wojny rewolucyjnej Francji i kariera Napoleona. Sprawa polska w epoce napoleońskiej

1792-1797

wojna Francji z I koalicją (Wielka Brytania, Austria, Prusy, Hiszpania i Niderlandy) - rozpoczęta przez Francję, która wypowiedziała wojnę Austrii (eksport idei rewolucyjnych, żyrondyści chcą umocnić swoją pozycję)

1792

początek wojny z I koalicją - zwycięstwo Francuzów pod Valmy, po początkowej serii porażek Francja zajmuje Belgię, Nadrenię i Sabaudię

1795

założenie Republiki Batawskiej w dawnej Holandii (republika siostrzana, kontrolowana przez Francję). Bunt monarchistów przeciwko dyrektoriatowi, Napoleon Bonaparte prowadzi paryskie wojska przeciwko protestującym

1796-1797

kampania włoska w celu odebrania Austrii posiadłości w Italii. Dowódca: generał Napoleon Bonaparte, inteligentny wódz:

1696

zwycięstwo Napoleona pod Mondovi (Sardynia) i pod Lodi (Austria), pokój w Rzymie z królestwem Sardynii - Francja otrzymuje Sabaudię i Niceę

1797

zdobycie Mantui przez wojska Napoleona, pokój w Campo Formio z Austrią - Francja otrzymuje Belgię i posiadłości Rzeszy na zachód od Renu, Austria ziemie Republiki Weneckiej. Genua zostaje zmieniona w Republikę Liguryjską, Republika Lombardzka i Cispadańska w Republikę Cisalpińską

1797

powstanie Legionów Polskich we Włoszech w Republice Lombardzkiej - przywódca: gen. Jan Henryk Dąbrowski, nowoczesna, wyedukowana armia (brak kar cielesnych, awanse ze względu na zasługi, polskie oznaczenia i umundurowania, edukacja dla żołnierzy, ideały rewolucyjne). Dewiza: “Ludzie wolni są braćmi”

1798-1802

wojna z II koalicją

1798-1801

wyprawa do Egiptu rządzonego przez Mameluków w celu opanowania go jako przyczółku do ataku na Brytyjczyków w Indiach. Podczas wyprawy odnaleziono Kamień z Rosetty, który pozwolił Jean Francois Champollionowi na odcyfrowanie hieroglifów

1798

bitwa pod piramidami - pokonanie Mameluków, opanowanie Egiptu przez Francję. Bitwa pod Abukirem - zniszczenie francuskiej floty przez admirała Horatio Nelsona → Francuzi zostają odcięci od dostaw. M.in. w wyniku tej bitwy kampania Francuzów poniosła klęskę, zajęto tylko Maltę.

1798

zwycięstwo legionów polskich dowodzonych przez Karola Kniaziewicza pod Civita Castellana

1799

zamach stanu Napoleona - strącenie dyrektorów i rozpędzenie Rady 500 przez wojsko. Lud poparł zamach stanu, ponieważ rząd dyrektoriatu był nieudolny, panowała w nim korupcja, a władza była w rękach burżuazji. Wprowadzenie nowego ustroju, konsulatu: władzę wykonawczą stanowiło 3 konsulów na 10-letniej kadencji, osłabienie władzy ustawodawczej. Faktyczną władzę sprawował pierwszy konsul (po referendum w 1802 r. dożywotni), a pozostałych 2 konsulów pełniło funkcję doradczą.

Reforma administracyjna i sądowa - podział państwa na gminy, powiaty i departamenty, brak samorządu, nowy system sądowy - nieusuwalni sędziowie mianowani dożywotnio przez Napoleona, likwidacja sądów stanowych, amnestia dla przeciwników politycznych

1799

klęska Legionów Polskich pod Mantuą

1800

zwycięstwa Napoleona pod Marengo i Hohenlinden przeciwko siłom II koalicji - Polacy brali udział w bitwie pod Hohenlidnen, ale po pokoju w Luneville Napoleon traci nimi zainteresowanie

1801

pokój w Luneville - ustanowienie granicy między Francją i Rzeszą na Renie, potwierdzenie postanowień z Campo Formio co do Włoch. Konkordat - porozumienie Napoleona z Kościołem (otwarcie kościołów, przysięgi wierności duchownych wobec władzy, państwowa pensja dla duchownych)

1802

pokój w Amiens z Wielką Brytanią - Napoleon odzyskuje kolonie francuskie oprócz Cejlonu, Joannici odzyskują Maltę, Francja rezygnuje z Egiptu. Legiony polskie zostają rozwiązane, a żołnierze wysłani na San Domingo (Haiti) w celu stłumienia powstania niewolników → zwycięskie powstanie + ogłoszenie niepodległości Haiti, niektórzy Polacy przeszli na stronę niewolników

1804

koronacja Napoleona na cesarza Francuzów w wyniku referendum - Republika Francuska → Cesarstwo Francuskie. Wydanie Kodeksu Napoleona - ujednolicenie prawa, wolność obywateli wobec prawa, nietykalność majątkowa i osobista, wolność wyznania, wprowadzenie ślubów i rozwodów cywilnych

Rok później koronacja na króla Włoch.

Napoleon próbuje rozwijać gospodarkę Francji - założenie Banku Francji, polityka antyinflacyjna, zwalczanie bezrobocia np. przez roboty publiczne, wspieranie rozwoju manufaktur zbrojeniowych

1805

Wielka Brytania zrywa pokój w Amiens, Austria i Rosja nie uznają koronacji Napoleona - początek wojny z III koalicją. Klęska desantu francuskiego na WB pod Trafalgarem (śmierć admirała Horatio Nelsona), zwycięska bitwa pod Ulm, po której Napoleon zajmuje Wiedeń. Zwycięska bitwa pod Austerlitz (bitwa trzech cesarzy)

1806

pokój w Preszburgu - likwidacja I Rzeszy i ustanowienie Związku Reńskiego pod kontrolą Napoleona, włączenie Wenecji, Istrii i Dalmacji do królestwa Włoch. Polskie powstanie w Wielkopolskie - Polacy liczą na to, że przy pomocy Napoleona odzyskają niepodległość

1806-1807

wojna z IV koalicją (Prusacy liczyli na zdobycie dominacji w państwach niemieckich po rozpadzie Rzeszy) - armia pruska zostaje pobita w bitwach pod Jeną i Auerstedt, zajęcie Berlina i Wrocławia przez Napoleona. Blokada kontynentalna WB, nieszczelna w Portugalii i koloniach brytyjskich

1807

nierozstrzygnięta bitwa pod Iławą Pruską, Rosja przystępuje do IV koalicji - francuskie zwycięstwo pod Frydlandem. Pokój w Tylży z Prusami i Rosją - utworzenie Księstwa Warszawskiego z ziem II i III zaboru pruskiego, stworzenie Wolnego miasta Gdańsk pod kontrolą Francji, dołączenie Rosji i Prus do blokady kontynentalnej, przyłączenie okręgu białostockiego do Rosji.

1807-1813

istnienie Księstwa Warszawskiego - konstytucja oktrojowana (narzucona odgórnie) zakłada trójpodział władzy między księcia (król Saksonii Fryderyk August), sejm (reprezentacja szlachty przez sejmiki i pospólstwa przez deputowanych przez gminy) i sądy, katolicyzm jako religię państwową i równość wszystkich obywateli wobec prawa. Książę miał inicjatywę ustawodawczą i przygotowywał ustawy razem z Radą Ministrów i Radą Stanu. K.W. jest państwem niesuwerennym - polityka zewnętrzna kontrolowana przez Francję, przemysł nastawiony na produkcję wojskową, świadczenia pieniężne na rzecz Francji (sumy bajońskie). Państwo było biedne, rozwijała się tylko kultura - Izba Edukacyjna nowym ministerstwem edukacji, obowiązek szkolny dla dziewczyn i chłopców, Szkoła Prawa i Szkoła Lekarska

1807-1814

Wojna na półwyspie Iberyjskim (Napoleon zaatakował Portugalię, bo nie przystąpiła do blokady kontynentalnej)

1807

tymczasowe zajęcie Portugalii przez Napoleona, rok później brat Napoleona Józef Bonaparte zostaje królem Hiszpanii. W Hiszpanii rozpętuje się guerilla (wojna partyzancka przeciwko Francuzom), Francuzi walczą z brytyjskim księciem Wellingtonem, który przypływa na pomoc Portugalii. Wydanie dekretu grudniowego w Księstwie Warszawskim - możliwość chłopów do opuszczenia wsi, ale bez majątku (większość zostawała na miejscu i odrabiała pańszczyznę)

1808

zwycięstwo Polaków z Księstwa Warszawskiego w wąwozie Somossierrra w Hiszpanii

1809

wojna z V koalicją (walki głównie z Austrią) - zwycięstwo Napoleona pod Wagram, nierozstrzygnięta bitwa księcia Józefa Poniatowskiego z Austriakami pod Raszynem, pokój w Schoebrunn - powiększenie Księstwa Warszawskiego o część Galicji z Krakowem, przyłączenie Triestu i Ilyrii dla Francji

1812

wyprawa Wielkiej Armii (600 tys żołnierzy) na Rosję (bezpośrednia przyczyna: odstąpienie Rosji od blokady kontynentalnej) - zwycięska bitwa pod Borodino, Napoleon musi wycofać się po wkroczeniu do Moskwy i bitwie pod Berezyną przez brak zapasów (Moskwa w większości spłonęła), a wycofując się armia cały czas jest atakowana przez Rosjan gen. Kutuzowa. Wyprawa zakończyła się fiaskiem i zdziesiątkowaniem Wielkiej Armii

1813

Rosjanie (VI koalicja) zajmują Księstwo Warszawskie, klęska Napoleona w bitwie pod Lipskiem, śmierć księcia Józefa Poniatowskiego

1814

abdykacja Napoleona, zesłanie na wsypę Elbę. We Francji przywrócona zostaje dynastia Burbonów (Ludwik XVIII)

1815

ucieczka Napoleona z Elby, powrót do Francji i przejęcie władzy - atak koalicji i bitwa pod Waterloo (Napoleon zaatakował armię Wellingtona, ale nie zdążył jej pokonać przed przybyciem armii pruskiej), klęska Napoleona i zesłanie na wyspę św. Heleny

1821

śmierć Napoleona

Agencja

organizacja kierowana przez Franciszka Borssa w Paryżu, zabiegająca o pomoc dyplomatyczną Austrii

Deputacja

rewolucyjna organizacja Polaków we Francji, jej członkowie chcieli zorganizować powstanie w Polsce przy pomocy Francji

styl empire

styl cesarski - późny klasycyzm występujący w Europie za panowania Napoleona, np. Łuk Triumfalny w Paryżu