1/38
Looks like no tags are added yet.
Cechy ustrojowe urzędu Prezydenta
Funkcjonowanie w warunkach dualizmu egzekutywy, gdzie pełni głównie funkcje przedstawicielsko-reprezentujące (domniemanie kompetencji w sprawach polityki państwa na korzyść Rady Ministrów)
Wybór w wyborach powszechnych
Kadencyjność urzędu (max 2razy 5 lat)
Niepołączalność z innymi urzędami i stanowiskami we władzach publicznych
Brak odpowiedzialności politycznej przed parlamentem
Funkcja arbitra w sporach Rada Ministrów - Parlament
Odpowiedzialność prezydenta
Brak odpowiedzialności politycznej przed parlamentem
Odpowiedzialność karna tylko przed Trybunałem Stanu
Odpowiedzialność konstytucyjna przed Trybunałem Stanu
wniosek o postawienie w stan oskarżenia składa grupa 140 posłów/senatorów
Opróżnienie urzędu Prezydenta RP
W przypadku:
Śmierci
Zrzeczenia się urzędu
Trwałej niezdolności do sprawowania urzędu
stwierdza Zgromadzenie Narodowe 2/3 głosów
Złożenia Prezydenta z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu
Stwierdzenia nieważności wyborów przez Sąd Najwyższy
Zadania i kompetencje prezydenta
O charakterze urzędowym
Do ich ważności wymagana kontrasygnata premiera
Kompetencje obejmujące:
1. Akty normatywne
np.: wydawanie rozporządzeń
2. Inne akty prawne
np.: wystąpienie z wnioskiem do TK, wystąpienie z wnioskiem o kontrolę NIKu
3. Pozostałe akty urzędowe
Rola kontrasygnaty
Pośrednia odpowiedzialność polityczna premiera za decyzje prezydenta
Zapewnią względną jednomyślność obu segmentów władzy wykonawczej
Akty niewymagające kontrasygnaty to prerogatywy
Kto sprawuje władzę sądowniczą
Sądy i trybunały
mają monopol na władzę sądowniczą (mają ostatnie słowo przy rozstrzyganiu sporów o prawo)
Cechy ustrojowe władzy sądowniczej
Oparcie jej działalności o zasady:
niezawisłości sędziowskiej
niezależności sądów (od innych władz)
Szczególny zakres przedmiotowy działalności
Rozstrzyganie sporów prawnych
Kryterium prawa jako jedyne kryterium jej funkcjonowania
Pozostałe władze mogą się kierować kryteriami efektywności i celowości
Oparcie procedur sądowych o zasadę kontradyktoryjności
Struktura sądów
Sądy powszechne
Wszystkie sprawy oprócz ustawowo zastrzeżonych dla innych sądów
Brak określonej konstytucyjnie struktury — tylko wymóg dwuinstancyjności
Nadzór ministra sprawiedliwości
Podział na:
Rejonowe
Okręgowe
Apelacyjne
Sądy szczególne
Obejmują określoną grupę spraw
Usytuowane poza systemem sądów powszechnych
Typy:
Sądy wojskowe
Sądy administracyjne
Naczelny sąd administracyjny
Wojewódzkie sądy administracyjne
Gwarancje niezawisłości sędziowskiej
1. Powoływanie sędziów na czas nieoznaczony
Można czynnie orzekać do 70tki, potem stan spoczynku ale nie zwolnienie z urzędu
2. Nieusuwalność sędziego z urzędu
Wyjątek - gdy usunięcie jest rezultatem kary dyscyplinarnej
3. Zakaz przeniesienia sędziego na inne stanowisko bez jego zgody
Chyba że jest to rezultat kary dyscyplinarnej
4. Immunitet sędziowski
5. Wewnętrzna odpowiedzialność dyscyplinarna
6. Apolityczność sędziów
Zakaz przynależności do partii politycznej oraz wykonywania innej aktywności publicznej niedającej się pogodzić z godnością urzędu
7. Niepołączalność urzędu z innymi urzędami i stanowiskami publicznymi
8. Obowiązek ukształtowania wynagrodzeń sędziowskich na poziomie odpowiadającym godności urzędu
Zasada prawa do sądu
Jeden z fundamentów demokratycznego państwa prawa
Tylko sąd jest władny do rozstrzygania o prawach i wolnościach obywatelskich
Zasada prawa do sądu w świetle art.45
Zostało określone w sposób sumaryczny bo wystąpić muszą:
Sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy
Jawne rozpatrzenie sprawy
Brak zwłoki w rozpatrzeniu sprawy
Sąd właściwy
Sąd bezstronny
Sąd niezawisły i niezależny
Prawo do obrony
Znaczenie formalne
Prawo do posiadania obrońcy z wyboru lub z urzędu
Znaczenie materialne
Oparcie procesu o zasadę kontradyktoryjności
Umożliwienie oskarżonemu występowania jako pełnoprawny uczestnik procesu
Sprawiedliwy charakter postępowania sądowego
Skonstruowanie procedur sądowych z uwzględnieniem naczelnych zasad, np.
Kontradyktoryjność
Prawo odwołania się od orzeczeń sądów pierwszej instancji
Nullum crimen sine lege i nulla poena sine lege
Domniemania niewinności
Jawność postępowań sądowych
2 rodzaje jawności:
Wewnętrzną
Co do stron i uczestników postępowania
Oznacza dopuszczenie stron i uczestników do czynności procesowych i dostęp do akt sprawy
Zewnętrzną
Przebieg dostępny dla ogółu społeczeństwa
Publiczne odbywanie rozpraw i ogłaszanie wyroków
* Jawność rozorawy można wyłączyć ale wyrok zawsze ogłaszany jest jawnie
Brak zwłoki w postępowaniu
Elementem mającym zapewnić wyegzekwowanie tej dyrektywy jest “ustawa o przeciwdziałaniu przewlekłości sądowej” z 2004 roku
Wymień sytuacje w których dochodzi do dymisji Rady Ministrów
Po wyborach parlamentarnych
Nieudzielenie przez Sejm wotum zaufania
Wyrażenie przez Sejm wotum nieufności wobec rządu
Dymisja Premiera składana na ręce Prezydenta w innych sytuacjach
W której sytuacji prezydent nie musi przyjąć dymisji?
Dymisja Premiera składana na ręce Prezydenta w innych sytuacjach.
Warunki i cechy wyrażenia przez Sejm nieufności wobec rządu
wniosek składa grupa min. 46 posłów
pomiędzy złożeniem wniosku a głosowaniem nad nim powinno upłynąć co najmniej 7 dni
w razie odrzucenia, ponowny wniosek może być złożony dopiero po upływie 3 miesięcy (chyba że podpisze się pod nim min. 115 posłów).
wniosek ma charakter konstruktywny (musi wskazywać kandydata na nowego Premiera)
w tej sytuacji Premier składa dymisję, którą Prezydent przyjmuje
Wymień etapy procedury powoływania Rady Ministrów
Etap pierwszy (prezydencki)
Etap drugi (sejmowy)
Etap trzeci (powtórny prezydencki)
Opisz etap pierwszy (prezydencki)
Prezydent wskazuje kandydata na Premiera (DESYGNUJE)
Kandydat formułuje rząd
Prezydent powołuje rząd lub odmawia jego powołania (14 dni od dymisji poprzedniego rządu)
W razie powołania rządu w ciągu 14 dni dochodzi w Sejmie do głosowania o wotum zaufania. Udziela się go bezwzględną większością głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Etap drugi (sejmowy)
W przypadku nieuzyskania wotum zaufania
Kandydata na premiera wybiera sejm
Prezydent nie może odmówić powołania rządu w składzie wybranym przez Premiera.
Etap trzeci (powtórny prezydencki)
Desygnowanie Premiera przez Prezydenta
Do udzielenia wotum zaufania wystarcza zwykła większość głosów w obecności minimum połowy ustawowej liczby posłów
W razie niepowodzenia etapu trzeciego Prezydent rozwiązuje parlament i zarządza przedterminowe wybory
Cechy ustrojowe Rady Ministrów
ma charakter kolegialny
jej członkowie ponoszą odpowiedzialność polityczną przed parlamentem
skupia w swoich rękach większość zadań z zakresu polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa
działa w dualizmie egzekutywy, w ramach którego pełni funkcje robocze
Zadania Rady Ministrów
Kierowanie administracją rządową, a pośrednio całą administracją publiczną
Kierowanie wykonaniem budżetu państwa
Zapewnienie wykonania ustaw
Zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego państwa oraz porządku publicznego
Sprawowanie ogólnego kierownictwa w zakresie polityki zagranicznej państwa
Procedura wyboru Prezydenta - cechy
Wybory - powszechne, równe, bezpośrednie i tajne
Kandydować może każdy kto najpóźniej w dniu wyborów ma 35 lat - wymóg 100 000 podpisów
O ważności decyduje Sąd Najwyższy
Tryby wyborów prezydenckich
Tryb zwyczajny
Kiedy upływa kadencja urzędującego prezydenta
Marszałek sejmu zarządza wybory między 100 a 75 dniem przed upływem kadencji
Tryb nadzwyczajny
W sytuacji opróżnienia urzędu prezydenta RP
Marszałek sejmu zarządza wybory w ciągu 14 dni od opróżnienia urzędu
Ich termin wyznacza na nie później niż 60 dni od ich zarządzenia
W przypadku jednego ze stanów wyjątkowych
Mogą zostać przeprowadzone dopiero 90 dni po jego zakończeniu
Kadencja urzędującego prezydenta zostaje odpowiednio przedłużona
Zadania i kompetencje prezydenta
O charakterze osobistym
Nie wymagają kontrasygnaty
Obejmują 4 obszary działania prezydenta (na ćwiczeniach, w książce 7)
Stosunki prezydenta z parlamentem
organizacyjne
Zarządzanie wyborów parlamentarnych
Zwołanie pierwszych posiedzeń obu izb parlamentu
Inicjatywne
Inicjatywa ustawodawcza
Zarządzanie referendum (za zgodą senatu)
Hamujące
Weto prezydenckie
Kierowanie ustaw do TK
Uprawnienia Prezydenta wobec Rady Ministrów
Bardzo ograniczone we wszystkich aspektach
Głównie procedura powoływania i odwoływania rządów
Uprawnienia Prezydenta wobec władzy sądowniczej
Powoływanie sędziów
Tradycyjne kompetencje prezydenta
Prawo łaski
Nadawanie obywatelstwa i przyjmowanie oświadczeń o zrzeczeniu się obywatelstwa
Nadawanie orderów i odznaczeń państwowych
Kompetencje Prezydenta w sprawach stosunków zewnętrznych
Są to raczej wyjątki i zawsze wymagają podstawy konstytucyjnej
Reprezentowanie państwa w stosunkach zewnętrznych
polityka zagraniczna zgodna z premierem i ministrem
Podejmowanie decyzji personalnych
np. powoływanie odpowiednich przedstawicieli państwa
Ratyfikacja umów międzynarodowych
potwierdzenie umowy zawartej przez Radę Ministrów
Postanawianie o stanie wojny
tylko gdy sejm nie może zebrać się na posiedzenie
wymaga kontrasygnaty premiera
Kompetencje Prezydenta w sprawach obronności
Prezydent najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych
zwierzchnictwo pośrednie przez ministra
Raczej wymiar symboliczny
Rola prezydenta wzrasta w sytuacji zagrożenia państwa
Stanowienie prawa przez Prezydenta
Tylko akty podustawowe
Rozporządzenia
Zarządzenia
Rozporządzenia z mocą ustawy
W stanie wojennym kiedy sejm nie może się zbierać
Potrzeba kontrasyganty premiera
Muszą być zatwierdzone przez sejm po jego zebraniu
Zadanie Sądu Najwyższy (na 90% nie będzie)
sprawowanie nadzoru orzeczniczego nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych
Formy działalności Sądu Najwyższego
rozpoznawanie środków odwoławczych od orzeczeń sądowych
podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne budzące wątpliwości bądź rozbieżności w orzecznictwie
Izby Sądu Najwyższego
cywilnej
karnej
pracy i ubezpieczeń społecznych
kontroli nadzwyczajnej i spraw publicznych
odpowiedzialności zawodowej
Zadanie sądów administracyjnych
kontrola administracji publicznej
Typy spraw rozpatrywanych przez sądy administracyjne
skargi na decyzje administracyjne
skargi na akty prawa miejscowego
rozstrzygają spory o właściwość między organami
Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością sądów administracyjnych w zakresie orzekania