md083-09 somatic

Psychosomatic

Psyche=วิญญาณ(soul)

Soma=ร่างกาย(body)

Psychosomatic = ภาวะทางจิตใจที่มีผลต่อร่างกาย

Somatic symptom and related disorders

กลุ่มอาการโรคทางจิตเวชที่มีลักษณะแสดงออกเป็นอาการทางกาย

Over health concerns

ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน

Alexithymia

ความยากลำบากในการรับรู้/บรรยายอารมณ์ของตัวเอง→ความทุกข์ทางใจสื่อสารในรูปแบบทางกาย

ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับsomatic symptom and related disorder

Somatic symptom disorder(SSD)

มีความวิตกกังวลว่าตัวเองเป็นโรคบางอย่าง/แปลครสทางกายผิดจากความเป็นจริง-alarmed

ตีความว่าเป็นอาการของโรคร้ายแรง

ไม่มีหลักฐานทางการแพทย์แต่ยังกังวลว่าป่วย

→ส่งผลกระทบต่อชีวิตปจว/อาจทุกข์มากกว่าคนที่ป่วยเป็นโรคนั้นเอง

เกณฑ์การวินิจฉัยSSD ตามDSM-5

A: มีอาการทางกายอย่างน้อย1อย่างที่ทุกข์ทรมาน/รบกวนชีวิตปจว

B: excessive thoughts/feeling/behavior

C: ความหมกมุ่นยังอยู่แม้อกจะหายไปแล้ว>6m

ระดับความรุนแรงSSD

Mild: มี1อกในB

Moderate: มากกว่า/เท่ากับ2อก

Severe: มากกว่า/เท่ากับ2อก+มีหลายอกปวด/1อกที่รุนแรง

สาเหตุของSSD

ยังไม่ทราบแน่ชัด อาจเกี่ยวกับ

Genetic/trauma-abuse/psychological/culture/biopsychosocial approach

Psychodynamic school of thought to SSD

เก็บครสก้าวร้าว→repression/displacementไปสู่อกทางกาย

-แสดงความโกรธ(ที่repressไม่หมด) เป็นอกทางกาย เพื่อไม่ให้ถูกreject

-Misinterpretation of thought/low self esteem

การรักษาSSD

ยอมรับการรักษาด้วยยาทางจิตเวชได้

เน้นstress reduction/ให้ครู้เพื่อจัดการปัญหาโรคที่เป็น/ยอมรับความทรมาณ ไม่ต้องดิ้นรนหาการรักษาที่มากเกินไป

Group therapy-ได้รับsocial support-interaction เพื่อช่วยลดความวิตกกังวล

Illness anxiety disorder (hypochondriasis)

มีอกทางกายเล็กน้อย/ไม่มีเลย

ผปมีความคิดย้ำๆว่าตัวเองมีความเจ็บป่วย วิตกกังวลมากเกินไป/ไม่สมเหตุสมผล

เกณฑ์การวินิจฉัยIAD ตามDSM-5

A: คิดหมกมุ่นว่าตัวเองอาจเป็นโรคร้ายแรง

B: ผปอาจมีเล็กน้อย/ไม่มีอกทางกาย/มีความเสี่ยงจากครอบครัว แต่วิตกกังวลเกิน/ไม่สมเหตุสมผล

C: มีความวิตกกังวลสูงมาก/มีความไว-ตื่นตัวง่ายเกี่ยวกับสุขภาพ

D: มีพฤติกรรมห่วงสุขภาพมากๆ

E:หมกมุ่นอย่างน้อย6m

การรักษาIAD

เหมือนSSD

CBT: ระบุปัญหา/แก้ไขmisinterpretation แสดงให้เห็นว่าอกเกิดได้จากการให้คสนใจในรกเฉพาะส่วน

ยาไม่ค่อยได้ผล/ให้ยาต้านเศร้า-ยาคลายกังวล

Functional neurological symptom disorder (conversion disorder)

มีอกทางระบบปส ex แขนขาอ่อนแรง/ชาไม่รับรู้สัมผัส/มองไม่เห็น/ไม่ได้ยิน

รกไม่พบความผิดปกติ/ไม่ใช่ลักษณะของโรคทางการแพทย์

โดยอกเกิดหลังถูกกระตุ้นทางจิตใจ(mental factors) ex เกิดconflict

ส่งผลต่อการใช้ชีวิต

สาเหตุของfunctional neurological symptom disorder

ถูกกระตุ้นด้วยstressful event→ทำให้เกิดemotional conflict

ไม่ทราบสาเหตุทางรกที่แท้จริง เชื่อว่าเกิดการตอบสนองของสมองที่ทำหน้าที่ควบคุมระบบปส→สมองตอบสนองแบบทันทีทันใด→ตีความข้อมูลว่าเป็นภาวะคุกคาม

การดำเนินโรคfunctional neurological symptom disorder

เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว/หายเองได้

อกต่อเนื่อง>6m

เกิดซ้ำ/พยากรณ์การหายน้อยกว่า50%(เรื้อรัง)

เจ็บป่วยเป็นเวลานาน→regression ได้

Factitious disorder

(Artificial)

แสร้งว่ามีอกทางจิต ex ปลอมปัสสาวะ/ทำมห้ตัวเองเจ็บ→ต้องการrewardภายใน: ได้sick role โดยตัวเองก็ไม่ทราบว่าเพราะอะไร

Munchausen syndrome

Factitious disorder imposed on self

ทำให้ตัวเองป่วย

Munchausen syndrome by Proxy

Factitious disorder imposed on another/factitious disorder by proxy

ทำกับคนอื่น

สาเหตุ factitious disorder

มีประวัติการป่วยหนักตอนเด็ก/พ่อแม่ทารุณกรรม-ละเลย

ป่วยให้ได้อยู่รพ→ได้รับการดูแลเอาใจใส่

เลียนแบบบุคคลใกล้ชิด

Psychological factors affecting medical conditions

ปัจจัยทางด้านจิตใจ/พฤติกรรม ส่งผลต่ออก-โรคทางกาย→อกแย่ลง/กำเริบ

ปัจจัยทางจิตใจ/พฤติกรรม ไม่ใช่โรคทางจิตเวช แต่เป็นภาวะทางจิตใจ(ไม่ได้ทำเพราะป่วย)

Ex สูบบุหรี่ทั้งที่เป็นโรคหัวใจ

Malingering

ภาวะที่ตั้งใจสร้างอกทางกาย-จิตใจเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์จำเพาะบางอย่าง ex เงินประกัน/เลี่ยงโทษ/การสอบ/งาน

Dissociative disorders

อยู่ๆความทรวจำหายไปโดบไม่ทราบสาเหตุ

มีปัญกาในการจดจำเรื่องราวต่างๆ เวลาสูญหาย/ลืมรายละเอียดที่สำคัญเกี่ยวกับตนเอง

ไม่ได้เกิดจากcognitive impairment

Dissociative amnesia

ไม่สามารถrecallข้อมูลสำคัญของตัวเองได้(ไม่ได้เกิดจากโรคทางกาย)

ส่วนที่ลืมมักสัมพันธ์กับเหตุการณ์ที่รุนแรงต่อจิตใจ

ส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตปจว

หายเองได้

Dissociative fugue

Fugue=การเดินทาง/ทำอะไรโดยไม่รู้สึกตัว/ลืมตัว

ลืมตัวตน/ข้อมูลสตในอดีต+ออกเดินทางเรื่อยเปื่อย/หลงหายไป

มีแนวโน้มอกหายกลับคืนมาอย่างฉับพลันได้

Dissociative identity disorder

Multiple personalities disorder

ผปมีบุคลิกภาพที่ตตกัน2บุคลิกภาพขึ้นไป

แต่ละบุคลิกภาพมีคทรงจำ/พฤติกรรม/คคิด/อารมณ์เป็นของตัวเอง

มีบุคลิกภาพหลัก ที่dominate function: primary/host personality

อกมีตั้งแต่เด็ก มักเกิดก่อนอายุ5ปี

สาเหตุของDA/DID ใน psychodynamic view

เกิดจากการrepression→กดปสกที่เจ็บปวด ด้วยการไม่รับรู้สิ่งนั้น

แต่บางคนก็ไม่เคยประสบเหตุการณ์เลวร้าย(เป็นfalse memory)

สาเหตุของDA/DID ในBehavioral view

เกิดจากการตอบสนองการเรียนรู้ผ่านoperant condition ต่อภาวะที่คุกคามด้วยการลืมเหตุการณ์ที่สร้างความวิตกกังวล→เพิ่มโอกาสการลืมมากขึ้นในอนาคต

เชื่อว่าdissociativeเป็นescape behavior(unconscious)

พิสูจน์เชิงทดลองยาก

การรักษาDID

มักไม่หายด้วยตัวเอง

รักษาเพื่อดึงคทรงจำกลับมา/รวมบุคลิกภาพทั้งหมดเข้าด้วยกัน

Depersonalization

อกเกิดอย่างต่อเนื่อง(persistent)/เกิดซ้ำๆ(recurrent episode)

รสว่ารก-จิตใจแยกออกจากกัน/กำลังมองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับตัวเอง

ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตปจว

Derealization disorder

อกเกิดอย่างต่อเนื่อง(persistent)/เกิดซ้ำๆ(recurrent episode)

รสไม่อยู่กับความเป็นจริง/สิ่งของ-คนที่อยู่รอบๆไม่ใช่ของจริง

ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน