personality psychology theme 3

Humanistische psychologie

Stroming die de nadruk legt op subjectieve ervaring van mensen, persoonlijke groei en het vermogen om zichzelf te ontwikkelen

Phenomenal field

Al onze waarnemingen die onze ervaring van de wereld vormen

Zelfconcept

Een georganiseerd en consistent geheel van opvattingen en waarnemingen over jezelf.

Actuele zelf vs Ideale zelf

Actuele zelf = hoe je jezelf nu ziet

Ideale zelf = hoe je in de toekomst zou willen zijn.

Zelfactualisatie

Het levenslange proces waarbij iemand zijn mogelijkheden ontwikkelt en groeit in overeenstemming met zijn eigen ervaringen en behoeften

Zelfconsistentie

We blijven consistent in onze overtuigingen, doelen en behoeften

Congruentie

Mate waarin overtuigingen, doelen, behoeften en gedrag met elkaar overeenkomen.

Incongruentie

Een verschil tussen het actuele en ideale zelf of tussen een ervaring en het zelfbeeld.

Subception (sublimale perceptie)

Het onbewust verwerken van een prikkel voordat deze het bewustzijn bereikt.

Defense mechanisms bij Rogers

• Distortion of experience (vervorming)

• Denial (ontkenning)

Allebei om bedreigende ervaringen te weren.

Distortion of experience (vervorming)

Het creëren van een plausibele, maar onware verklaring voor waarom iets zo is

Denial (ontkenning)

Weigeren om toe te geven dat een situatie bestaat of een ervaring heeft plaatsgevonden

Q-sort technique

Methode om het zelfconcept te meten door uitspraken over jezelf te rangschikken.

Semantic differential

Methode om begrippen te beoordelen op zevenpuntsschalen met tegenovergestelde bijvoeglijke naamwoorden.

Need for positive regard

De menselijke behoefte aan affectie, acceptatie en waardering van anderen.

Belangrijk om psychologische disstress te verminderen en gezonde groei te ondersteunen

Onvoorwaardelijke (unconditional) positieve waardering

Affectie wordt gegeven zonder specifieke condities, waarbij er geen sancties of beloningen aan verbonden zijn

Voorwaardelijke (conditional) positieve waardering

Affectie wordt alleen gegeven wanneer er aan bepaalde condities wordt voldaan

Conditions of worth

Eisen en voorwaarden waaraan iemand moet voldoen om waardering van anderen te krijgen.

Social-Cognitive Theory (Bandura)

Theorie over persoonlijkheid als wisselwerking tussen gedachten, omgeving en gedrag.

Observational learning (Modelling)

Gedrag leren door anderen te observeren zonder dat je direct een beloning krijgt.

Acquisition vs Performance

Acquisition = gedrag aanleren

Performance = het daadwerkelijk uitvoeren ervan.

Vicarious conditioning

Emotionele reacties overnemen door te zien hoe een ander op een prikkel reageert.

Imitatie

Het exact en oppervlakkig nadoen van het gedrag van een ander.

Identificatie

Een breder gedragspatroon, normen of waarden overnemen omdat je graag op die persoon wilt lijken

Declaratieve vs procedurele kennis

Declaratieve kennis = kennis die je kan uitdrukken in woorden

Procedurele kennis = weten hoe je iets uitvoert zonder het te kunnen uitleggen

Perceived self-efficacy (zelfeffectiviteit)

Iemands inschatting van de eigen capaciteiten om in een specifieke situatie succesvol te handelen.

Zelfeffectiviteit vs zelfvertrouwen

Zelfvertrouwen: iemands beoordeling van diens algehele persoonlijke waarde

Zelfeffectiviteit: iemands inschatting van wat die persoon in staat is te volbrengen in een specifieke situatie

Reciprocal determinism (wederkerend determinisme)

Het principe dat persoonlijke factoren, gedrag en omgeving elkaar allemaal wederzijds beïnvloeden.

CAPS (Cognitive-Affective Processing System)

Verschillende situaties activeren verschillende gedachten en gevoelens

→ daardoor kan dezelfde persoon zich per situatie anders gedragen

Behavioral signatures

Kenmerkende en stabiele 'if-then'-patronen in hoe iemand per situatie gedrag vertoont.

Delay of gratification

Het uitstellen van een kleine directe beloning voor een latere, grotere beloning.

Hot vs cool encoding

Hot encoding focust op emotionele aspecten van verleiding

Cool encoding is neutraal denken om zelfcontrole te vergroten.

Actualizing tendency

De aangeboren neiging van mensen om te groeien, zichzelf te ontwikkelen en hun mogelijkheden steeds meer te benutten.

Contingent self-worth

Je accepteert en waardeert jezelf alleen wanneer je voldoet aan bepaalde conditions of worth die je hebt overgenomen.

Vier structurele concepten van Bandura

1. Competenties en vaardigheden

2. Verwachtingen en overtuigingen

3. Persoonlijke doelen

4. Gedragsstandaarden.

Wat houden competenties en vaardigheden in volgens Bandura (en wat impliceert de bijbehorende ‘context specificiteit’?)

Competenties: manieren van denken over problemen en vaardigheden om ze op te lossen

Contextspecificiteit impliceert dat vaardigheden relevant zijn in specifieke situaties

(goede competenties in 1 setting garanderen geen competenties in een andere)

Verwachtingen en overtuigingen

Verwachtingen die mensen vormen over de toekomst beïnvloeden gedrag en emoties

Persoonlijke doelen

Mentale voorstellingen van wat iemand wil bereiken

Ze bepalen prioriteiten en sturen gedrag.

Gedragsstandaarden (evaluative standards)

Mentale maatstaven waarmee iemand beoordeelt hoe goed, waardevol of juist gedrag en gebeurtenissen zijn.

Zelfregulatie (Self-regulation)

Het vermogen jezelf te sturen door doelen te stellen, strategieën te plannen, je gedrag te beoordelen en aan te passen.

Kritiek op Rogers

Theorie is te naïef en abstract

Moeilijk wetenschappelijk te toetsen

Overschat hoe zelfstandig mensen zich kunnen ontwikkelen

Modelling

Gedrag leren door een model te observeren, het gedrag en de gevolgen ervan te begrijpen en het geleerde later zelf toe te passen.

Self-evaluative reactions

Emotionele reacties die losgemaakt zijn door evaluatieve standaarden

Verschillen tussen theorieën van Rogers en Bandura

Bandura denkt dat persoonlijkheid makkelijker te beïnvloeden is, omdat het afhangt van de omgeving en ervaringen

Rogers ziet persoonlijkheid als iets wat kan veranderen door zelfactualisatie