Kompendium wiedzy o kwetiapinie – farmakologia, zastosowanie kliniczne i bezpieczeństwo

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/29

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Zestaw tradycyjnych fiszek pojęciowych (VOCABULARY) obejmujących kluczowe terminy, mechanizmy farmakodynamiczne, parametry farmakokinetyczne, dawkowanie oraz profil bezpieczeństwa kwetiapiny.

30 Terms

1
New cards

Kwetiapina (przynależność chemiczna i klasa)

Pochodna dibenzotiazepiny należąca do grupy atypowych leków przeciwpsychotycznych (LPP) II generacji.

2
New cards

Wskazania rejestracyjne kwetiapiny (EMA i Polska)

Leczenie schizofrenii (faza ostra i terapia podtrzymująca), choroby afektywnej dwubiegunowej (epizody manii, epizody ciężkiej depresji oraz zapobieganie nawrotom) oraz epizodów dużej depresji (jako terapia uzupełniająca w postaci o przedłużonym uwalnianiu – XR).

3
New cards

Norkwetiapina

Główny czynny metabolit kwetiapiny; charakteryzuje się odmiennym profilem receptorowym, w tym silnym powinowactwem do transportera noradrenaliny (NET), częściowym agonizmem wobec receptora 5-HT1A5\text{-HT}_{1A} oraz blokadą receptorów muskarynowych.

4
New cards

Postacie farmaceutyczne IR i XR kwetiapiny

Tabletki o szybkim uwalnianiu (immediate release – IR), dla których czas osiągnięcia stężenia maksymalnego (tmaxt_{\text{max}}) wynosi 1–2 godziny, oraz tabletki o przedłużonym uwalnianiu (extended release – XR), dla których tmaxt_{\text{max}} wynosi 5–6 godzin.

5
New cards

Wpływ posiłku tłuszczowego na postać kwetiapiny XR

Zwiększenie maksymalnego stężenia (CmaxC_{\text{max}}) leku w osoczu o 20% do nawet 50%, z powodu czego zaleca się przyjmowanie kwetiapiny XR co najmniej godzinę przed posiłkiem.

6
New cards

Metabolizm wątrobowy kwetiapiny

Szlak eliminacji zachodzący niemal w 100% w wątrobie, w którym dominującą rolę odgrywa izoenzym CYP 3A4 cytochromu P450, a w niewielkim stopniu CYP 2D6 (palenie tytoniu nie wpływa istotnie na jej klirens).

7
New cards

Szybka dysocjacja kwetiapiny od receptora D2D_2

Właściwość farmakodynamiczna polegająca na szybkim odłączaniu się cząsteczki leku od receptora dopaminergicznego D2D_2, co ogranicza jego następczą up-regulację i minimalizuje ryzyko parkinsonizmu polekowego, dyskinez oraz objawów pozapiramidowych (EPS).

8
New cards

Blokada transportera noradrenaliny (NET)

Mechanizm wywoływany wybiórczo przez norkwetiapinę (kwetiapina nie wykazuje powinowactwa do NET), który hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i odpowiada za przeciwdepresyjne działanie leku.

9
New cards

Wpływ kwetiapiny na receptory 5-HT2A5\text{-HT}_{2A}

Antagonizm znoszący hamujący wpływ serotoniny na uwalnianie dopaminy, co nasila neurotransmisję dopaminergiczną w szlaku nigrostriatalnym (ochrona przed EPS), guzkowo-lejkowym (brak hiperprolaktynemii) oraz mezokortykalnym (redukcja objawów negatywnych i depresyjnych).

10
New cards

Receptor H1\text{H}_1 a działania niepożądane kwetiapiny

Miejsce uchwytu, którego silne blokowanie przez kwetiapinę oraz norkwetiapinę skutkuje sedacją, nadmierną sennością oraz pobudzeniem łaknienia prowadzącym do wzrostu masy ciała.

11
New cards

Blokada receptorów muskarynowych (M1M_1, M3M_3, M5M_5) przez norkwetiapinę

Mechanizm odpowiedzialny za efekty atropinopodobne: suchość błon śluzowych jamy ustnej, zaparcia, rozszerzenie źrenic, tachykardię oraz zaburzenia w oddawaniu moczu.

12
New cards

Hipotonia ortostatyczna po kwetiapinie

Działanie niepożądane wynikające z antagonizmu wobec postsynaptycznych receptorów α1\alpha_1-adrenergicznych; ryzyko to jest istotnie ograniczane poprzez stosowanie preparatów o przedłużonym uwalnianiu (XR).

13
New cards

Kanały hERG

Komórkowe kanały potasowe odpowiadające za szybki prostujący odkomórkowy prąd potasowy (IKrI_{\text{Kr}}), których inhibicja in vitro przez kwetiapinę i norkwetiapinę może skutkować wydłużeniem odstępu QTc w elektrokardiogramie.

14
New cards

Receptor jądrowy PXR a dyslipidemia

Czynnik transkrypcyjny pobudzany agonistycznie przez kwetiapinę, prowadzący do nasilenia ekspresji transportera NPC1L1 w enterocytach i zwiększonego wchłaniania lipidów w przewodzie pokarmowym.

15
New cards

Dawkowanie kwetiapiny w schizofrenii

Zalecany zakres dawek terapeutycznych wynosi 150–750 mg/dobę (zwykle skuteczna dawka od 4. dnia wynosi 300–450 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 800 mg/dobę).

16
New cards

Badania BOLDER I i BOLDER II

Badania z randomizacją wykazujące przewagę kwetiapiny w dawkach 300 i 600 mg/dobę nad placebo w monoterapii epizodów depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej (odpowiedź terapeutyczna rzędu 55% vs. 36%).

17
New cards

Badania EMBOLDEN I i EMBOLDEN II

Próby kliniczne oceniające leczenie depresji dwubiegunowej: EMBOLDEN I potwierdziło skuteczność dawek 300 i 600 mg/dobę kwetiapiny na tle litu i placebo; EMBOLDEN II wykazało skuteczność kwetiapiny, podczas gdy paroksetyna (20 mg/dobę) nie różniła się istotnie od placebo.

18
New cards

Dawkowanie kwetiapiny w zespole lęku uogólnionego (GAD)

Dawki 50–150 mg/dobę postaci XR; wyższe dawkowanie (300 mg/dobę) nie przynosi dodatkowych korzyści terapeutycznych z uwagi na wzrost częstości działań niepożądanych.

19
New cards

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS)

Powikłanie operacji okulistycznych (np. usuwania zaćmy), którego ryzyko wystąpienia u pacjentów przyjmujących kwetiapinę wzrasta wielokrotnie (OR=177,3\text{OR} = 177{,}3) wskutek blokady receptorów adrenergicznych α1\alpha_1.

20
New cards

Toksykologiczny panel moczu a fałszywy wynik przy kwetiapinie

Zjawisko laboratoryjne, w którym obecność kwetiapiny w moczu może powodować fałszywie dodatni wynik testu immunoenzymatycznego w kierunku trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD).

21
New cards

Interakcja kwetiapiny z silnymi inhibitorami CYP 3A4

Połączenie z lekami takimi jak ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna, rytonawir czy sok grejpfrutowy, skutkujące gwałtownym wzrostem stężenia kwetiapiny we krwi i ryzykiem ciężkiej toksyczności lub sedacji.

22
New cards

Interakcja kwetiapiny z karbamazepiną lub fenytoiną

Skojarzenie z silnymi induktorami CYP 3A4 wywołujące przyspieszenie metabolizmu kwetiapiny, spadek jej stężenia nawet o ponad 80% i groźbę utraty skuteczności klinicznej.

23
New cards

Metoda cross-titration („na zakładkę”)

Optymalna strategia zamiany leku przeciwpsychotycznego na kwetiapinę, polegająca na jednoczesnym, powolnym zwiększaniu dawki kwetiapiny i stopniowej redukcji dawki dotychczasowego leku w celu uniknięcia nawrotu psychozy i objawów z odbicia.

24
New cards

Cholinergiczne objawy z odbicia

Zespół zaburzeń (katar, ślinienie, nudności, biegunka, obfite poty, lęk, bezsenność) pojawiający się w następstwie nagłego odstawienia leków o silnym działaniu antycholinergicznym (np. klozapiny, fenotiazyn, biperydenu) przy przechodzeniu na kwetiapinę.

25
New cards

Dopaminergiczne objawy z odbicia

Przejściowe ujawnienie lub zaostrzenie zaburzeń pozapiramidowych (akatyzja, dyskinezy, dystonie) lub zaostrzenie psychozy, spowodowane nadwrażliwością receptorów D2D_2 po szybkim odstawieniu silnego antagonisty receptora dopaminergicznego (np. haloperydolu).

26
New cards

Efekt sufitowy (pułapowy) w politerapii LPP

Zjawisko farmakologiczne polegające na braku przyrostu skuteczności terapeutycznej mimo eskalacji dawki leku lub łączenia kolejnych preparatów, przy jednoczesnym wykładniczym wzroście ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.

27
New cards

Dawka ekwiwalentna dla 300 mg kwetiapiny

Orientacyjna wielkość dawki przeciwpsychotycznej odpowiadająca 10 mg olanzapiny, 3 mg rysperydonu, 15 mg arypiprazolu, 400 mg amisulprydu lub 80 mg ziprazydonu.

28
New cards

Wskaźnik NNH dla kwetiapiny u osób starszych z otępieniem

Wskaźnik liczby pacjentów, których leczenie wiąże się ze zgonem (number needed to harm), wynoszący w badaniu Maust i wsp. 50 (odsetek zgonów: 2,0%), co stanowiło najkorzystniejszy wynik spośród ocenianych LPP.

29
New cards

Cukrzyca ciążowa (GDM) a stosowanie kwetiapiny

Powikłanie ciąży, którego ryzyko nie rośnie przy dawkach kwetiapiny 25–150 mg/dobę, natomiast powyżej 300 mg/dobę ulega zwiększeniu (RR=2,69\text{RR} = 2{,}69), pozostając niższym niż przy klozapinie czy rysperydonie.

30
New cards

Rekomendacja WFSBP dla kwetiapiny w schizofrenii

Wskazanie kwetiapiny przez Światową Federację Towarzystw Psychiatrii Biologicznej jako leku pierwszego wyboru u chorych na schizofrenię z uporczywymi zaburzeniami nastroju, współistniejącym uzależnieniem od alkoholu/kannabinoidów oraz z powikłaniami pozapiramidowymi bądź hiperprolaktynemią.