Termen Mycologie

fungi nederlands

zwammen

mold

schimmel

= zwammen die geen paddenstoelen maken => planten zich aseksueel voor

zwamvlok

mycelium

rol fungi in ecosystemen

-> mycorrhiza

-> recycleerders (van C)

-> parasieten => regulatie populatie

-> voedselbron

-> neerslag

Mycorrhiza

-> mycelium verbonden met worteltopjes bomen => voeden zich met suiker van de boom

-> boom krijgt hulp bij opnemen van water en nutriënten + bescherming van de wortels

-> boom kan leven zonder, zwam niet

zwammen als regenmakers

hypothese: sporen van zwammen kunnen dienen als condensatiekern (druppels vormen op opp), ze scheiden soms ook suikers af die hydrofiel zijn

belang voor de mens (fungi)

-> biotransformaties (gisting)

-> metabolieten aangemaakt door fungi (vb antibiotica-peniciline)

-> enzymatische activiteit (60% industriële enzymes aangemaakt door fungi)

-> voedsel

-> biocontrole (parasieten inzetten als bestrijdingsmiddel)

fungi als biocontrole

-> parasieten inzetten als bestrijdingsmiddel

-> best een vrij specifieke parasiet dat niet alle insecten worden vernield

-> populatie van de pest moet al een zekere grootte bereikt hebben vooraleer het effectief is => in een serre wil je niet je bladluispopulatie laten groeien zodat de bestrijding daarna efficiënter zou zijn..

mycoses

zwam gebruikt mens als substraat

-> op de huid = dermatofieten, minst gevaarlijk, houden van keratine

=> schimmels die makkelijk behandeld kunnen worden

=> bij verzwakte mensen kan dit wel gevaarlijk zijn

Amoebozoa

slijmzwammen en cellulaire slijmzwammen

Opisthokonta

o.a .Fungi en Metozoa met de Animalia

Chromalveolata

diverse protisten, typisch bikonten, hiertoe behoren de Stramenopila waarin we de Pseudofungi (Schijnzwammen) behandelen.

Rhizaria

amoeboïden, vaak met schaaltjes, bikonten. Tot deze groep behoort ook een heel apart groepje: de Phytomyxa, de vroegere Plasmodiophoromycota of parasitaire slijmzwammen

definitie fungi

-> heterotroof

-> eukoryoten

-> voeding door absorptie! => verschil met dier

-> diffuus lichaam: thallus of mycelium (hyfen)

-> chitine en cellulose in wand van hyfen

-> vp adhv sporen

hyfen

= langgerekte, vertakkende celdraden die samen een mycelium vormen

-> kunnen blijven groeien in de lengte

-> meerlagige wand met o.a. chitine => stevigheid

-> meestal septa => stevigheid maar het zijn GEEN aanelkaarhangende cellen, eerst lange buis daarna septa

-> 3 functionele zones: groei-, voeding- en differentiatiezone

mycelium slijmzwam

slijmzwammen hebben GEEN mycelium => wel gigacel, een plasmodium (lijkt op een slijmpje) en deze beweegt en laat een soort slakkenspoor na

-> pseudozwammen hebben dit WEL

lichaamsvormen fungi

-> multinucleate hyfe

-> unicellulaire gistcellen

-> chytridiale thallus => bolvormig nucleaat deel en slanke, vertakte, anucleate rhizoïden

-> naakte cel of coenocyte => geen celwand vermoedelijk door endoparasitaire levenswijze

-> multicellulair thallus

fungi zijn C-heterotroof

-> saprotrofen: verwerken dood plantenmateriaal

-> symbionten

-> parasieten: obligaat parasitair (kunnen niet zonder gh te doden), parasieten die lang samenleven met gh en plagen die gh echt ziek maken

sporen fungi

-> veel kleiner dan die van mossen of varens

-> aseksuele sporen

-> seksuele sporen

-> zoosporen (beweeglijk)

-> aplanosporen (onbeweeglijk)

-> endo-/exosporen (in sporendoosje of niet)

athrosporen

= thallospore

-> aseksueel

-> hyfe deelt zich op in heel veel kleine deeltje en valt uiteen

chlamydosporen

-> hebben extra dikke wand en kunnen in extreme omstandigheden overleven

rol sporen

-> kolonisatorisch: vb beschimmelde appelsien gaat heel veel sporen produceren om meerdere vruchten te koloniseren

-> seksueel

-> oorlogsrol: als spore kiemt => zwamdraadje (1e hyfe) => maakt zwamvlok => als zwamvlokken botsen seksuele vm

als 2 verschillende zwamvlokken elkaar raken kan het zijn dat ze elkaar gaan proberen vernietigen adhv 'kamikaze' sporen

seksleven zwammen simpel

kieming sporen -> ontwikkeling mycelium -> raken elkaar -> plasmogamie (versmelting) -> karyogamie (kernen vinden elkaar) -> meiose

sporenkieming

-> zwellen door opname water -> veel enzymatische act -> evt. extra wandlagen aanleggen -> vorming zwamdraad (hyfe)

=> bij slijmzwammen ipv hyfe een eencellige die uit de sporen komt

Zwam

fungus, feitelijke organisme

Hyfen

langgerekte celdraden

Zwamvlok

mycelium, hyfen vormen dit samen

Paddenstoel

sporenvormend lichaam ~ vruchtlichaam

Schimmel

zwam die geen paddenstoelen vormt

Biotransformaties

bepaald substraat wordt omgezet in een ander product door chemische reacties via fungi

Metabolieten

maken fungi aan tijdens hun levenscyclus =organische tussen- en eindproducten van een chemische reactie.

Mycorrhiza-associaties

mycorrhiza tussen fungi en plantenwortels

Mycotoxicoses

Mensen worden ziek door een substraat op te eten dat gecontamineerd is met een zwam die mycotoxines produceert

Mycosen

aantasting van mens of dier door zwam (pathogeen)

Allergene zwammen

gebonden met allergieën

Monofyletisch

een groep organismen (een taxon) bedoeld waarvan aangenomen mag worden dat ze allen dezelfde gemeenschappelijke voorouder hebben

Thallus

vegetatief lichaam bestaande uit hyfen (draadachtige structuren)

Rhizomorfen

duidelijke differentiatie binnen de hyfen

Plectenchym

schijnweefsel

Sclerotium

hard, dikwandig, weinig vochthouden schijnweefsel met veel reservestoffen.

Stroma

Compact vegetatief schijnweefsel waarin of waarop voortplatingsstructuren ontstaan

Carpoforen

vruchtlichamen

Trama

basisweefsel vruchtlichaam

Chylotrofie

absorptie

Saprotroof

leven van dood organisch materiaal

Parasitair

leven van levende organismen en brengen schade toe

Mutualistische symbionten

leven met andere soorten in symbiose (wederzijds voordeel)

Zoösporen

bewegelijke sporen

Opistokonte zoöspore

één gladde flagel, achteraan ingeplant

Anisokonte zoöspore

2 zweepgesels ongelijke lengte

Vedergesel

flagel met haartjes

Pleuroheterokont

vedergesel en zweepgesel staan aan de zijkant ingeplant

Acroheterokont

zweepgesel en vedergesel staan vooraan ingeplant

Aplanosporen

niet bewegelijke sporen

Endosporen

gevormd in sporokyste/ sporendoosje

Conidien

sporen niet in sporendoosje gevormd. Zorgen voor aseksuele voortplanting

Conidiofoor

dragende hyfe (draagt conidium)

Chlamydosporen

rustsporen

Gametogamie/ planogamie

versmelting van beweeglijke gameten

Isogamie

vrouwelijke - en mannelijke gameet even groot en beweeglijk

Anisogamie

vrouwelijke gameet groter, beiden beweeglijk

Oögamie

vrouwelijke groter en onbeweeglijk

Kystogamie

gameten komen niet meer vrij, maar de gametokysten gaan elkaar benaderen en bevruchten (zygogamie: gametokysten morfologisch identiek).

Somatogamie

geen geslachtsorganen meer gevormd maar de "diploïdisatie" wordt uitgevoerd tussen compatibele hyfen.

Agamie

uitvallen van de dikaryofase => er w dus haploïde vruchtlichamen gevormd en er is geen reductiedeling in de basidiën (soort van ongeslachtelijke vp)

Holokarpe organismen

vormen gans hun thallus om tot voortplantingsorgaan

Eukarpe organismen

vormen op slechts gedeelte van thallus voortplantingsorgaan

Fagotrofie

vaste voedseldeeltjes op te nemen door vervorming en uitstulping van de cel

Myxamoeben

niet geflagelleerde cellen van sporen Myxomycetes

Myxoflagellaten

geflagelleerde cellen van sporen Myxomycetes

Plasmodium

slijmerige massa

Chylotrofie

uitwendig verteren en dan opnemen

Aggregatieplasmodium/ pseudoplasmodium

Vorm van plasmodium waarbij amoeben van Dictyostella aggregeren zonder te versmelten

Sporocarp

= sporangium: soort van vruchtlichaam dat gevormd wordt door de druppels die achterblijven van het plasmodium dat voortkruipt, goed ontwikkelde steel met netstructuur

Macrokyste

een zygote die verschillende van zich omringende cellen heeft verteerd en zich inkapselt.

Fusieplasmodium

Vrijlevend, veelkernige massa van protoplasma omsloten door een amorf gelatineus vlies.

Kosmopolieten

wereldwijde verspreiding

Faneroplasmodium

Goed zichtbaar plasmodium, met speciale vertakkingen

Afanoplasmodium

niet zo goed zichtbaar, nog steeds stroming

Protoplasmodium

zeer klein, weinig of geen stroming

Sporokysten

gesteeld vruchtlichaam

Plasmodiokarp

plasmodium gaat delen in stukjes protoplasma, die gaan over in sporocarp

Aethalium

plasmodium gaat volledig over in sporen

Capillitium

Netwerk van draden of holle buizen ontstaan uit vacuolen binnen de sporokyste. Ze liggen rond de sporen

Elateren

als het capitllitium uit vrije hygroscopische draden bestaat

Homothallische soorten

kunnen zich geslachtelijk voortplanten met dezelfde soort schimmeldraden.

Heterothallische soorten

Deze organismen kunnen zich niet zelfbevruchten, maar zijn aangewezen op een genetisch andere partner.

Hypertrofie

knollen/ galachtige structuren door parasitaire zwammen

Hypertrofie

opzwellen van de cellen

Hyperplasie

verhoogde deling van de cellen

Mastigonemen

tubulaire haartjes die op gesel staan

Stramen

flagel

Pilos

haar

TTH's

tripartite tubulaire haartjes

Draad-/ filiplasmodium

netwerk van slijmcellen waarbinnen de cellen leven en bewegen, lijkt oppervlakkig op plasmodium dat door slijmzwammen gevormd wordt

Bothrosomen/ sagenogenen

bijzonder soort wand dat uit een soort schaaltjes van cellen is opgebouwd binnen het slijmnetwerk

Peronosporomyceten

ander woord voor oomycota

Akroheterokont

frontaal ingeplante zweep- en vedergesel

Dimorfische, digenetische cycli

beide soorten zoösporen zijn bewegelijk

Monoplanetische soorten

hebben maar 1 bewegelijke zoöspore