Levensbeschouwing 2

2x algemene doelstelling van het vak rooms-katholieke godsdienst

1. Vanuit visietekst VL bisschoppen

2. Vanuit basisdoel van leerplan RK-godsd

3 elementen vanuit visietekst VL bisschoppen

1. Respect & erkenning pluraliteit samenleving

2. LB groei van kinderen = centraal

3. LB invulling geven vanuit christelijke visie ≠ schijnneutraliteit

Doel van vak volgens bisschoppen: =, gevolg

• Begeleiden in LB groei

• Via dialoog onderscheid / verbinding maken met andere LB

Vernieuwend element aan verklaring bisschoppen

Klemtoon op LB en religieuze geletterdheid

2x religieuze geletterdheid

1. Woordenschat vh christendom

2. Grammatica van de dialoog

Woordenschat van het christendom

kinderen woordenschat van christendom aanreiken

Grammatica van de dialoog + waarom nodig

dialoog zorgt voor versterken van interLB competenties
→ o.w.v. diversiteit op scholen

Basisdoel vanuit leerplan RK godsd

kinderen in plurale SL ondersteunen in

a) ontdekken & vormgeven van identiteit

b) groei als mens in dialoog met kath traditie

4x kinderen stimuleren tot … in vak RK godsd + gevolg

1. Zelfreflectie

2. LB groei

3. LB bedachtzaamheid

4. InterLB vaardigheden
   => in dialoog met kath geloofstraditie tot eigen LB keuzes komen

LB groei vanuit interpretatieproces: schema

situatie→ betekenisverlening / interpretatie → ervaring → situatie → …

Betekenisverlening / interpretatie via 2

1. Subjectief referentiekader

2. Maatschappelijk kader

2x Subjectief referentiekader

• Opvattingen vanuit vroegere situaties

• Gevoelens van vroegere ervaringen

Maatschappelijk kader

Betekenisverlening bepaald door woonplaats, milieu, sociale groep,…

Spreken van ervaring vanaf…

jij er betekenis aan hebt gegeven

LB groeien start vanuit

leef- en belevingswereld van lln => werk met betekenisvolle situaties

2x Opbouw van LB identiteit

1. Identificeren met rollen (voorleven = doorgeven van geloof)

2. Impliciet en expliciet waarden & normen voorleven

10 intenties van het leerplan

1. Integrale benadering

2. Hermeneutisch-communicatief werken

3. Negatieve theologie

4. Suikerspintheologie vermijden

5. Theologie van onderbreking & van kwetsbaarheid

6. Context vandaag

7. InterLB competenties & dynamiek

8. LB capaciteiten van lln

9. Zoektocht naar betekenisvolle rituelen & symbolen

10. Startpositie van lk

Intentie 1: Integrale benadering

Wisselwerking/dialoog tussen 3 perspectieven:

1. Diversiteit - pluraliteit en context

2. Christelijk geloof & traditie

3. Identiteit van lln

Intentie 2: Hermeneutisch-communicatief werken 2x =, 1x ≠

= groei van LB identiteit stimuleren door 3 perspectieven
≠1 interpretatie stimuleren, = ruimte geven voor meerdere betekenissen
= lln vinden tochgenoten in zoektocht naar interpreteren, dit via hoofd-hart-handen

Intentie 3: 3x Negatieve theologie

1. God volledig doorgronden is onmogelijk
   => vermijden van hem in 1 voorstelling vast te zetten + afwisselende Jezusbeelden

2. Geloven = niet-aflatend zoekproces: twijfelen, niet-weten,…

3. Ook in negatieve ervaringen / moeilijke momenten kan je God vinden

Intentie 4: Suikerspintheologie vermijden: ≠, =

≠ rooskleurig verhaal vertellen

= tegendraadse van christelijk verhaal: ongemakkelijk aanvoelen / roept vragen op

2x Intentie 5: Theologie van onderbreking & kwetsbaarheid

Mens wordt vaak letterlijk / figuurlijk onderbroken => ° overstijgt / raakt mens
=> God toont zich in het kwetsbare → mens raakt verontwaardigd / voelt zich verantwoordelijk voor het kwetsbare

Intentie 6: Context vandaag

Start met leefwereld → kans om tot reflectie te komen & zich te verbinden met ander / Ander

3x Intentie 7: InterLB competenties & dynamiek

1. Starting home: vertrek vanuit eigen LB principes

2. Crossing over: zoek naar gelijkenis/verschil met andere visies: empathisch luisteren & kritisch-constructief bevragen

3. Coming home: verfijn je eigen LB positie

Intentie 8: LB capaciteit van lln versterken

Kinderen niet onderschatten → totale persoon (h-h-h) aanspreken, met centraal: spiritualiteit van kinderen

2x Intentie 9: Zoektocht naar betekenisvolle rituelen & symbolen

→ R & S verbinden en geven taal aan het onuitsprekelijke
=> kinderen moeten hiervoor gevoelig gemaakt worden => kies betekenisvolle R & S

Intentie 10: Startpositie leerkracht

= GSM-functie:

1. Getuigen van ‘binnenperspectief’: authentiek zijn & getuigen van eigen zoeken & worstelen

2. Specialist: RK geloof eerlijk & adequaat voorstellen

3. Moderator: begeleiden van communicatie: openheid & empathie

Graadleerplan: opbouw

1. 42 terreinen

2. 10 transversale terreinen

3. Terreindoelen omgeven door 3 perspectieven

4. Elk perspectief bestaat uit 3 ingrediënten (= thema’s): normatieve / ondersteunende

2x Taak leerkracht in leerplan: integrale dynamiek

= combineren van 3 perspectieven & ingrediënten
=> minstens alle normatieve ingrediënten 1x aan bod laten komen

3x Perspectief context / pluraliteit

1. Wat leeft in samenleving )> betekenis aan geven

2. Kritische tegendraadse stem van christelijke traditie laten klinken

3. LB dialoog om eigen identiteit te ontwikkelen

3x Perspectief van christelijk geloof / traditie

1. Kennis & taal aanreiken (geloofsfiguren, rituelen, symbolen,…)

2. LB geletterdheid doen groeien

3. = God (h)erkennen in de wereld

Perspectief identiteit van lln

Persoonlijk levensverhaal: verlangens, zoeken nr zin & betekenis

Opzet van terreinen

= 6 terreindoelen, = algemeen

= wat je in terrein met lln wil bereiken vanuit integrale benadering

In terreindoelen: werkwoorden: 4x focus, =

Cognitief + affectief + LB + spirituele dimensie

= hoofd-hart-handen

6 werkwoorden in terreindoelen

1. Onderzoeken

2. Uitdrukken

3. Reflecteren

4. Theologiseren

5. Verbeelden

6. Rituelen mee vormgeven + beleven

Onderzoeken =, 5 onderdelen, gevolg

= cognitief + affectief

1. Totale persoon aanspreken

2. Nieuwsgierigheid prikkelen

3. Betrokkenheid op aanbod

4. Onbevangen, empathisch luisteren

5. Kritisch-constructief opstellen

→ eigen inzichten verkennen, verbreden & verdiepen

Uitdrukken =, hoe

= vormgeven aan wat je beleeft / ervaart

→ op veel manieren: verbaal, muzisch,…

Reflecteren =, 3 gevolgen

= Stilstaan bij wie men is + bij eigen identiteitsgroei

1. Kritisch leren kijken naar zichzelf & wereld rondom

2. Spanningen niet uit de weg gaan

3. Kritisch-constructieve ingesteldheid

Theologiseren 2x

1. Zoeken naar antwoorden, weten dat sommige vragen gn antwoord hebben

2. Open, kritisch zoeken in dialoog met christ. traditie + pluraliteit + context

Verbeelden =, voorwaarde, wat verbeelden

• Inleven + mogelijkheid om zich iets voor te stellen

• Taal nodig die beeldrijk is, die iets uitdrukt wat niet (goed) uit te drukken valt

• Levensbeschouwelijke inzichten

2x Rituelen mee vormgeven & beleven

= beleven van rituelen (niet zomaar kennismaken of vertellen)

→ Integrale benadering: inspiratie door christ. traditie + wie kinderen zijn + leefwereld

Transversale terreinen =

Spanningsboog tussen 2 basiselementen

10 Transversale domeinen

1. Tussen zoeken & vertrouwen

2. Tussen hoop & kwetsbaarheid

3. Innerlijk leven: tussen bron & stroom

4. Tussen verbondenheid & gemis

5. Samenleven: tussen onderweg zijn & thuiskomen

6. Scheppen: tussen gave & opgave

7. Geloven: tussen zegbare & onzegbare

8. Bijbels lezen: tussen verhaal & leven

9. Bewegen: tussen goed & kwaad

10. Vieren: tussen het alledaagse & het bijzondere

Tussen zoeken & vertrouwen 5x

1. Zoeken naar plekken / mensen /… die geborgenheid bieden

2. (Hersteld) vertrouwen zoeken

3. Bronnen van vertrouwen ontdekken

4. Leren wie / wat vertrouwen biedt

5. Soms biedt God vertrouwen

Tussen hoop & kwetsbaarheid 4x

1. Hoe omgaan met kwetsbaarheid?

2. Verlangen naar hoop door kwetsbaarheid

3. Troostende nabijheid & gedragenheid voelen

4. Hoop voor de toekomst & de wereld

Innerlijk leven: tussen bron & stroom 4x

1. Verwondering

2. Dankbaarheid voor wat leven schenkt

3. Voedsel voor ziel vinden in verstilling & engagement

4. Verstilling & engagement brengen inspiratie in stroom van het leven

Tussen verbondenheid & gemis 3x

1. Ontmoetingen + vriendschap + liefde

2. Nabijheid & verbondenheid

3. Altijd gemis: anderen vervullen je nooit volledig

Samenleven: tussen onderweg zijn & thuiskomen 3x

1. Thuiskomen bij zichzelf, elkaar & in wereld

2. Thuiskomen = samenleven in vrede

3. Gastvrijheid = ruimte bieden = thuiskomen bij elkaar

Scheppen: tussen gave & opgave 3x

1. Bewondering voor natuur & verbinding met wat je overstijgt

2. Opgave: zorg & beschermen van natuur → ecologie!

3. Mens = deel van schepping + medeschepper: zorg dragen!

Geloven: tussen zegbare & onzegbare 3x

1. Grenzen aan woorden: stilte-ervaring & beleving waar gn woorden voor zijn

2. Symbolen & rituelen zijn brug

3. Namen: verbonden met identiteit, maar persoon valt niet samen met diens naam

Bijbels lezen: tussen verhaal & leven 4x

1. Verhalen, poëzie, wetteksten…

2. Ervaring van mensen die werden geraakt / inzicht kregen

3. Verhalen van aartsvaders & -moeders + parabels + uittocht + wonderen + profeten

4. Nodigen uit om verhaal te zien in eigen leven + te ontdekken hoe verhaal verdergaat

Bewegen: tussen goed & kwaad 6x

1. Gevoeligheid voor goed & kwaad ontwikkelen

2. Ethische keuzes hangen af van intenties + context + LB / morele overtuigingen

3. Goed handelen = diepere spirituele betekenis

4. Bijbelfiguren maken ook fouten

5. Helpt om kritisch & empathisch naar wereld te kijken

6. Leren dat streven naar goede = voortdurende zoektocht, ied. verantwoordelijk

5x Vieren: tussen alledaagse & bijzondere

1. Allerheiligen, Allerzielen, Kerstmis & Pasen

2. Nodigt uit: stilstaan bij heilige & bijzondere

3. Geven diepere betekenis aan ervaringen vandaag

4. Helpen om transcendentie te herkennen in het gewone => versterkt band hemel-aarde

5. Bieden ritmische afwisseling tussen werken & rusten, reflectie & viering

Terreinen 3x= , hoe uitwerken?

1. Brede gebieden van bestaan waarbinnen zingevingsvragen relevant zijn

2. Geen onderwerpen / thema’s (dat is te specifiek / scherp afgebakend)

3. = Levensdomein: helpt om leven & wkld vanuit LB oogpunt te bekijken

→ Uitwerken via terreindoelen & ingrediënten

Transversaal terrein tussen zoeken & vertrouwen 1e graad

Geborgenheid

Transversaal terrein tussen zoeken & vertrouwen 2e graad

Hersteld vertrouwen

Transversaal terrein tussen zoeken & vertrouwen 3e graad

Bronnen van vertrouwen

Transversaal terrein tussen hoop & kwetsbaarheid 1e graad

Troostende nabijheid

Transversaal terrein tussen hoop & kwetsbaarheid 2e graad

Gedragenheid

Transversaal terrein tussen hoop & kwetsbaarheid 3e graad

Hoop voor de wereld

Transversaal terrein innerlijk leven: tussen bron & stroom 1e graad

Verwondering

Transversaal terrein innerlijk leven: tussen bron & stroom 2e graad

Dankbaarheid

Transversaal terrein innerlijk leven: tussen bron & stroom 3e graad

Inspiratie

Transversaal terrein tussen verbondenheid & gemis 1e graad

Ontmoetingen

Transversaal terrein tussen verbondenheid & gemis 2e graad

Vriendschap

Transversaal terrein tussen verbondenheid & gemis 3e graad

Liefde

Transversaal terrein samenleven: tussen onderweg zijn & thuiskomen 1e graad

Thuis

Transversaal terrein samenleven, tussen onderweg zijn & thuiskomen 2e graad

Samenleven in vrede

Transversaal terrein samenleven, tussen onderweg zijn & thuiskomen 3e graad

Gastvrijheid

Transversaal terrein scheppen: tussen gave & opgave 1e graad

Bewondering voor de natuur

Transversaal terrein scheppen: tussen gave & opgave 2e graad

Schepping

Transversaal terrein scheppen: tussen gave & opgave 3e graad

Ecologisch

Transversaal terrein geloven tussen zegbare & onzegbare 1e graad

symbolen

Transversaal terrein geloven tussen zegbare & onzegbare 2e graad

Stiltebeleving

Transversaal terrein geloven tussen zegbare & onzegbare 3e graad

Namen

Transversaal terrein Bijbels lezen: tussen verhaal & leven 1e graad

Aartsvaders & -moeders + parabels

Transversaal terrein Bijbels lezen: tussen verhaal & leven 2e graad

Uittocht + wonderen

Transversaal terrein Bijbels lezen: tussen verhaal & leven 3e graad

Profeten + Verhaal gaat verder (NT)

Transversaal terrein bewegen tussen goed & kwaad 1e graad

Gevoeligheid voor goed & kwaad

Transversaal terrein bewegen tussen goed & kwaad 2e graad

Ethische keuzes

Transversaal terrein bewegen tussen goed & kwaad 3e graad

Verlangen & streven naar het goede

Transversaal terrein Vieren: tussen het alledaagse & bijzondere 1e graad

• Allerheiligen: Licht zijn voor anderen

• Allerzielen: Van leven naar dood en omgekeerd

• Kerstkring: licht & donker

• Paaskring: nieuw leven

Transversaal terrein Vieren: tussen het alledaagse & bijzondere 2e graad

• Allerheiligen: Bruggen bouwen

• Allerzielen: Herinneren

• Kerstkring: open & gesloten deuren

• Paaskring: Van buiten naar binnen en omgekeerd

Transversaal terrein Vieren: tussen het alledaagse & bijzondere 3e graad

• Allerheiligen: Leven vanuit idealen

• Allerzielen: Voorbij de dood

• Kerstkring: God in/als het kwetsbare

• Paasking: Opstaan, tegen de stroom in

Ingrediënten =, voorwaarde, hoeveel?

• Hoe we vanuit 3 perspectieven kunnen werken aan terrein

• → integrale benadering = normatief!

• 4 ingrediënten per perspectief: 2 normatieve & 2 ondersteunende

4 elementen goede les R-K godsd

1. Kennis van les

2. Vertaal inhoud op adequate, verantwoorde manier naar lln (zie wegwijzers: leerplan, handleiding,…)

3. Wees gepassioneerd, geëngageerd, opmerkelijk en verbonden

4. Vaardigheden & competenties

Binnen 1 lessenreeks werk je aan 5:

• 1 transversaal terrein

• = 1 terrein

• = 6 bijhorende terreindoelen

• → 1 of + ingrediënten per les nodig

• 3 perspectieven zijn met elkaar verbonden

Als je les kadert in lessenreeks van handleiding moet je zeker 3 dingen bekijken:

1. Inleidende pagina & inhoudstafel → situeer les in thema

2. Beknopte samenvatting thema

3. Lessen voor en na les: zicht op beginsituatie & waar je heen moet (doelgerichtheid)

2x belangrijke voor je les kan geven

1. Heb je zelf genoeg achtergrond informatie over het onderwerp?

2. Zoek naar betekenis van het onderwerp

4x betekenis zoeken van onderwerp

1. Wat betekent dit voor mij?

2. Leer ik iets (op)nieuw?

3. Laat ik mij niet alleen aanspreken door de cognitieve kant?

4. Spreekt het mij aan als mens, gelovige?

3 criteria voor baseren van leerdoelen

1. Essentie van les (wat moeten ze kennen/kunnen)

2. Concreet observeerbaar gedrag

3. Essentie wordt concreet gemaakt (sluit aan bij inhoud)

Opbouw les: tijdsduur inl-midden-slot

I: 5 minuten

M: 35-40 min.

S: 5-10 min.

Ritueel aan begin/einde van dag: 3 soorten

1. Bezinning

2. Stiltemoment

3. Gebed = gericht aan God, Maria,…, = kruisteken!

5 manieren van bidden

1. Onderwerp van les OF algemeen klasgebed

2. Adhv anekdote, gedachte, prent,…

3. Rituelendoos

4. Klasgebedenschrift: om de beurt gebed zoeken

5. Samen zingen

Basisschema in les(senreeks)

1. Verkennen

2. Verdiepen

3. Verankeren

! = dynamisch! teruggaan kan

2x Verkennende fase

1. Contact met elementen uit geloofstraditie

2. Aanknopingspunten van eigen leef-& belevingswereld zoeken met leerinhoud

3x verdiepende fase

1. Zoeken naar betekenis van ervaring

2. Nieuwe info bieden

3. Confronteren met andere visies

3x fase van verankeren

1. Zoeken naar algemenere beschouwingen / naar uitspraken over godsdienst

2. Argumenteren

3. Vanuit verscheidenheid komen tot nieuwe inzichten

Verkrijg diepgang in les(senreeks) door

afstamming werkvormen + inhoud + doelen → rode draad expliciteren

3x Beginsituatie

1. Geheel van persoonlijke, sociale, situationele & schoolse gegevens

2. Kan van invloed zijn op verloop & resultaten van onderwijs

3. Verandert voortdurend