Practicing Christian Doctrine - Beth Felker Jones: Begrippengids

Flashcards met theologische begrippen en definities gebaseerd op Practicing Christian Doctrine door Beth Felker Jones (Inleiding en hoofdstukken 1–4 en 6–8).

Doctrine in praktijk brengen (practising doctrine)

Christelijke leer in het dagelijks leven toepassen; geloofsovertuigingen en handelen horen bij elkaar.

Evangelische theologie (evangelical theology)

Theologisch denken dat draait om het euangelion: het goede nieuws van redding in Jezus Christus.

Oecumenische theologie

Theologische reflectie die de eenheid en breedte van de wereldwijde christelijke kerk serieus neemt.

Bebbington-quadrilateraal

De vier kenmerken van het evangelicalisme volgens historicus David Bebbington: biblicisme, conversionisme, activisme en crucicentrisme.

Eschatologische praktijk

Een christelijke levenswijze die gericht is op Gods uiteindelijke doelen voor de schepping en de beloofde nieuwe schepping.

Theologie

De studie van de dingen van God; theos betekent God en logos betekent woord, spreken of rede.

Lex orandi, lex credendi

Latijnse uitdrukking: 'de regel van het bidden is de regel van het geloven'.

Doctrine (christelijke leer)

Een geordend geheel van christelijke leerstellingen over belangrijke thema's in de Schrift en het christelijk leven.

Dogma

Christelijke leer met het hoogste niveau van gezag en betrouwbaarheid, die door verschillende christelijke gemeenschappen gezamenlijk wordt gedeeld.

Dogmatiek

De theologische discipline die christelijke doctrine onderzoekt en formuleert, en vraagt of kerkelijke leer trouw overeenkomt met Gods openbaring.

Koningin van de wetenschappen (Queen of the Sciences)

Een traditionele omschrijving van theologie, omdat zij alle kennisgebieden beziet in het licht van God en Gods Woord.

Orthodoxie en ketterij

Orthodoxie is het juiste christelijke geloof; ketterij is een leer die door de kerk wordt beoordeeld als strijdig met de Schrift.

Geloofsregel en geloofsbelijdenissen

De geloofsregel is een vroege samenvatting van essentieel christelijk onderwijs; oecumenische geloofsbelijdenissen zijn beknopte uitspraken over belangrijke Bijbelse overtuigingen.

Wesleyan Quadrilateral (vier theologische bronnen van Wesley)

Een model dat met John Wesley wordt verbonden en Schrift, traditie, rede en ervaring aanwijst als bronnen voor theologie.

Sola Scriptura

Het reformatorische principe dat alleen de Schrift het uiteindelijke gezag heeft voor christelijk geloof en handelen.

Goddelijke openbaring

Gods genadige handelen waardoor Hij zichzelf bekendmaakt, onthult wat anders verborgen zou blijven en mensen uitnodigt tot relatie met Hem.

Algemene openbaring

God maakt zichzelf bekend door de schepping en het menselijke geweten; dit getuigenis is in brede zin voor de mensheid beschikbaar.

Bijzondere openbaring

Gods specifieke zelfbekendmaking in de geschiedenis van Israël, in Jezus Christus en in de Schrift.

Inspiratie

Het werk van de Heilige Geest in en met de menselijke auteurs bij het schrijven van de Schrift.

Illuminatie (verlichting)

Het voortdurende werk van de Heilige Geest in lezers, waardoor mensen en de kerk de Schrift beter begrijpen en er trouw naar kunnen leven.

Canon

De verzameling boeken die als Schrift zijn ontvangen; canon betekent 'maatstaf' of 'regel'.

Onfeilbaarheid in de zin van inerrancy (inerrancy)

De opvatting dat de Schrift als Woord van God waar is en geen fouten bevat.

Onfeilbaarheid / betrouwbaarheid (infallibility)

De opvatting dat de Schrift niet faalt, maar betrouwbaar is in haar doel om mensen tot redding te leiden en het christelijk leven richting te geven.

Trouwe uitleg van de Schrift

De Schrift lezen binnen het geheel van het Bijbelse verhaal en zoeken naar de eenheid, context en het getuigenis van de ene God.

Drie-eenheid (Triniteit)

De christelijke leer dat er één God is in drie onderscheiden Personen: Vader, Zoon en Heilige Geest.

Persoon en wezen (ousia)

'Persoon' verwijst naar Vader, Zoon en Geest als onderscheiden Personen; 'wezen' verwijst naar de ene goddelijke essentie die zij delen.

Homoousios

Griekse term die betekent 'van hetzelfde wezen' of 'van dezelfde essentie'.

Perichorese

De wederzijdse inwoning en gemeenschap van Vader, Zoon en Heilige Geest.

Tritheïsme

De opvatting dat er drie goden zijn.

Modalisme

De opvatting dat Vader, Zoon en Geest slechts verschillende verschijningsvormen, rollen of gedaanten van één Persoon zijn.

Arianisme

De opvatting dat de Zoon een geschapen wezen is, ook al is Hij het hoogste schepsel, en dus niet eeuwig of volledig God is.

Adoptionisme

De opvatting dat Jezus een gewoon mens was die door zijn gehoorzaamheid als Zoon van God werd aangenomen.

Subordinationisme

Een opvatting die de Zoon of de Geest in goddelijke status of natuur onder de Vader plaatst.

Schepping

Alles wat bestaat, is door God gemaakt en behoort God toe.

Creatio ex nihilo

Schepping uit het niets: God brengt alles wat bestaat tot bestaan zonder gebruik te maken van vooraf bestaand, onafhankelijk materiaal.

Afhankelijkheid van het schepsel

Geschapen dingen bezitten hun bestaan niet onafhankelijk; zij zijn voor hun bestaan en voortbestaan afhankelijk van God.

Voorzienigheid

Gods voortdurende zorg voor, onderhoud van en bestuur over de schepping en de geschiedenis.

Natuurwetten en wonderen

Zowel gewone patronen in de natuur als buitengewone goddelijke handelingen vinden plaats binnen Gods voorzienige zorg.

Theodicee

De poging om Gods handelen te verklaren of te rechtvaardigen in het licht van het bestaan van kwaad en lijden.

Christologie

De leer en theologische studie van de identiteit en persoon van Jezus Christus.

Menswording (incarnatie)

De eeuwige Zoon van God is in Jezus Christus werkelijk mens geworden.

Chalcedonische christologie

Jezus Christus is één Persoon in twee volledige naturen: volledig goddelijk en volledig menselijk.

Hypostatische unie

De werkelijke, onverbrekelijke vereniging van de goddelijke en menselijke natuur in de ene Persoon van Jezus.

Communicatio idiomatum (mededeling van eigenschappen)

De eigenschappen van elk van beide naturen kunnen waarheidsgetrouw worden toegeschreven aan de ene Persoon Jezus.

Apollinarisme

Een afgewezen christologische visie die Jezus geen volledige menselijke natuur toekent, vooral geen volledige menselijke redelijke ziel.

Eutychianisme

Een afgewezen visie waarin de goddelijke en menselijke natuur van Christus vermengd raken, waardoor het onderscheid verloren gaat.

Nestorianisme

Een afgewezen visie die de goddelijke en menselijke natuur van Christus te sterk verdeelt of scheidt en Hem feitelijk als twee personen behandelt.

Soteriologie

De leer van de redding en het reddende werk van Jezus Christus.

Verzoening (atonement)

Het werk waardoor Jezus Christus met de zonde afrekent en mensen herstelt in hun relatie met God.

Christus Victor

Een verzoeningsmodel waarin Christus' werk wordt gezien als overwinning op de machten die de mensheid gevangenhouden, waaronder zonde, dood en kwaad.

Voldoeningsleer (satisfaction model)

Een verzoeningsopvatting die met Anselmus wordt verbonden: Christus' werk herstelt de wanorde en schuld die door menselijke zonde zijn ontstaan en geeft God wat Hem toekomt.

Christus als moreel voorbeeld (moral exemplar)

Een verzoeningsmodel dat met Peter Abelard wordt verbonden en de volmaakte liefde van Christus, vooral aan het kruis, benadrukt als voorbeeld dat mensen tot liefde beweegt.

Rechtvaardiging

Gods handelen waarbij Hij zondaars vergeeft en hen in de juiste verhouding tot zichzelf brengt.

Toegerekende gerechtigheid (imputed righteousness)

De gerechtigheid van Christus wordt aan gelovigen toegerekend of op hun rekening gezet.

Heiliging (sanctification)

Gods genadige werk waardoor gelovigen heilig, godvruchtig en meer zoals Christus worden.

Wetticisme / gerechtigheid door werken (legalism / works righteousness)

De fout om menselijke werken of morele prestaties te zien als de basis om door God aanvaard te worden.

Antinomianisme

De fout om te doen alsof Gods wet en morele aanwijzingen geen betekenis hebben voor het christelijk leven.

Sacramenten: doop en avondmaal

Belangrijke, gezamenlijke en vormende praktijken die Gods reddende werk aanduiden; Jones beschrijft ze als uiterlijke en zichtbare tekenen van genade.

Pneumatologie

De leer of theologische studie van de Heilige Geest; pneuma betekent adem of geest.

Persoon-zijn van de Geest

De Heilige Geest is een goddelijke Persoon, geen onpersoonlijke kracht of alleen een symbool van Gods activiteit.

Volledige godheid van de Geest

De Heilige Geest is volledig God en deelt het ene goddelijke wezen met de Vader en de Zoon.

Levengevend werk van de Geest

De Geest geeft en onderhoudt leven in de hele schepping en heilsgeschiedenis.

Inwoning (indwelling)

De Heilige Geest maakt zijn woning in gelovigen; hun lichamen worden tempels van de Geest.

Heiligende genade

Het genadige werk van de Geest waardoor gelovigen gevormd worden tot heilige mensen die Christus weerspiegelen.

Spiritualiteit en lichamelijkheid

Christelijke spiritualiteit omvat de hele mens met lichaam en al, niet alleen innerlijke gevoelens of een ziel die losstaat van het lichaam.

Spiritueel maar niet religieus

Een uitdrukking die Jones bekritiseert wanneer zij ervan uitgaat dat spiritualiteit puur privé en innerlijk is en daarom niets met lichamelijk of gemeenschappelijk leven te maken heeft.