H3: Hellenisme

Wat waren de oorzaken van de Perzische Oorlogen

De Ionische Opstand (499–494 v.Chr.) tegen de Perzen, gesteund door Athene en Eretria. Darius I wilde deze steun straffen en de Griekse poleis onderwerpen.

Waarom kwamen de Ionische steden in opstand

Ze wilden zich bevrijden van de Perzische overheersing en de door Perzië aangestelde tirannen verdrijven

Waarom beschouwde Darius Athene als vijand

Athene had de Ionische Opstand gesteund en hielp bij het platbranden van Sardis.

Wat was het belang van de Slag bij Marathon (490 v.Chr.)?

Athene bewees dat het Perzische leger verslagen kon worden; het versterkte het zelfvertrouwen van Athene en de hoplieten.

Waarom wonnen de Grieken bij Marathon

Dankzij de zware hoplietenbewapening, betere discipline en sterke tactiek tegenover de lichtbewapende Perzische infanterie.

Waarom liet Themistocles een vloot bouwen?

Om een toekomstige Perzische invasie af te slaan, de graanimport veilig te stellen en Athene tot zeemacht te maken.

Waarom was de ontdekking van zilver in Laureion belangrijk?

De opbrengst financierde de bouw van de Atheense oorlogsvloot

Wat maakte de Slag bij Thermopylae (480 v.Chr.) zo symbolisch

De heldhaftige verdediging en opoffering van Leonidas en de Spartanen vertraagden de Perzen en werden een symbool van moed

Waarom wonnen de Grieken de Zeeslag bij Salamis

De smalle zeestraat bevoordeelde de kleine en wendbare Griekse triëren tegenover de grote Perzische schepen

Waarom was Salamis een beslissend keerpunt

Xerxes verloor zijn vloot en moest het grootste deel van zijn leger terugtrekken

Wat was het belang van de Slag bij Plataeae (479 v.Chr.)?

De definitieve nederlaag van het Perzische landleger beëindigde de Perzische dreiging in Griekenland

Welke politieke gevolgen hadden de Perzische Oorlogen

Athene werd de leidende Griekse macht, panhelleens bewustzijn groeide en de rivaliteit met Sparta nam toe

Waarom droeg Sparta na 479 v.Chr. de leiding over aan Athene

Sparta had geen sterke vloot en vreesde voortdurend een opstand van de heloten

Waarom brak later oorlog uit tussen Athene en Sparta

Wederzijds wantrouwen, de afwijzing van Atheense hulp tijdens de helotenopstand en de groeiende Atheense macht

Wat was de Vrede van Callias (449 v.Chr.)?

Het officiële einde van de Perzische Oorlogen; Perzië erkende de autonomie van de Ionische steden

Welke gevolgen had de Vrede van Callias voor Perzië

Zwakker centraal gezag, zelfstandiger satrapieën en minder controle over het rijk.

Waarom is Herodotus belangrijk

Hij schreef de Historiën, het eerste grote historische werk over de Perzische Oorlogen

Hoe stelde Herodotus de Perzen voor

Als tiranniek, hoogmoedig en despotisch

Hoe stelde Herodotus de Grieken voor

Als vrijheidslievend, moedig en redelijk.

Wat bedoelde Aristoteles met zijn indeling van volkeren

Grieken vormden volgens hem het ideale midden tussen moed en verstand

Waarom kon Philippus II Macedonië zo machtig maken

Hij hervormde het leger, introduceerde de Macedonische falanx en centraliseerde de macht.

Waarom vernietigde Alexander Thebe

Om andere Griekse steden af te schrikken van opstand

Wat was Alexanders officiële reden om Perzië binnen te vallen

De Griekse steden in Klein-Azië bevrijden

Wat was Alexanders werkelijke doel

Uitbreiding van zijn rijk en controle over het Oosten

Waarom was de Slag bij Granicus belangrijk

Ze opende de weg naar de verovering van Klein-Azië

Waarom was Issus (333 v.Chr.) een belangrijke overwinning

Darius III werd verslagen en zijn familie viel in Alexanders handen

Waarom belegerde Alexander Tyrus

Om de Perzische vloot haar belangrijkste basis te ontnemen

Waarom was Egypte gemakkelijk te veroveren

De Perzische satraap gaf zich zonder strijd over

Waarom was Alexandrië belangrijk

Het werd een belangrijk handels-, bestuurs- en cultuurcentrum

Waarom was Gaugamela (331 v.Chr.) beslissend

Alexander vernietigde definitief de macht van Darius III en werd koning van Azië.

Waarom liet Alexander Persepolis verbranden

Als vergelding voor de Perzische verwoesting van Athene

Waarom nam Alexander Perzische gebruiken over

Om Macedoniërs en Perzen tot één elite te verenigen en zijn gezag te versterken

Waarom veroorzaakte de proskynèsis weerstand

Grieken vonden dat alleen goden zo vereerd mochten worden

Waarom stopte Alexander zijn veldtocht in India

Zijn leger weigerde verder te trekken door uitputting en zware omstandigheden.

Waarom viel Alexanders rijk na zijn dood uiteen

Hij liet geen volwassen opvolger na en zijn generaals vochten om de macht.

Wie waren de Diadochen?

De generaals van Alexander die zijn rijk onder elkaar verdeelden

Welke drie grote rijken ontstonden

Het Ptolemeïsche Rijk, het Seleucidische Rijk en het Antigonidische Rijk

Waarom is de Slag bij Ipsus (301 v.Chr.) belangrijk

Ze bezegelde de definitieve opdeling van Alexanders rijk

Hoe verschilde het hellenistische koningschap van de klassieke polis

De koning bezat vrijwel absolute macht en werd vaak als god vereerd

Waarom stichtten hellenistische koningen veel nieuwe steden

Om hun rijk te besturen, soldaten te vestigen en de Griekse cultuur te verspreiden

Wat betekent 'hellenisering'

De verspreiding van de Griekse taal en cultuur over het Oosten

Waarom bleef de hellenisering beperkt

Omdat lokale talen, religies en tradities grotendeels bleven bestaan

Waarom werd het Grieks de lingua franca

Het werd de gemeenschappelijke taal voor bestuur, handel en cultuur

Welke kenmerken had de hellenistische kunst

Ze werd emotioneler, realistischer, monumentaler en expressiever

Welke beroemde bouwwerken behoren tot het Hellenisme

De Pharos van Alexandrië, de Kolossus van Rhodos en het Mausoleum van Halicarnassus

Waarom ontstonden heersersculten

Koningen wilden hun macht legitimeren door zich als goddelijke figuren te laten vereren

Waarom was Alexandrië het wetenschappelijke centrum van de Oudheid

Door het Mouseion en de enorme Bibliotheek van Alexandrië

Wie was Euclides

De grondlegger van de meetkunde (Elementen)

Wie stelde als eerste een heliocentrisch model voor

Aristarchus van Samos

Waarvoor is Eratosthenes bekend

Hij berekende zeer nauwkeurig de omtrek van de aarde

Waarvoor is Archimedes bekend

Mechanica, wiskunde en talrijke uitvindingen

Waarom veranderde de filosofie tijdens het Hellenisme

De polis verloor haar centrale rol, waardoor de aandacht verschoof naar het individu

Wat leert het stoïcisme

Leven volgens rede en natuur, met beheersing van emoties

Wat leert het epicurisme

Geluk door matig genot en afwezigheid van pijn

Wat leert het cynisme

Verwerping van rijkdom en maatschappelijke conventies

Wat is scepticisme

Twijfel aan de mogelijkheid van absolute kennis

Waarom is de Septuaginta belangrijk

Het was de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel.

Waarom brak de Makkabese Opstand uit?

Antiochus IV verbood Joodse gebruiken en ontwijdde de tempel van Jeruzalem

Wat was het gevolg van de Makkabese Opstand

Ongeveer een eeuw Joodse onafhankelijkheid onder de Hasmonese dynastie

Leg uit waarom de Perzische Oorlogen een keerpunt vormden in de Griekse geschiedenis

Ze creëerden een panhelleense identiteit, maakten Athene tot grootmacht, versterkten de tegenstelling vrijheid–tirannie en leidden uiteindelijk tot de rivaliteit tussen Athene en Sparta

Leg uit waarom Alexander de Grote zijn rijk zo snel kon uitbreiden

Dankzij het hervormde Macedonische leger, zijn uitzonderlijke tactiek, de zwakte van het Perzische Rijk en zijn persoonlijk leiderschap

Leg uit waarom Alexanders rijk na zijn dood uiteenviel

Er was geen volwassen erfgenaam; de Diadochen vochten om de macht en verdeelden het rijk in afzonderlijke monarchieën

Leg uit wat het Hellenisme was en noem drie kenmerken

Het Hellenisme was de verspreiding van de Griekse cultuur na Alexander. Kenmerken: Grieks als lingua franca, hellenistische monarchieën en culturele vermenging met behoud van lokale tradities

Vergelijk de klassieke polis met de hellenistische monarchieën

De polis draaide om burgerparticipatie en autonomie; de hellenistische rijken waren grote monarchieën met absolute koningen, bureaucratie en multiculturele samenlevingen