1/29
Woordenschat-flitscarten over de biologische kenmerken en betekenis van bacteriën (Monera), protozoa en algen (Protoctista), en schimmels (Fungi), aangevuld met de sociaal-politieke transformatie van Spanje in de tweede helft van de 20e eeuw.
Reino Moneras (Monera)
Rijk van eencellige, prokaryote organismen (alle bacteriën) zonder omkapselde celkern, die meer dan 3500 miljoen jaar geleden als eerste wezens op aarde verschenen en in alle ecosystemen voorkomen.
Archaebacteriën (Arqueobacterias)
Bacteriën die onder extreme milieuomstandigheden leven, zoals bij zeer hoge temperaturen of een hoog zoutgehalte.
Eubacteriën (Eubacterias)
De organismen die worden beschouwd als de 'echte' bacteriën.
Kokken (Cocos)
Bacteriën met een bolvormige morfologie, die solitair of gegroepeerd voorkomen zoals diplokokken (per twee) of tetradekokken (per vier).
Bacillen (Bacilos)
Bacteriën met een langwerpige vorm, gelijkend op een klein staafje.
Endosporen / resistentiesporen (Esporas de resistencia)
Ingekapselde overlevingsstructuren met beschermende lagen die een bacterie onder ongunstige omstandigheden vormt om in een toestand van latentie te overleven.
Bipartitie (Bipartición)
Ongeslachtelijke voortplantingsvorm bij bacteriën waarbij één moedercel zich in twee gelijke delen splitst en twee identieke dochtercellen (klonen) vormt.
Saprofiete bacteriën (Bacterias saprofitas)
Heterotrofe bacteriën die dode organische resten afbreken tot anorganische stoffen; ze zijn nuttig voor bodemverrijking, waterzuivering en de productie van antibiotica, yoghurt en azijn.
Darmmicrobiota (Microbiota intestinal)
Symbiotische bacteriën in het spijsverteringskanaal die helpen bij de voedselvertering, opname van voedingsstoffen, vorming van ontlasting en vitamineproductie.
Pathogene bacteriën (Bacterias patógenas)
Ziekteverwekkende bacteriën (zoals bij salmonellose, tetanus en meningitis) die het lichaam kunnen binnendringen via de huid, luchtwegen, geslachtsorganen of het spijsverteringskanaal.
Reino Protoctistas (Protoctisten)
Heterogene groep eukaryote organismen die niet binnen de andere rijken passen, zonder weefsels of organen, opgedeeld in protozoa en algen.
Protozoa (Protozoos)
Eencellige, heterotrofe eukaryoten met dierlijke cellen, ingedeeld op basis van hun voortbewegingsmechanisme.
Flagellaten (Flagelados)
Protozoa die zich voortbewegen met één of meer flagellen; omvatten vrijlevende soorten in het zoöplankton en parasieten zoals Tripanosoma.
Ciliaten (Ciliados)
Protozoa met trilharen (cilia); sommige zijn vrij bewegend zoals het pantoffeldiertje (Paramecio), andere zijn sessiel zoals Vorticela, die trilharen gebruikt om voedsel op te nemen.
Rhizopoden (Rizópodos)
Protozoa die zich verplaatsen en voedsel vangen met behulp van pseudopodiën (schijnvoetjes), zoals amebes.
Sporozoa (Esporozoos)
Onbeweeglijke, parasitaire protozoa die resistentievormen of sporen ontwikkelen, met Plasmodium als representatief voorbeeld.
Thallus (Talo)
Het meercellige meercellige meercellige plantenlichaam van algen, opgebouwd uit vele cellen die niet gedifferentieerd zijn in weefsels.
Fytoplankton (Fitoplancton)
Aquatisch plankton gevormd door eencellige fotosynthetische algen die organisch materiaal en O2 produceren en dienen als voedselbron.
Agar
Gegeleerde stof geëxtraheerd uit de celwand van algen; toegepast in geneesmiddelen, microbiologische kweekbodems en levensmiddelen zoals soep, ijs en desserts.
Reino Fungi (Schimmels)
Rijk van heterotrofe eukaryoten met een celwand opgebouwd uit chitine (zonder cellulose), voorkomend in vochtige en donkere terrestrische habitats.
Hyfen (Hifas)
Draden of buisvormige structuren die samen de functionele basiseenheden van meercellige schimmels vormen.
Mycelium (Micelio)
Het vlechtwerk of netwerk van hyfen dat het eigenlijke vegetatieve lichaam van een meercellige schimmel vormt.
Gisten (Levaduras)
Eencellige schimmels zonder hyfen of mycelium, die zich voortplanten via knopvorming (gemación) en gebruikt worden voor brood en alcoholische dranken (wijn en bier).
Seta (Paddenstoel / Vruchtlichaam)
Het voortplantingsorgaan van bepaalde meercellige schimmels dat in het voortplantingsseizoen wordt gevormd.
Hymenium (Himenio)
Het vruchtbare gebied aan de onderzijde van de hoed (sombrero) van een paddenstoel, geplaatst op de lamellen waar sporen zich ontwikkelen.
Korstmos (Liquen)
Symbiotische samenlevingsvorm tussen een schimmel (neemt water en zouten op) en een alg (verricht fotosynthese); fungeert als bodemvormer en milieu-indicator.
Penicilline (Penicilina)
Antibioticum dat gewonnen wordt uit de schimmel Penicillium.
Mycose (Micosis)
Schimmelinfectie bij levende wezens, zoals voetschimmel (pie de atleta), veroorzaakt door een schimmel die keratine uit huid, nagels en haar consumeert.
Spaanse Grondwet van 1978 (Constitución de 1978)
Grondwet die de democratische transitie in Spanje bezegelde en burgerlijke vrijheden verankerde, waaronder vrijheid van meningsuiting, vergadering en vereniging.
Spaanse Modernisering (2e helft 20e eeuw)
Maatschappelijke transitie waarbij Spanje verschoof van een agrarische, rurale staat naar een moderne stedelijke samenleving, gekenmerkt door afnemend analfabetisme en vergrote rechten voor vrouwen.