fizjo 1

0.0(0)
Studied by 0 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/49

encourage image

There's no tags or description

Looks like no tags are added yet.

50 Terms

1
New cards

Potencjał spoczynkowy błony neuronu

Różnica ładunków wynosząca ok. -70 mV (wnętrze ujemne, zewnątrz dodatnie), utrzymywana głównie dzięki pompie sodowo-potasowej

2
New cards

Depolaryzacja błony

Gwałtowny napływ jonów sodu (Na+) do wnętrza neuronu po osiągnięciu progu pobudzenia, dochodzący do wartości +35 mV (nadstrzał)

3
New cards

Repolaryzacja błony

Powrót do potencjału spoczynkowego na skutek zamknięcia/inaktywacji kanałów Na+, wypływu jonów potasu (K+) na zewnątrz komórki i pracy pompy sodowo-potasowej

4
New cards

Okres refrakcji bezwzględnej

Czas bezpośrednio po wygenerowaniu potencjału czynnościowego, w którym neuron jest całkowicie niepobudliwy i niewrażliwy na żaden bodziec

5
New cards

Okres refrakcji względnej

Faza po refrakcji bezwzględnej, w której komórkę można pobudzić wyłącznie bodźcem silniejszym od standardowego bodźca progowego (nadprogowym)

6
New cards

Przewodnictwo we włóknach mielinowych

Przewodnictwo skokowe (od przewężenia do przewężenia Ranviera) o bardzo wysokiej prędkości sięgającej do 120 m/s

7
New cards

Przewodnictwo we włóknach bezmielinowych

Przewodnictwo ciągłe o niskiej prędkości w zakresie 0,5–2 m/s

8
New cards

Układ somatyczny a autonomiczny

Somatyczny unerwia mięśnie szkieletowe i zależy od woli; autonomiczny (wegetatywny) zaopatruje narządy wewnętrzne i działa niezależnie od naszej woli

9
New cards

Podział autonomicznego układu nerwowego

Dzieli się na część współczulną (mobilizacja organizmu w stresie/wysiłku), przywspółczulną (odpoczynek, regeneracja, trawienie) oraz enteryczną

10
New cards

Układ nerwowy vs układ dokrewny

Układ nerwowy przewodzi informacje impulsami z prędkością rzędu m/s dając natychmiastową i krótką odpowiedź; układ dokrewny działa poprzez krew, reaguje wolniej (minuty, godziny) i działa długotrwale

11
New cards

Erytropoetyna (EPO)

Hormon peptydowy wytwarzany głównie przez nerki, stymulujący erytropoezę (namnażanie erytrocytów, syntezę hemoglobiny i wzrost liczby retikulocytów)

12
New cards

Trzy fazy odpowiedzi hormonalnej na wysiłek

1) Natychmiastowy wyrzut katecholamin i aktywacja współczulna; 2) po ok. 1 minucie wydzielanie czynników podwzgórzowych i hormonów tropowych przysadki (ACTH, TSH, GH); 3) wzrost wydzielania hormonów obwodowych przez gruczoły docelowe

13
New cards

Tkanka łączna w budowie mięśnia szkieletowego

Omięsna zewnętrzna otacza cały brzusiec mięśnia, namięsna/omięsna wewnętrzna pęczki włókien, a śródmięsna pojedyncze włókna mięśniowe pod sarkolemmą

14
New cards

Jednostka motoryczna

Pojedynczy motoneuron alfa wraz ze wszystkimi włóknami mięśniowymi, które unerwia (wszystkie należą do tego samego typu: ST lub FT)

15
New cards

Sarkomer

Podstawowa jednostka strukturalna i czynnościowa miofibryli, ograniczona po obu stronach liniami (prążkami) Z

16
New cards

Białka kurczliwe i regulatorowe sarkomeru

Białka kurczliwe: aktyna (filament cienki) i miozyna (filament gruby); białka regulatorowe: troponina i tropomiozyna

17
New cards

Rola jonów wapnia (Ca2+) w skurczu mięśnia

Uwolnione z siateczki sarkoplazmatycznej jony Ca2+ łączą się z troponiną C, co odsuwa tropomiozynę i odsłania na aktynie miejsca wiążące dla główek miozyny

18
New cards

Ślizgowa teoria skurczu mięśnia

Skurcz polega na wsuwaniu się cienkich filamentów aktynowych pomiędzy grube filamenty miozynowe bez zmiany długości samych nici białkowych

19
New cards

Rola ATP w skurczu i rozkurczu mięśnia

Hydroliza ATP dostarcza energii do pracy mostków poprzecznych miozyny; cząsteczka ATP jest też niezbędna do odłączenia główki miozyny od aktyny i aktywnego powrotu Ca2+ do siateczki (relaksacja)

20
New cards

Skurcz izometryczny

Skurcz statyczny, w którym wzrasta napięcie mięśniowe, ale długość mięśnia nie ulega zmianie (np. pozycja plank)

21
New cards

Skurcz izotoniczny

Skurcz, w którym napięcie mięśnia pozostaje względnie stałe, a zmienia się jego długość; dzieli się na fazę koncentryczną (skracanie) i ekscentryczną (wydłużanie pod napięciem)

22
New cards

Skurcz auksotoniczny

Skurcz mieszany, w którym jednoczesnej zmianie ulega zarówno napięcie, jak i długość mięśnia (np. pompki, brzuszki)

23
New cards

Fosfagenowe źródło energii (ATP-PCr)

Beztlenowy szlak resyntezy ATP oparty na fosfokreatynie, dominujący w wysiłkach o maksymalnej mocy trwających do 5–8 sekund

24
New cards

Glikoliza beztlenowa

Cytoplazmatyczny rozkład glukozy/glikogenu do pirogronianu i kwasu mlekowego, stanowiący główne źródło energii w wysiłkach maksymalnych trwających do ok. 90–120 sekund

25
New cards

Tlenowy szlak resyntezy ATP

Spalanie węglowodanów i wolnych kwasów tłuszczowych w cyklu Krebsa i łańcuchu oddechowym mitochondriów, dominujące w wysiłkach trwających powyżej 2 minut

26
New cards

Wydajność energetyczna glukozy vs kwasów tłuszczowych

Utlenienie 1 cząsteczki glukozy daje zysk 38 ATP, natomiast utlenienie 1 cząsteczki kwasu tłuszczowego dostarcza ok. 129 ATP

27
New cards

Stan równowagi czynnościowej (Steady State)

Stan osiągany po 3–5 minutach wysiłku o umiarkowanej intensywności, w którym 80–90% energii dostarczają procesy tlenowe

28
New cards

Objętość i ogólny skład krwi

Objętość krwi wynosi ok. 5 litrów (1/13–1/20 masy ciała); składa się w ok. 55% z płynnego osocza i w ok. 45% z elementów morfotycznych

29
New cards

Skład osocza krwi

Woda stanowi ok. 90%, białka ok. 7% (albuminy, globuliny, fibrynogen), a pozostałe to elektrolity, glukoza, mocznik, witaminy i lipidy

30
New cards

Główne frakcje białek osocza

Albuminy (utrzymanie ciśnienia onkotycznego, niespecyficzny transport), globuliny (odporność humoralna, transport specyficzny) oraz fibrynogen (krzepnięcie krwi)

31
New cards

Erytrocyty (RBC) – charakterystyka i normy

Komórki dwuwklęsłe, bezjądrzaste, o średnicy 7–7,5 μm; norma wynosi 4,2–5,4 mln/mm³ u kobiet oraz 4,7–6,1 mln/mm³ u mężczyzn

32
New cards

Hematokryt (Ht / HCT)

Procentowy udział objętościowy erytrocytów w całkowitej objętości krwi; norma: 37–47% u kobiet, 42–52% u mężczyzn

33
New cards

Odczyn Biernackiego (OB)

Prędkość opadania krwinek czerwonych w niekrzepnącej krwi mierzona po 1 godzinie; nieswoisty marker stanów zapalnych (norma: kobiety <12 mm/h, mężczyźni <8 mm/h do 60 r.ż.)

34
New cards

Transport tlenu we krwi

97% tlenu przenoszone jest w postaci związanej z hemoglobiną w erytrocytach (oksyhemoglobina), a zaledwie 3% w stanie rozpuszczonym w osoczu

35
New cards

Transport dwutlenku węgla (CO2) we krwi

Ok. 70% w formie jonów wodorowęglanowych (HCO3-) w osoczu, ok. 20% w połączeniu z hemoglobiną i białkami (karbaminozwiązki), a 10% rozpuszczone fizycznie

36
New cards

Efekt Bohra

Zjawisko polegające na obniżeniu powinowactwa hemoglobiny do tlenu w warunkach kwasicy (wzrost stężenia jonów H+ i CO2), co ułatwia uwalnianie O2 w pracujących tkankach

37
New cards

Klasyfikacja leukocytów (WBC)

Dzielą się na granulocyty: obojętnochłonne/neutrofile (ok. 70%), kwasochłonne/eozynofile (ok. 4%), zasadochłonne/bazofile (ok. 0,5%) oraz agranulocyty: limfocyty (B i T) i monocyty

38
New cards

Rola płytek krwi (trombocytów)

Tworzenie pierwotnego czopa płytkowego w miejscu uszkodzenia naczynia oraz udział w hemostazie i inicjacji kaskady krzepnięcia krwi (norma: 140–400 tys./μl)

39
New cards

Wpływ hipoksji wysokogórskiej na krew

Pobyt na wysokości powyżej 1500–3500 m n.p.m. wywołuje stymulację wydzielania EPO, co zwiększa liczbę erytrocytów i podnosi hematokryt (adaptacja krwiotwórcza)

40
New cards

Automatyzm serca – ośrodki bodźcoprzewodzące

Węzeł zatokowo-przedsionkowy (SA – rozrusznik I rzędu, 60–80/min), węzeł przedsionkowo-komorowy (AV – II rzędu, 40–60/min), pęczek Hisa i włókna Purkiniego (III rzędu, 15–40/min)

41
New cards

Tony serca (S1 i S2)

I ton (S1) powstaje w wyniku zamknięcia zastawek przedsionkowo-komorowych (początek skurczu komór); II ton (S2) powstaje przez zamknięcie zastawek aortalnej i pnia płucnego

42
New cards

Przepływ krwi i prawo oporu (wzór)

Q = Pśr / R (Q – pojemność minutowa serca, Pśr – średnie ciśnienie krwi, R – opór obwodowy); podczas wysiłku opór R spada, chroniąc przed gwałtownym wzrostem ciśnienia

43
New cards

Ciśnienie tętnicze: skurczowe i rozkurczowe

Skurczowe to szczytowe ciśnienie w naczyniach podczas wyrzutu krwi z lewej komory; rozkurczowe to najniższe ciśnienie panujące w tętnicach w fazie rozkurczu komór

44
New cards

Ciśnienie tętna (pulsowe) i ciśnienie średnie (MAP)

Ciśnienie tętna to różnica między ciśnieniem skurczowym a rozkurczowym (w spoczynku ok. 40 mmHg); MAP oblicza się jako: ciśnienie rozkurczowe + 1/3 ciśnienia tętna

45
New cards

Wzory na tętno maksymalne (HRmax)

HRmax = 220 - wiek (dla mężczyzn) oraz HRmax = 226 - wiek (dla kobiet)

46
New cards

Ciśnienie w wysiłku dynamicznym vs statycznym

W dynamicznym ciśnienie skurczowe rośnie, a rozkurczowe nie zmienia się lub spada (rozszerzenie naczyń); w statycznym rosną oba ciśnienia wskutek ucisku naczyń przez napięte mięśnie

47
New cards

Nieprawidłowy wzrost ciśnienia rozkurczowego w wysiłku dynamicznym

Świadczy o braku prawidłowego odruchowego rozszerzania naczyń w mięśniach (objaw słabej wydolności, początków nadciśnienia lub nadmiernego obciążenia)

48
New cards

Częstość spoczynkowa serca (HRsp)

Prawidłowo wynosi 60–80 ud./min; w rytmie dobowym najwyższe wartości osiąga rano (godz. 9:00) i popołudniu (17:00), a najniższe w nocy (między 1:00 a 4:00)

49
New cards

Cztery typy reakcji krążeniowej na wysiłek

Normotoniczna (prawidłowy wzrost skurczowego i stabilne rozkurczowe), hipertoniczna (nadmierny wzrost ciśnienia), asteniczna (słaby wzrost ciśnienia przy dużym skoku tętna) oraz dystoniczna

50
New cards

Redystrybucja krwi w wysiłku maksymalnym

Przepływ mięśniowy wzrasta z 20% objętości minutowej w spoczynku (1000 ml/min) do ponad 80% (nawet 21 000 ml/min) podczas wysiłku maksymalnego kosztem nerek i trzewi