Graad 9 Geskiedenis: Apartheid tot Demokrasie (1948–1994)

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/36

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Kernbegrippe, wette, historiese gebeure en sleutelfigure uit die Graad 9 Geskiedenis-leerplan oor die opkoms van apartheid, die weerstandstryd en die oorgang na demokrasie in Suid-Afrika.

37 Terms

1
New cards

Universele Verklaring van Menseregte (UVMR)

'n Dokument wat op 10 Desember 1948 deur die Verenigde Nasies aanvaar is en bepaal dat alle mense fundamentele menswaardigheid en gelyke regte het, ongeag ras, geslag, taal of godsdiens.

2
New cards

Rassisme

Wanneer mense op grond van hul ras as minderwaardig of meerderwaardig beskou word, of onregverdig behandel word.

3
New cards

Apartheid

'n Omvattende stelsel van wetlike rasseskeiding en ongelyke behandeling wat deur die Nasionale Party ná 1948 ingestel is om wit minderheidsoorheersing te handhaaf.

4
New cards

Wet op Bevolkingsregistrasie (1950)

'n Apartheidswet wat vereis het dat elke inwoner van Suid-Afrika amptelik volgens 'n spesifieke rassekategorie geklassifiseer word.

5
New cards

Groepsgebiedewet (1950)

'n Wet wat afsonderlike residensiële en sakegebiede vir verskillende rassegroepe bepaal het, wat gelei het tot grootskaalse gedwonge verskuiwings.

6
New cards

Wet op die Verbod op Gemengde Huwelike (1949)

'n Wet wat huwelike tussen wit mense en mense van ander rassegroepe onwettig verklaar het.

7
New cards

Ontugwet

'n Wet wat enige seksuele verhoudings tussen wit mense en mense van ander rasse verbied het.

8
New cards

Wet op Bantoe-onderwys (1953)

'n Wet wat swart onderwys onder regeringsbeheer geplaas het en 'n afsonderlike, ongelyke en minderwaardig befondste onderwysstelsel opgelê het.

9
New cards

Paswette

Wette wat swart Suid-Afrikaners verplig het om identifikasiedokumente (pasboeke) te dra om hul beweging, verblyf en toegang tot werkgebiede te beheer.

10
New cards

Wet op Afsonderlike Geriewe (1953)

'n Wet wat rasseskeiding by openbare geriewe soos vervoer, parke, strande en geboue gewettig het.

11
New cards

Wet op die Onderdrukking van Kommunisme (1950)

Wetgewing wat gebruik is om die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP) te verbied en politieke teenstanders van apartheid te vervolg.

12
New cards
<p>Gedwonge verskuiwings in Sophiatown</p>

Gedwonge verskuiwings in Sophiatown

Die proses vanaf 1955 waartydens inwoners van die multikulturele voorstad Sophiatown met geweld na Meadowlands in Soweto verskuif is, huise gesloop is en die gebied as 'n wit woonbuurt genaamd Triomf herbou is.

13
New cards
<p>"We Won't Move"-slagspreuk</p>

"We Won't Move"-slagspreuk

'n Bekende slagspreuk van weerstand wat deur inwoners van Sophiatown op geboue geverf is om hul verset teen gedwonge verskuiwings te toon.

14
New cards

ANC se Aksieprogram van 1949

'n Strategie wat deur die ANC aanvaar is om aktiewe massaverset soos boikotte, stakings, burgerlike ongehoorsaamheid en niesamewerking teen apartheid te loods.

15
New cards

Burgerlike ongehoorsaamheid

Die doelbewuste en vreedsame oortreding van wette wat as onregverdig beskou word, as 'n vorm van protes.

16
New cards

Satyagraha

Mahatma Gandhi se metode en filosofie van vreedsame, geweldlose weerstand teen onreg en diskriminasie.

17
New cards

Versetveldtog van 1952 (Defiance Campaign)

'n Vreedsame veldtog georganiseer deur die ANC en SAIC waarin meer as 8 000 betogers doelbewus apartheidswette oortree het en vrywillig arrestasie aanvaar het.

18
New cards
<p>Hoofman Albert Luthuli</p>

Hoofman Albert Luthuli

President-generaal van die ANC en voorstander van geweldlose verset wat in 1960 die Nobelprys vir Vrede ontvang het (in 1961 in Oslo in ontvangs geneem).

19
New cards

Vryheidsmanifes van 1955 (Freedom Charter)

'n Belangrike dokument wat op 26 Junie 1955 by Kliptown aanvaar is en verklaar het dat Suid-Afrika aan almal behoort wat daarin woon en dat die mense sal regeer.

20
New cards

Hoogverraadverhoor (1956–1961)

'n Langdurige verhoor waarin 156 anti-apartheidsleiers van hoogverraad aangekla is ná die aanvaarding van die Vryheidsmanifes, waarna almal in Maart 1961 vrygespreek is.

21
New cards
<p>Vroue-opmars van 1956</p>

Vroue-opmars van 1956

'n Vreedsame protes op 9 Augustus 1956 waarin ongeveer 20 000 vroue na die Uniegeboue in Pretoria opgeruk het om petisies teen paswette vir vroue in te dien.

22
New cards
<p>Helen Joseph</p>

Helen Joseph

Anti-apartheidsaktivis en stigterslid van die Congress of Democrats wat 'n leidende rol in die 1956-Vroue-opmars gespeel het en later onder huisarres geplaas is.

23
New cards

Lilian Ngoyi

'n Leier in die ANC-vroueliga en die Suid-Afrikaanse Vrouefederasie wat aan die voorpunt van die 1956-Vroue-opmars na die Uniegeboue gestaan het.

24
New cards

Pan Africanist Congress (PAC)

'n Afrika-nasionalistiese beweging wat in 1959 onder leiding van Robert Sobukwe gestig is deur lede wat van die ANC weggebreek het.

25
New cards
<p>Sharpeville-slagting (21 Maart 1960)</p>

Sharpeville-slagting (21 Maart 1960)

'n Gebeurtenis waar die polisie op 'n vreedsame skare PAC-betogers buite die Sharpeville-polisiekantoor geskiet het; 69 mense is dood en ongeveer 180 is gewond.

26
New cards
<p>Philip Kgosana</p>

Philip Kgosana

'n Jong PAC-leier wat op 21 Maart 1960 'n reuse-optog van duisende betogers in Langa naby Kaapstad teen paswette gelei het.

27
New cards
<p>Langa-opmars (1960)</p>

Langa-opmars (1960)

'n Grootskaalse optog van betogers in Langa naby Kaapstad wat op dieselfde dag as die Sharpeville-slagting plaasgevind het om teen paswette te protesteer.

28
New cards

Steve Biko

Anti-apartheidsaktivis en leier van die Swartbewussynsbeweging wat geglo het dat swart mense hul eie waardigheid en krag moet erken; hy het in September 1977 in polisie-aanhouding gesterf.

29
New cards
<p>Soweto-opstand (16 Junie 1976)</p>

Soweto-opstand (16 Junie 1976)

'n Landwye studenteprotes wat in Soweto begin het teen die afdwinging van Afrikaans as onderrigtaal en teen die ongelyke Bantoe-onderwysstelsel.

30
New cards

Hector Pieterson

'n Jong skoolleerder wat op 16 Junie 1976 deur die polisie doodgeskiet is en wêreldwyd 'n simbool van die Soweto-opstand geword het.

31
New cards

Totale Strategie

Die Nasionale Party-regering onder P.W. Botha se beleid in die 1980's wat militêre versterking, noodtoestande en beperkte politieke hervormings gebruik het om staatsmag te behou.

32
New cards

Driekamerparlement (1983)

'n Parlementêre stelsel ingevolge die 1983-grondwet met afsonderlike kamers vir wit, bruin en Indiër-Suid-Afrikaners, wat swart Suid-Afrikaners heeltemal uitgesluit het.

33
New cards

United Democratic Front (UDF)

'n Breë interne anti-apartheidskoalisie wat in 1983 gestig is om honderde organisasies te verenig in protes teen die Driekamerparlement en apartheid.

34
New cards

Eksterne druk in die 1980's

Internasionale maatreëls teen die apartheidsregering, insluitend VN-resolusies, ekonomiese sanksies, die onttrekking van beleggings en sport- en kultuurboikotte.

35
New cards
<p>Vrylating van Nelson Mandela (11 Februarie 1990)</p>

Vrylating van Nelson Mandela (11 Februarie 1990)

Die vrylating van Nelson Mandela ná 27 jaar in die gevangenis, nadat F.W. de Klerk op 2 Februarie 1990 die verbod op bevrydingsbewegings soos die ANC, PAC en SAKP opgehef het.

36
New cards

Kodesa (CODESA)

Die Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika; veelparty-onderhandelinge wat in 1991 begin het om 'n vreedsame oorgang na 'n nuwe grondwetlike demokrasie te bewerkstellig.

37
New cards

Demokratiese verkiesing van 27 April 1994

Suid-Afrika se heel eerste nie-rassige, demokratiese algemene verkiesing waarin burgers van alle rasse kon stem en Nelson Mandela tot president verkies is.