cellbio part 4

Operator:

Deel van het DNA gelegen tussen de promoter en de start van de genen, waarmee een repressorproteïne bindt om transcriptie te blokkeren

β-adrenergische receptor:

specifieke receptor in de plasmamembraan die adrenaline met hoge affiniteit en specificiteit bindt en daardoor in een geactiveerde toestand komt

Glycogeen synthase:

enzym dat door fosforylatie via proteïne kinase A geïnactiveerd wordt, waardoor glycogeenopbouw stopt

Glycogeen fosforylase:

enzym dat door fosforylatie via proteïne kinase A geactiveerd wordt, waardoor glycogeenafbraak gestimuleerd wordt

Energiecyclus (ATP ADP-systeem)

zelfregulerend systeem waarbij de totale hoeveelheid ATP + ADP ongeveer constant blijft in de cel, zodat een verandering in de ene automatisch de andere en de bijhorende enzymactiviteiten beïnvloedt

Cyclus van reducerend vermogen:

zelfregulerend systeem gebaseerd op de constante totale hoeveelheid NADH + NAD+ en FAD + FADH2 in de cel, analoog aan het ATP

Amplificatie-effect (signaaltransductie): verschijnsel waarbij een zeer lage concentratie van het oorspronkelijke signaal (bv

verschijnsel waarbij een zeer lage concentratie van het oorspronkelijke signaal (bvhormoon in nM) leidt tot veel hogere concentraties van downstream producten (bcAMP in μM, glucose in mM)

Vloeistofscintillatieteller:

toestel waarmee de radioactiviteit van stalen met radioactief gemerkte stoffen gemeten wordt

Vetzuursynthetase:

multi-enzymcomplex waarin alle enzymen van de vetzuursynthese samen zitten, met een molecuulgewicht tot 2 miljoen dalton, waarbij tussenproducten niet vrijkomen maar direct doorgegeven worden van het ene enzym naar het andere

Allosterische regulatie:

verandering van enzymactiviteit door binding van kleine moleculen via zwakke bindingen op een regulatorische plaats van het enzym, wat een beperkte conformatieverandering veroorzaakt

Allosterische inhibitor:

kleine molecule die bindt op de regulatorische plaats van een enzym en de conformatie van de actieve plaats verslechtert, waardoor de enzymactiviteit daalt

Allosterische activator:

kleine molecule die bindt op de regulatorische plaats van een enzym en de conformatie van de actieve plaats verbetert, waardoor de enzymactiviteit stijgt

Feedbackinhibitie:

vorm van allosterische regulatie waarbij het eindproduct van een biosyntheseweg het eerste enzym van diezelfde weg inhibeert, zodat nieuwvorming afgeremd wordt zodra het eindproduct accumuleert

Fosfofructokinase:

enzym dat de glycolysereactie van fructose-6-fosfaat en ATP naar fructose-1,6-bisfosfaat en ADP katalyseert, en dat bij hoge ATP-concentraties allosterisch geïnhibeerd wordt

Covalente modificatie:

regulatie van enzymactiviteit door het binden van een groep op het enzym via een covalente binding, in tegenstelling tot de zwakke bindingen bij allosterische regulatie

Proteïnefosforylatie:

meest voorkomende vorm van covalente modificatie waarbij een fosfaatgroep afkomstig van ATP covalent gebonden wordt op serine, threonine of tyrosine residu's van een enzym

Proteïne kinase:

enzym dat de fosforylatie van andere enzymen katalyseert op een specifieke herkenningssequentie, en zo hun activiteit kan verhogen of verlagen

Proteïne fosfatase:

enzym dat de fosfaatgroep terug verwijdert van een gefosforyleerd enzy

Proteolytische regulatie:

mechanisme waarbij een gedeelte van een enzym afgeknipt wordt, waardoor het geactiveerd wordt of gevoelig wordt voor een regulatorisch proteïnE

Constitutieve proteïnen:

proteïnen die altijd gemaakt worden door de cel, ongeacht de omstandigheden, in wisselende hoeveelheden per cel

Induceerbare proteïnen:

proteïnen die enkel gemaakt worden wanneer een bepaalde stof, de inductor, aanwezig is

Represseerbare proteïnen:

proteïnen die normaal steeds gemaakt worden, behalve wanneer een bepaalde stof, de repressor, aanwezig is

Promoter:

sequentie op het DNA die het open leesraam voorafgaat en waar het RNA polymerase de afschrijving start

Terminator:

sequentie op het DNA waar het RNA polymerase stopt met de afschrijving

Transcriptiefactor:

regulatorisch proteïne dat bindt met korte specifieke DNA-sequenties in de promoter en zo de binding van het RNA polymerase kan stimuleren of inhiberen

Operon:

geheel van meerdere genen die vlak naast elkaar liggen en samen worden afgeschreven tot één boodschapper RNA, vaak voorkomend bij prokaryoten en zeldzaam bij eukaryoten

Lactose operon:

operon bij Escherichia coli bestaande uit drie genen die coderen voor β-galactosidase, lactose permease en een regulatorisch proteïne, en dat pas wordt afgeschreven wanneer lactose het repressorproteïne inactiveert

Tryptofaan operon:

operon bij Escherichia coli met vijf genen voor de biosynthese van tryptofaan, waarvan de afschrijving geblokkeerd wordt door een repressorproteïne zodra tryptofaan aanwezig is

G-proteïne:

proteïne dat voorkomt in een GTP-gebonden actieve vorm en een GDP-gebonden inactieve vorm, met eigen GTPase-activiteit waardoor het zichzelf inactiveert

Adenylaat cyclase:

regulatorisch enzym dat met ATP als substraat kleine hoeveelheden cAMP produceert

cAMP (cyclisch AMP):

intracellulaire tweede boodschapper die het cAMP-afhankelijk proteïne kinase (proteïne kinase A) activeert

Tweede boodschapper:

regulatorische stof zoals cAMP die intracellulair geproduceerd wordt na activatie door een hormoon, het eerste boodschapper

Proteïne kinase A:

cAMP-afhankelijk proteïne kinase bestaande uit twee regulatorische en twee katalytische subeenheden, waarbij binding van cAMP de katalytische subeenheden vrijzet en activeert

In vitro:

experimenten uitgevoerd buiten de cel met geïsoleerde systemen zoals kleine moleculen, enzymen of membranen

In vivo:

experimenten uitgevoerd met levende cellen

Radioactieve tracer:

radioactief gemerkt substraat zoals 14C, 3H of 32P gebruikt om het verloop van metabolische wegen in vivo te bestuderen

Mutant-analyse (bij micro-organismen):

methode waarbij door opstapeling van intermediairen te meten na toevoegen van substraat aan mutanten met een uitgeschakeld enzym, de positie van dat enzym in een metabolische weg wordt bepaald