Praktische Economie 4|5|6 module 4 t/m 6

Inflatie

stijging van het algemeen prijspeil door de tijd

Wat is het verband tussen de individuele prijs van tijd en risico-aversie?

Hoe sterker iemand risico-avers is, hoe hoger zijn individuele prijs van tijd

Wat is het effect van consumentenvertrouwen op de inflatie?

De vraag naar producten daalt en prijzen stijgen minder snel of dalen zelfs

Hoe ontstaat inflatie?

Wanneer de centrale bank de refirente verlaagt, groeit de maatschappelijke geldhoeveelheid. Daardoor neemt de vraag naar producten toe en zullen de prijzen stijgen (bij hetzelfde aanbod)

Wanneer zal iemand gaan sparen?

Wanneer de kosten van sparen (de individuele prijs van tijd) lager zijn dan de opbrengsten van sparen (de rente)

Wanneer zal iemand gaan lenen?

Wanneer de kosten van lenen (de rente) lager zijn dan de opbrengsten van lenen (de individuele prijs van tijd)

Intertemporele ruil

ruilen over de tijd

Intertemporele substitutie

verschuiving van consumptie over de tijd

Kredietkanaal

mechanisme waarmee monetair beleid de economie beïnvloedt

Lenen

vervroegen van consumptie: directe consumptie wordt betaald uit toekomstige inkomsten

Marktprijs van tijd

algemene prijs van tijd

Algemeen prijspeil

gemiddeld prijsniveau van het goederenmandje

Monetair beleid

beleid van de centrale bank

Bijvoorbeeld het veranderen van de refirente/reporente

Als de centrale bank de refirente verlaagt, groeit de maatschappelijke geldhoeveelheid en wordt de economie dus gestimuleerd

Als de centrale bank de rente verhoogt (bv als het aanbod tekortschiet), daalt de vraag en dus stijgen de prijzen minder snel of dalen ze zelfs

De ECB hanteert een inflatie van 2% als doelstelling

Algemene prijs van tijd

de rente: prijs van tijd die banken rekenen

Nominaal rendement

rendement waarbij geen rekening wordt gehouden met inflatie

Basisjaar

jaar dat als beginsituatie wordt genomen bij de berekening van indexcijfers

Partieel prijsindexcijfer

prijsindexcijfer van een product

Bestedingsaandelen

uitgave aan een bepaald product als percentage van de totale uitgaven (zie ook wegingsfactor

Prijsindexcijfer

prijs omgezet naar een indexcijfer

Reëel rendement

rendement waarbij rekening gehouden wordt met inflatie

Consumentenprijsindex (CPI)

hoogte van het algemeen prijspeil, uitgedrukt in een indexcijfer

Refirente

reporente

Deflatie

daling van het algemeen prijspeil door de tijd

Rendement

investeringsopbrengst in procenten van het geïnvesteerde bedrag

Depositorente

rentepercentage waartegen banken geld kunnen sparen bij de centrale bank

Rente

algemene prijs van tijd

Geldillusie

de neiging om in nominale waarden te denken en niet in reële waarden

Reporente

rentepercentage waartegen banken geld kunnen lenen bij de centrale bank

Goederenmandje

verzameling producten die representatief is voor wat een gemiddeld huishouden koopt

Risico-aversie

de neiging om het zekere voor het onzekere te nemen

Indexcijfer

verhoudingsgetal van een waarde in twee verschillende perioden

Sparen

uitstellen van consumptie: directe consumptie wordt vervangen door consumptie in de toekomst

Individuele prijs van tijd

ongemak van consumptie-uitstel

Vermogensmarkt

geheel van vraag naar en aanbod van krediet

Wegingsfactor

uitgave aan een bepaald product als percentage van de totale uitgaven (zie ook bestedingsaandeel)

Aandeelhouders

eigenaren van een onderneming

Collectieve arbeidsovereenkomst (cao)

arbeidscontract dat geldt voor een hele sector

Activa

bezittingen van een onderneming

Afschrijvingen

waardevermindering van vaste activa

Economische levensloop

ontwikkeling van het inkomen tijdens een mensenleven

Balans

overzicht van bezittingen en schulden van een onderneming, op een bepaald tijdstip

Financieel vermogen

Spaargeld minus schulden

Bedrijfsresultaat

saldo van opbrengsten en kosten van een individuele aanbieder

Kinderarbeid

arbeid verricht door minderjarigen

Leerplicht

verplichting om naar school te gaan

Boekhouding

financiële administratie

Levenslang leren

permanente scholing gedurende het arbeidzame leven

Boekjaar

periode waarop de resultatenrekening betrekking heeft

Looninkomen

hoeveelheid geld die wordt verruild voor arbeid

Concurrentie-onzekerheid

onzekerheid of een concurrent met dezelfde innovatie eerder op de markt komt

Menselijk kapitaal

productiefactor arbeid

Continuïteit van een onderneming

voortbestaan van een onderneming

Ontsparen

spaargelden aanspreken

Crediteur

schuldeiser

Pensioen

periode in het leven zonder leerplicht en waarin geen betaalde arbeid verricht hoeft te worden

Creditzijde

rechtergedeelte van een balans waar de middelen staan waarmee een onderneming gefinancierd is

Pensioengerechtigde leeftijd

leeftijd waarop iemand met pensioen mag gaan

Debetzijde

linkergedeelte van een balans waar de bezittingen van een onderneming staan

Permanent consumptieniveau

constante richtlijn voor het consumptieniveau gedurende een heel leven

Debiteur

persoon of organisatie waarvan een onderneming geld tegoed heeft

Staatspensioen

pensioen van de staat waar iedere ingezetene recht op heeft

Dividend

winstuitkering, naar rato van het aantal in bezit zijnde aandelen

Startsalaris

salaris bij aanvang van de werkzame periode in het leven

Eigen vermogen

vermogen dat door de onderneming zelf is ingebracht

Vakbond

belangenvereniging van werknemers

Verdiencapaciteit

het vermogen om inkomen te genereren

Faillissement

beëindiging van een onderneming omdat zij niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen

Werkgeversvereniging

belangenvereniging van werkgevers

Handelsregister

lijst van opgerichte ondernemingen

Innovatie

vernieuwing

Solvabiliteit

verhouding tussen het eigen en vreemd vermogen

Investering

aanschaf van productiemiddelen

Stroomgrootheid

grootheid waarvan de omvang gedurende een bepaalde periode wordt gevormd en waarvan de waarde over die periode wordt gemeten

Investeringskrediet

lening voor de financiering van een investering

Liquide middelen

geld dat een onderneming in kas heeft of op de bank heeft staan

Totaal vermogen

eigen vermogen plus vreemd vermogen

Vaste activa

bezittingen van een onderneming die langer dan een jaar meegaan

Liquiditeit

verhouding vlottende activa plus liquide middelen en kortlopende schulden

Verdiencapaciteit van een onderneming

het vermogen van een onderneming om inkomen te genereren

Marktonzekerheid

onzekerheid of er vraag is naar een nieuw ontwikkeld product

Vlottende activa

bezittingen van een onderneming die korter dan een jaar meegaan

Nationale rekeningen

boekhoudkundig overzicht van de stand van de economie

Voorraadgrootheid

grootheid waarvan de omvang gedurende een bepaalde periode wordt gevormd en waarvan de waarde op een bepaald tijdstip wordt gemeten

Octrooi

patent

Ondernemingsvorm

rechtsvorm van een onderneming

Vreemd vermogen

vermogen dat door derden in de onderneming is ingebracht

Onderzoek & Ontwikkeling (0&0)

de speurtocht naar nieuwe producten en productietechnieken

Winst-en-verliesrekening

resultatenrekening

Onderzoeksonzekerheid

onzekerheid of een investering in 0&0 een innovatie oplevert

Aanvullend pensioen

zelfstandig gespaard pensioen boven op het basispensioen

Passiva

middelen waarmee een onderneming is gefinancierd

Patent

wettelijk recht van intellectuele eigendom

Algemene Ouderdomswet (AOW)

wet die het algemene basispensioen regelt

Procesinnovatie

verbetering van bestaande productietechnieken

Basispensioen

pensioen dat de overheid alle Nederlanders betaalt vanaf de pensioengerechtigde leeftijd

Productinnovatie

verbetering van bestaande producten en/of introductie van nieuwe producten

Begrotingssaldo

saldo van de rijksbegroting

Productiviteit

opbrengst van een bepaalde combinatie van productiefactoren

Bruto binnenlands product (bbp)

waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten in een jaar

Resultatenrekening

overzicht van kosten en opbrengsten van een onderneming gedurende een bepaalde periode