Blok 1 taak 5

Wat is een ecosysteem?

Een ecosysteem bestaat uit alle levende organismen in een gebied en hun niet leverende omgeving die elkaar beïnvloeden.

Wat is natuurwaarde?

Natuurwaarde gaat over het belang van de natuur. Daarbij kun je bijvoorbeeld kijken naar de biodiversiteit, de zeldzaamheid van soorten en de kwaliteit van een natuurgebied.

Een natuurgebied met veel verschillende soorten planten en dieren waaronder zeldzame soorten kan een hoge natuurwaarde hebben.

Wat zijn ecosysteemdiensten? (5)

Zijn voordelen die mensen van goed functionerende ecosystemen ontvangen.

• Waterzuivering: planten en bodems helpen water te zuiveren.

• Bestuiven: bijen en andere insecten bestuiven gewassen.

• Waterberging: natuurgebieden kunnne regenwater opvangen.

• Voedselproductie: ecosystemen leveren bijvoorbeeld vis, fruit en andere voedselbronnen.

• Klimaatregulatie: bomen nemen CO2 op en bieden verkoeling.

Wat is de relatie tussen ecosystemen, natuurwaarde en ecosysteemdiensten?

Een ecosysteem bestaat uit levende organismen en hun niet-levende omgeving. Wanneer een ecosysteeem veel verschillende soorten en een goede leefomgeving heeft kan het een hoge natuurwaarde hebben. Daarnaast levert het ecosysteeemdiensten aan mensen zoals waterberging, bestuiving en verkoeling.

Wetgeving: wat is doet Europees nationaal en provinciaal?

Europees: maakt afspraken (vogel en habitatrichtlijnen)

Nationaal: verwerkt afspraken in wetten (omgevingswet)

Provinciaal: werkt beleid uit en voert het uit.

Welke richtlijnen zijn op Europees niveau erg belangrijk en wat doen deze?

Vogelrichtlijn (1979)

Deze richtlijn beschermt wilde volgelsoorten in Europa. Waarom Europees regelen? Omdat vogels zich niet aan landsgrenzen houden. Een vogel kan in Nederland broeden en in een andere land overwinteren.

Habitatrichtlijn (1992)

Deze richtlijn beschermt bepaalde natuurlijke leefgebieden en wilde planten en diersoorten. Sommige soorten vallen onder een streng beschermingsregels zoals bijvoorbeeld het pimpernelblauwtje.

Wat is Natura 2000?

Is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. Het doel is om belangrijke soorten en leefgebieden te behouden of verbeteren.

Wat is er op nationaal niveau qua natuur wet en regelgeving?

In Nederland is sinds 1 januari 2024 de omgevingswet van kracht. Deze wet vormt een belangrijk onderdeel van de Nederlandse regelgeving voor de fysieke leefomgeving waaronder natuur.

Onderliggende regels zijn onder andere vastgelegd in het besluit activiteiten leefomgeving (BAL). De Nederlandse regels beschermen onder meer planten dieren en hun leefgebieden.

Welke twee vormen van gebiedsbescheing zijn er?

Natura 2000

Europees netwerk beschermde natuurgebieden. De bescherming volgt uit Europese verplichtingen die in Nederlandse regelgeving zijn uitgewerkt.

Natuur netwerk Nederland (NNN)

Een landelijke netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen natuurgebieden. Het doel is natuurgebieden te behouden, uit te breiden en met elkaar te verbinden. Provincies spelen een belangrijke rol bij de uitwerking en uitvoering.

Wat is gebeurt er op provinciaal niveau qua natuurwet en regelgeving en welke instrumenten zijn belangrijk?

Provincies spelen een belangrijke rol bij het uitvoeren van het natuurbeleid.

Provinciale omgevingsverordening

Hierin staan provincieregles voor de fysieke leefomgeving waaronder natuur.

Beheerplan voor Natura 2000

Hierin worden de instandhoudingsdoelstellingen en de maatregelen om deze te bereiken uitgewerkt.

Beheerplan kan bijvoorbeeld beschrijven:

• welke natuurdoelen er zijn

• welke maatregelen er nodig zijn

• wie de maatregelen uitvoert

• hoe de resultaten worden gecontroleerd met monitoring

Bij het opstellen van een beheerplan kunnen verschillende betrokken worden geraadpleegd:

Agrariërs, omwonende, natuurbeheerders

Wat is actieve soortbescherming?

Je neemt positieve maatregelen om een soort te helpen, bijvoorbeeld door een leefgebied te herstellen of nest gelegenheid aan te leggen.

Wat is passieve soortbescherming?

Je beschermt een soort door schadelijke activiteiten te voorkomen of te beperken, bijvoorbeeld door beschermde nesten niet te verstoren.

Wat is biodiversiteit?

Een verscheidenheid aan leven waaronder soorten, genen en ecosystemen.

Wat is Nature 2000?

Europees netwerk van beschermde natuurgebieden.

Wat is de NNN?

Nederlands netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen natuurgebieden.

Wat zijn instandhoudingsdoelstellingen?

Concrete doelen voor het behouden of verbeteren van beschermde soorten en leefgebieden in Natura 2000 gebieden.

Wat zijn beheermaatregelen?

Acties om natuurdoelen te bereiken of natuur te beschermen.

Wat is vernatten?

Waterpeil in een gebied bewust verhogen.

Wat is verschralen?

Hoeveelheid voedingsstoffen in de bodem verminderen zodat bepaalde soorten meer kansen krijgen.

Wat is de omgevingsverordening?

Provinciale regels voor de fysieke leefomgeving.

Wat is omgevingsvisie?

Een document waarin een overheid haar lange termijn visie op de leefomgeving beschrijft.

Wat is een beheerplan?

Een plan waarin doelen, maatregelen en afspraken over het beheer van een gebied worden uitgewerkt.

Wat is het verschil tussen wetgeving en beleid?

Wetgeving: regels waaraan je je moet houden, overtreding kan juridische gevolgen hebben.

Beleid: plannen en keuzes van een overheid om bepaalde doelen te bereiken.

Stel dat landbouw pret vernat om de natuur te verbeteren. Wat zijn de actoren en de gevolgen voor hen?

Argrariers: kunnen te maken krijgen met nattere landbouwgrond en veranderingen in hun bedrijfsvoering.

Omwonenden: kunnen veranderingen merken in het landschap, de waterstand of de recreatie mogelijkheden.

Natuurorganisaties: zijn vaak betrokken bij het beschermen en herstellen van de natuur.

Provincie: kan verantwoordlijk zijn voor natuurbeleid, uitvoering en bepaalde beheerplannen.

Waterschap: speelt een rol bij het waterbeheer en kan betrokken zijn bij het aanpassen van waterpeilen.

Recreanten: kunnen profiteren van natuurherstel maar soms ook te maken krijgen met beperkingen in de toegankelijkheid.

Wat is intensieve monocultuur? (Drukfactoren)

Intensief landbouwgebruik verkleint de variatie in het landschap.

Wat is overexploitatie? (Drukfactoren)

Mensen gebruiken natuurlijke hulpbronnen intensief.

Wat is invasieve uitheemse soorten? (Drukfactoren)

Soorten die niet van hier zijn kunnen zich hier vestigen en andere soorten verdringen. Voorbeelden waren de Aziatische hoornaar en de Amerikaanse rivierkreeft.

Noem de belangrijkste drukfactoren (9)

• Verandering van landgebruik (bos verdwijnt verstedelijking neemt toe daardoor raken leefgebieden versnipperd).

• Intensieve landbouw

• Overexploitatie

• Klimaatverandering

• Invasieve inheemse soorten

• Vermesting

• Verdroging

• Verzuring

• Infrastructuur en recreatie

Welke 3 typen ecosysteemdiensten zijn er?

• Productiediensten: ecosystemen leveren onder meer drinkwater, voedsel, hout, vezels, genetische bronnen n biomassa voor energie.

  
  

• Culturele diensten: hieronder vallen groene recreatie, natuurlijk erfgoed, symbolische waarden, wetenschap en educatie. De betekenis van een landschap verschilt per persoon en kan samenhangen met de plek waar iemand is opgegroeid of zich thuis voelt.

• Regulerende diensten: deze houden andere systemen draaiend. Voorbeelden zijn bodemvruchtbaarheid, kustbescherming, plaagdieronderdrukking, bestuiving en koolstofvastlegging.

Wat is gebiedsbescherming?

Bescherming van Natura 2000-gebieden.

Wat is soortbescherming?

Bescherming van soorten uit de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn.

Wat is aanvullende nationale bescherming?

Nederland mag ook eigen dier- en plantensoorten beschermen die nationaal belangrijk of bijzonder zijn.

Welke subsidiekaarten/beheerplan zijn er?

Beheerkaart: toont welk natuurtype er nu is, zoals droge heide, grasland of bos

Ambitiekaart: toont welk natuurtype de provincie op termijn wil bereiken.

Agrarisch beheer: geeft aan welke doelen en beheersvormen op landbouwgrond gelden.