Overal NASK Havo/Vwo 2 Hoofdstuk 2 Licht

Wat is het belangrijkst voor het leven op aarde?

De zon

Hoe bereikt de energie van de zon de aarde?

In de vorm van straling

Licht

Het zichtbare deel van het elektromagnetisch spectrum

Hoe noem je alle soorten straling bij elkaar?

Elektromagnetisch spectrum

Voorbeelden van stralen van het elektromagnetisch spectrum

-gammastralen

-röntgenstralen

-ultraviolet

-licht

-infrarood

-microgolf

-radiogolven

Noem 2 kenmerken van ultraviolette straling

- kun je niet zien

- maakt pigment aan in de huid

- te veel is schadelijk

Noem kenmerken van infrarood straling

- kun je niet zien

- je kunt het voelen als warmte

lichtstralen

De rechte lijnen waarlangs licht beweegt, van de bron af (je tekent ze als een pijl om de richting van de verplaatsing van het licht aan te geven).

Moet je wachten op licht?

Nee, de verplaatsing gaat heel snel. Pas bij grote afstanden is de reistijd merkbaar

- maan = iets meer dan een seconde

- de zon = meer dan 8 minuten

- sterren = jaren

Welke 2 soorten lichtbronnen zijn er?

natuurlijke en kunstmatige lichtbronnen

Noem voorbeelden van natuurlijke lichtbronnen

zon, sterren, bliksem, vuurvliegjes en vuur

Noem voorbeelden van kunstmatige lichtbronnen

(door de mens gemaakt) gloeilampen, ledjes, beamer, tv-scherm, scherm mobiele telefoon

Waarom is de maan geen lichtbron?

Maanlicht ontstaat niet bij de maan; de maan weerkaatst het licht van de zon

Welke 2 soorten licht zijn er?

- Indirect ( indirecte lichtbron weerkaatst alleen licht)

- Direct (bij een directe lichtbron ontstaat het licht)

Hoe teken je de grenzen van schaduw?

Door de randstralen vanuit de bron langs het voorwerp te tekenen

divergeren

De lichtstralen (en randstralen) van een puntvormige lichtbron gaan uit elkaar

Als je het voorwerp dichter bij de lichtbron zet...

divergeren de randstralen sterker en wordt de schaduw groter

kernschaduw

Het gebied in de schaduw waar in geval van twee lichtbronnen van beide geen licht komt (het donkerste plekje)

halfschaduw

Het gebied waar in geval van twee lichtbronnen alleen licht van 1 bron komt (niet zo donker als kernschaduw, maar niet zo licht als waar beide bronnen schijnen).

Hoe komt het dat je een voorwerp ziet?

Het voorwerp weerkaatst licht dat daarna in je oog terechtkomt.

gezichtsveld

Het gebied dat je kunt zien

Hoe teken je een gezichtsveld?

Je trekt zichtlijnen vanuit het oog langs de randen van het voorwerp. Let op!: Zichtlijnen zijn geen lichtstralen.

Reflectie

Het weerkaatsen van licht

Op welke manieren kan licht gereflecteerd worden?

Diffuus en spiegelend

Diffuse reflectie

reflectie in meerdere richtingen (vooral ruwe oppervlakten)

Spiegelende reflectie

reflectie in 1 richting (vooral gladde oppervlakten)

Welke reflectie komt het meest voor?

Combinatie van diffusie en spiegelende reflectie

(tafelblad dat ver van je afstaat)

spiegelbeeld

het beeld dat je ziet als je in de spiegel kijkt, gedraaid t.o.v. voorwerp voor de spiegel

virtueel

Het bestaat niet echt (bijv. een spiegelbeeld, het zit niet achter de spiegel)

voorwerpsafstand (v)

De afstand van het origineel tot de spiegel (v)

beeldafstand (b)

De afstand van de spiegel tot het virtuele (spiegel)beeld

Bij een vlakke spiegel geldt altijd b = v

De beeldafstand en de voorwerpsafstand zijn bij een (vlakke) spiegel altijd even groot

spiegelwet

De hoek waaronder het licht op de spiegel valt is precies gelijk aan de hoek waarmee het licht weer van de spiegel weggaat

∟i =∟t

hoek van inval (i) = hoek van terugkaatsing (t) (spiegelwet)

Wat is de normaal, wanneer je tekent hoe lichtstralen verder gaan na spiegelende reflectie?

Een lijn die loodrecht op de spiegel staat, precies door het punt waar de invallende lichtstraal de spiegel raakt

Noem 3 soorten lichtbundels

- evenwijdig

-divergent

-convergent

evenwijdige lichtbundel

1. De lichtstralen zijn evenwijdig aan elkaar

2. De lichtbundel is overal even breed

(bijv. de lichtbundel uit een laser)

convergente lichtbundel

1. De lichtstralen gaan naar elkaar toe

2. De lichtbundel wordt smaller

(bijv. vergrootglas in de zon)

divergente lichtbundel

1. De lichtstralen gaan uit elkaar

2. De lichtbundel wordt breder

(bijv. elke lamp en elke diffuus reflecterend voorwerp)

kleurenspectrum

Alle kleuren van de regenboog op een rij (rood-oranje-geel-groen-blauw-violet)

Wanneer is het kleurenspectrum zichtbaar?

Als licht breekt (niet rechtdoor, maar knikt

prisma

Driehoekig stuk glas (dat wit licht kan breken). De ene kleur knikt meer dan de ander, daardoor apart zichtbaar

Hoe zien we een regenboog?

In het witte licht van de zon zitten alle kleuren. Wanneer het witte zonlicht door regendruppels schijnt, kan er een regenboog ontstaan.

Kleurfilter

Soms wil je dat een lamp een bepaalde kleur heeft. Met een kleurfilter haal je de andere kleuren uit het witte licht.

Dit doe je met een kleurfilter.

absorberen

licht opnemen

Een blauw kleurenfilter laat alleen...

Blauw licht door. De rest wordt geabsorbeerd.

primaire kleuren van licht

Rood, groen, blauw (RGB)

licht: rood + groen = In gelijke hoeveelheden!

geel

licht: rood + blauw In gelijke hoeveelheden!

magenta (soort roze)

licht: blauw + groen In gelijke hoeveelheden!

cyaan (soort blauw)

licht: blauw + groen + rood In gelijke hoeveelheden!

wit

Wat is het verschil tussen mengen van licht en mengen van kleur?

Mengen van licht, lichtkleur is lichter

Mengen van verf, mengkleur wordt juist steeds donkerder

Basiskleuren voor mengen van verf?

rood, blauw en geel

Hoe zie je een voorwerp?

1. Licht van het voorwerp valt in je oog

2. Licht komt op het netvlies terecht

3. Lichtgevoelige cellen (kegeltjes) vangen licht op.

4. Kegeltjes geven via zenuwen signalen aan de hersenen

In je netvlies zitten drie soorten kegeltjes

1. kegeltjes die reageren op rood licht.

2. kegeltjes die reageren op groen licht.

3. kegeltjes die reageren op blauw licht.

Wat gebeurt er als er wit licht valt op je netvlies?

Alle drie soorten kegeltjes geven een even sterk signaal door, want in wit licht zit zowel rood, groen als blauw.

Wanneer er rood licht in je oog terecht komt.....

geven alleen de rode kegeltjes een signaal.

Wanneer er cyaan licht of een mengsel van groen en blauw licht in je oog valt...

geven de groene en blauwe kegeltjes een signaal.

Je kunt het verschil tussen cyaan en groen + blauw dus niet zien

Wanneer wit licht op een blauw voorwerp valt...

worden alle kleuren geabsorbeerd, behalve blauw. Het blauwe licht wordt teruggekaatst en komt in je ogen. Hierdoor zie je het voorwerp als blauw.

Wanneer wit licht op een wit voorwerp valt...

Een wit voorwerp kaatst alle kleuren terug en absorbeert niks.

Waarom is het belangrijk om iets in wit licht te bekijken? Bijvoorbeeld kleding in winkel

Wanneer je gekleurde voorwerpen bekijkt in gekleurd licht, zie je een andere kleur dan in wit licht.

Leg uit hoe schaduw ontstaat

Een schaduw ontstaat op een plek waar geen licht komt doordat zich een voorwerp tussen de lichtbron en die plek

bevindt.

Hoe komt het dat je lichtstralen ziet?

Je ziet lichtstralen als er licht van de lichtstraal in je oog komt, doordat vocht- of stofdeeltjes licht weerkaatsen.

Toepassing holle spiegel

Een holle spiegel heeft een convergerende werking.

Dit betekent dat de lichtstralen achter de lens meer naar elkaar toe gaan dan voor de lens (naar hetzelfde punt, het brandpunt).

(bijv. schijnwerper maakt van divergente bundel een evenwijdige bundel, zodat het licht verder schijnt).

Toepassing bolle spiegel

Een bolle spiegel heeft een divergerende werking.

Dit betekent dat de lichtstralen achter de lens meer uit elkaar gaan dan voor de lens,>> vergroot het gezichtsveld (bijv. buitenspiegel van een auto)

Hoe ontstaat een regenboog?

In het witte licht van de zon zitten alle kleuren. Wanneer het witte zonlicht door regendruppels schijnt, kan er een regenboog ontstaan.

De lichtstralen die op een spiegel komen, worden gereflecteerd. Hoe teken je deze lichtstralen?

1. Teken de normaal, dit is een lijn loodrecht op de spiegel.

2. Meet de hoek van inval, dit is de hoek tussen de invallende

lichtstraal en de normaal.

3. Teken de teruggekaatste lichtstraal waarbij de hoek van

terugkaatsing gelijk is aan de hoek van inval.

Hoe teken je de teruggekaatste lichtstralen op een bolle spiegel?

1. Teken de lichtstralen die op de spiegel vallen

2. Teken het middelpunt (M) van de spiegel

3. Teken de normaal, deze gaat altijd door het middelpunt

4. Meet de hoek van inval

5. Teken de teruggekaatste lichtstraal met dezelfde hoek (want

Zie afbeelding bolle spiegel

Hoe teken je de teruggekaatste lichtstralen op een holle spiegel?

1. Teken de lichtstralen die op de spiegel vallen

2. Teken het middelpunt (M) van de spiegel

3. Teken de normaal, deze gaat altijd door het middelpunt

4. Meet de hoek van inval

5. Teken de teruggekaatste lichtstraal met dezelfde hoek (want

Zie afbeelding holle spiegel

Naast de zichtbare kleuren zijn er ook twee kleuren die je niet kunt zien. Welke?

infrarood (IR) en ultraviolet (UV).

Hoe ontstaan kleuren op een beeldscherm?

Een beeldscherm heeft alleen de RGB kleuren en kan daarmee miljoenen soorten kleuren maken.

Hoe komt het dat verfkleuren juist donkerder worden als je ze mengt?

Dit komt omdat verf licht juist absorbeert en hoe meer soorten verf je hebt, hoe meer er geabsorbeerd wordt en hoe donkerder het wordt.

Basiskleuren voor mengen van inkt?

cyaan, magenta, geel en zwart

Wanneer wit licht op een zwart voorwerp valt...

Een zwart voorwerp kaatst geen kleuren terug en absorbeert alles.

Wanneer wit licht op een cyaan voorwerp valt...

Een voorwerp dat cyaan is zal naast cyaan ook de kleuren blauw en groen terugkaatsen aangezien blauw en groen samen cyaan zijn.

Wat gebeurt er als je met gekleurd licht op een voorwerp schijnt.

Waarschijnlijk zijn de kleuren niet meer goed te zien.

- Een blauw voorwerp kan alleen blauw terugkaatsen.

- Groen licht op een blauw voorwerp dan kan dit voorwerp het

groen licht niet weerkaatsen en zie je het voorwerp als zwart.

- Een wit voorwerp kaatst alle kleuren terug dus een wit

voorwerp onder groen licht zie je als groen.

- Een zwart voorwerp kaatst geen kleuren terug en

absorbeert alles, dus ook wanneer je hier groen licht op

schijnt.

- Een voorwerp dat cyaan is zal naast cyaan ook de kleuren

blauw en groen terugkaatsen aangezien blauw en groen

samen cyaan zijn. Wanneer je er alleen groen licht op schijnt

zie je het cyaan dus als groen.