in vet oplosbare stoffen en zorgen voor versteviging van de celmembraan.

7
New cards

Transmembraaneiwit

Een membraaneiwit dat een volledige doorgang vormt tussen het intracellulaire en extracellulaire compartiment voor water en in water opgeloste deeltjes (met een poriediameter van circa 0,8 nm0,8\text{ nm}).

8
New cards

Receptoreiwitten

Membraaneiwitten die gevoelig zijn voor specifieke extracellulaire stoffen (zoals het hormoon insuline); binding leidt tot aanpassing van de celactiviteit.

9
New cards

Kanaaleiwitten

Eiwitten met een centrale porie of kanaal waardoor water, ionen en andere opgeloste stoffen het hydrofobe vetgedeelte van de membraan kunnen omzeilen (bijv. calciumkanalen bij spiercontractie).

10
New cards

Dragereiwitten

Membraaneiwitten die binden aan specifieke opgeloste stoffen (zoals glucose of ionen) en deze door de celmembraan loodsen, met of zonder verbruik van energie.

11
New cards

Herkenningseiwitten

Eiwitten op het celoppervlak (zoals het major histocompatibility complex of MHC) die aan het immuunsysteem kenbaar maken of een cel lichaamseigen, afwijkend of gezond is.

12
New cards

Diffusie

Een passief proces waarbij opgeloste moleculen zich netto verplaatsen van een gebied met een relatief hoge concentratie naar een relatief lage concentratie, gedreven door het concentratieverschil.

13
New cards

Osmose

De passieve nettoverplaatsing (diffusie) van watermoleculen door een selectief/semipermeabel membraan in de richting van de oplossing met de hoogste concentratie opgeloste deeltjes.

<p>De passieve nettoverplaatsing (diffusie) van watermoleculen door een selectief/semipermeabel membraan in de richting van de oplossing met de hoogste concentratie opgeloste deeltjes.</p>
14
New cards

Isotone oplossing

Een oplossing waarvan de osmotische waarde gelijk is aan die van het referentiemilieu (zoals bloedserum met een osmolariteit van circa 300 mOsm/l300\text{ mOsm/l}), waardoor er geen netto waterverplaatsing optreedt.

15
New cards

Hypertone oplossing

Een oplossing met een hogere osmotische waarde (>300 mOsm/l> 300\text{ mOsm/l}) dan het intracellulaire milieu, waardoor water de cel verlaat en de cel verschrompelt/verkleint.

16
New cards

Hypotone oplossing

Een oplossing met een lagere osmotische waarde (<300 mOsm/l< 300\text{ mOsm/l}, bijv. steriel water met osmolariteit 00) dan het intracellulaire milieu, waardoor water de cel instroomt en de cel opzwelt en kan barsten.

17
New cards

Filtratie

Een passief transportproces waarbij water en opgeloste deeltjes onder invloed van hydrostatische druk (zoals bloeddruk gegenereerd door het hart) door een poreus membraan worden geperst.

<p>Een passief transportproces waarbij water en opgeloste deeltjes onder invloed van hydrostatische druk (zoals bloeddruk gegenereerd door het hart) door een poreus membraan worden geperst.</p>
18
New cards

Gefaciliteerde diffusie

Passief dragergemedieerd transport waarbij een dragereiwit van vorm verandert na binding van een stof (zoals glucose) en deze conform de concentratiegradiënt verplaatst zonder verbruik van ATP.

<p>Passief dragergemedieerd transport waarbij een dragereiwit van vorm verandert na binding van een stof (zoals glucose) en deze conform de concentratiegradiënt verplaatst zonder verbruik van ATP.</p>
19
New cards

Actief transport

Transport van stoffen (vaak ionen zoals Na+\text{Na}^+, K+\text{K}^+, Ca2+\text{Ca}^{2+}, Mg2+\text{Mg}^{2+}) door een specifiek dragereiwit tegen de concentratiegradiënt in, met direct verbruik van energie onder de vorm van ATP.

20
New cards

Natrium-kalium-ATPase-pomp

Een ionenuitwisselingspomp die onder verbruik van 1 ATP1\text{ ATP} actief 3 Na+3\text{ Na}^+ ionen de cel uit pompt en 2 K+2\text{ K}^+ ionen de cel in pompt ter handhaving van de homeostase.

<p>Een ionenuitwisselingspomp die onder verbruik van $$1\text{ ATP}$$ actief $$3\text{ Na}^+$$ ionen de cel uit pompt en $$2\text{ K}^+$$ ionen de cel in pompt ter handhaving van de homeostase.</p>
21
New cards

Receptor-gemedieerde endocytose

Vorm van vesiculair transport waarbij specifieke doelmoleculen (liganden) aan membraanreceptoren binden, instulpen tot een blaasje en in de cel fuseren met een lysosoom voor verwerking.

<p>Vorm van vesiculair transport waarbij specifieke doelmoleculen (liganden) aan membraanreceptoren binden, instulpen tot een blaasje en in de cel fuseren met een lysosoom voor verwerking.</p>
22
New cards

Pinocytose

'Celdrinken'; het niet-selectief insnoeren van vloeistofblaasjes vanaf de plasmamembraan naar het cytoplasma zonder tussenkomst van receptoreiwitten.

23
New cards

Fagocytose

'Celeten'; proces waarbij een cel pseudopodia (cytoplasma-uitlopers) vormt om vaste deeltjes of bacteriën te omsluiten, waarna verteringsenzymen uit lysosomen het materiaal afbreken.

<p>'Celeten'; proces waarbij een cel pseudopodia (cytoplasma-uitlopers) vormt om vaste deeltjes of bacteriën te omsluiten, waarna verteringsenzymen uit lysosomen het materiaal afbreken.</p>
24
New cards

Microvilli

Kleine, door microfilamenten ondersteunde uitstulpingen van de celmembraan die het celoppervlak vergroten voor een efficiëntere absorptie van extracellulaire stoffen.

25
New cards

Centriolen

Twee haaks op elkaar staande cilindrische structuren bestaande uit microtubuli in een 9+09+0-ordening (99 tripletten), essentieel voor de organisatie van spoeldraden tijdens de celdeling.

26
New cards

Proteasomen

Holle eiwitcilinders met proteolytische enzymen (proteasen) die beschadigde, abnormale of geïnfecteerde intracellulaire eiwitten afbreken voor recycling.

27
New cards

Ruw endoplasmatisch reticulum (RER)

Een netwerk van intracellulaire kanalen bedekt met vaste ribosomen; verantwoordelijk voor de synthese, modificatie en verpakking van nieuwe proteïnen in transportvesikels.

<p>Een netwerk van intracellulaire kanalen bedekt met vaste ribosomen; verantwoordelijk voor de synthese, modificatie en verpakking van nieuwe proteïnen in transportvesikels.</p>
28
New cards

Glad endoplasmatisch reticulum (SER)

Endoplasmatisch reticulum zonder ribosomen; staat in voor de synthese van fosfolipiden, steroïdhormonen (zoals testosteron en oestrogenen), glyceriden en het metabolisme van glycogeen.

29
New cards

Golgi-apparaat

Gestapelde platte vliezen met holten (cisternae) die transportvesikels van het RER ontvangen, producten modificeren en verpakken in secretieblaasjes, membraanvernieuwingsvesikels of lysosomen.

<p>Gestapelde platte vliezen met holten (cisternae) die transportvesikels van het RER ontvangen, producten modificeren en verpakken in secretieblaasjes, membraanvernieuwingsvesikels of lysosomen.</p>
30
New cards

Lysosomen

Membraanomgeven vesikels gevuld met spijsverteringsenzymen voor de intracellulaire afbraak van beschadigde organellen, gefagocyteerde ziekteverwekkers of autolyse.

31
New cards

Peroxisomen

Kleine organellen met enzymen die vetzuren en organische verbindingen afbreken via katabolisme en de daarbij ontstane toxische verbindingen neutraliseren.

32
New cards

Mitochondria

Organellen met een dubbelmembraan, cristae en een enzymrijke matrix die instaan voor aërobe celademhaling en circa 95%95\% van de cellulaire ATP-productie verzorgen.

<p>Organellen met een dubbelmembraan, cristae en een enzymrijke matrix die instaan voor aërobe celademhaling en circa $$95\%$$ van de cellulaire ATP-productie verzorgen.</p>
33
New cards

Nucleolus

Een donkere kernstructuur (kernlichaampje) waarin de synthese van ribosomaal RNA (rRNA) en de assemblage van ribosomale onderdelen plaatsvindt.

<p>Een donkere kernstructuur (kernlichaampje) waarin de synthese van ribosomaal RNA (rRNA) en de assemblage van ribosomale onderdelen plaatsvindt.</p>
34
New cards

Nucleosoom

Een compact complex bestaande uit een DNA-streng die gewikkeld is rond histonen (structurele eiwitten); in een niet-delende cel gerangschikt als los chromatine.

<p>Een compact complex bestaande uit een DNA-streng die gewikkeld is rond histonen (structurele eiwitten); in een niet-delende cel gerangschikt als los chromatine.</p>
35
New cards

Tripletcode

De genetische code op een DNA-streng waarbij een opeenvolging van drie stikstofhoudende basen (bijv. ACA voor cysteïne) codeert voor één specifiek aminozuur.

36
New cards

Transcriptie

Het proces in de celkern waarbij RNA-polymerase vanaf de promotor tot de terminator een enkelstrengs complementaire kopie (mRNA) maakt van een specifiek DNA-gen.

<p>Het proces in de celkern waarbij RNA-polymerase vanaf de promotor tot de terminator een enkelstrengs complementaire kopie (mRNA) maakt van een specifiek DNA-gen.</p>
37
New cards

Translatie

Het eiwitsyntheseproces op een ribosoom in het cytoplasma, waarbij mRNA-codons worden gekoppeld aan complementaire tRNA-anticodons om een aminozuurketen te assembleren.

<p>Het eiwitsyntheseproces op een ribosoom in het cytoplasma, waarbij mRNA-codons worden gekoppeld aan complementaire tRNA-anticodons om een aminozuurketen te assembleren.</p>
38
New cards

S-fase

Het onderdeel van de interfase (6 tot 8 uur6\text{ tot }8\text{ uur}) waarin DNA-replicatie en de synthese van histonen plaatsvinden ter voorbereiding op de celdeling.

<p>Het onderdeel van de interfase ($$6\text{ tot }8\text{ uur}$$) waarin DNA-replicatie en de synthese van histonen plaatsvinden ter voorbereiding op de celdeling.</p>
39
New cards

Metafase

De fase van de mitose waarin alle chromosomen (elk bestaande uit twee chromatiden verbonden via een centromeer) zich exact in het equatorvlak van de cel rangschikken.

40
New cards

Anafase

De fase van de mitose waarin het centromeer van elk chromosoom splitst en de dochterchromatiden door de spoeldraden uit elkaar worden getrokken naar tegenovergestelde polen.

41
New cards

Cytokinese

De fysieke verdeling van het cytoplasma via een insnoerende klievingsgroeve, leidend tot de definitieve scheiding van twee identieke dochtercellen.

<p>De fysieke verdeling van het cytoplasma via een insnoerende klievingsgroeve, leidend tot de definitieve scheiding van twee identieke dochtercellen.</p>
42
New cards

Apoptose

Het fysiologische, genetisch gereguleerde afsterven van een cel.

43
New cards

Oögenese

Het meiotische proces bij vrouwen waarbij uit een primair oöcyt één functionele haploïde eicel en twee of drie niet-functionele poollichaampjes worden gevormd.

<p>Het meiotische proces bij vrouwen waarbij uit een primair oöcyt één functionele haploïde eicel en twee of drie niet-functionele poollichaampjes worden gevormd.</p>
44
New cards

Sertolicellen

Ondersteunende en voedende cellen gelegen in de wand van de testiskanaaltjes die de ontwikkeling van spermacellen begeleiden.

45
New cards

Spermatogenese

Het proces in de testes waarbij spermatogonia via mitose en meiose differentiëren tot haploïde spermatiden en via spermiogenese uitgroeien tot functionele spermacellen.

<p>Het proces in de testes waarbij spermatogonia via mitose en meiose differentiëren tot haploïde spermatiden en via spermiogenese uitgroeien tot functionele spermacellen.</p>