1/49
Looks like no tags are added yet.
Potencjał spoczynkowy błony neuronu
Różnica ładunków wynosząca ok. -70 mV (wnętrze ujemne, zewnątrz dodatnie), utrzymywana głównie dzięki pompie sodowo-potasowej
Depolaryzacja błony
Gwałtowny napływ jonów sodu (Na+) do wnętrza neuronu po osiągnięciu progu pobudzenia, dochodzący do wartości +35 mV (nadstrzał)
Repolaryzacja błony
Powrót do potencjału spoczynkowego na skutek zamknięcia/inaktywacji kanałów Na+, wypływu jonów potasu (K+) na zewnątrz komórki i pracy pompy sodowo-potasowej
Okres refrakcji bezwzględnej
Czas bezpośrednio po wygenerowaniu potencjału czynnościowego, w którym neuron jest całkowicie niepobudliwy i niewrażliwy na żaden bodziec
Okres refrakcji względnej
Faza po refrakcji bezwzględnej, w której komórkę można pobudzić wyłącznie bodźcem silniejszym od standardowego bodźca progowego (nadprogowym)
Przewodnictwo we włóknach mielinowych
Przewodnictwo skokowe (od przewężenia do przewężenia Ranviera) o bardzo wysokiej prędkości sięgającej do 120 m/s
Przewodnictwo we włóknach bezmielinowych
Przewodnictwo ciągłe o niskiej prędkości w zakresie 0,5–2 m/s
Układ somatyczny a autonomiczny
Somatyczny unerwia mięśnie szkieletowe i zależy od woli; autonomiczny (wegetatywny) zaopatruje narządy wewnętrzne i działa niezależnie od naszej woli
Podział autonomicznego układu nerwowego
Dzieli się na część współczulną (mobilizacja organizmu w stresie/wysiłku), przywspółczulną (odpoczynek, regeneracja, trawienie) oraz enteryczną
Układ nerwowy vs układ dokrewny
Układ nerwowy przewodzi informacje impulsami z prędkością rzędu m/s dając natychmiastową i krótką odpowiedź; układ dokrewny działa poprzez krew, reaguje wolniej (minuty, godziny) i działa długotrwale
Erytropoetyna (EPO)
Hormon peptydowy wytwarzany głównie przez nerki, stymulujący erytropoezę (namnażanie erytrocytów, syntezę hemoglobiny i wzrost liczby retikulocytów)
Trzy fazy odpowiedzi hormonalnej na wysiłek
1) Natychmiastowy wyrzut katecholamin i aktywacja współczulna; 2) po ok. 1 minucie wydzielanie czynników podwzgórzowych i hormonów tropowych przysadki (ACTH, TSH, GH); 3) wzrost wydzielania hormonów obwodowych przez gruczoły docelowe
Tkanka łączna w budowie mięśnia szkieletowego
Omięsna zewnętrzna otacza cały brzusiec mięśnia, namięsna/omięsna wewnętrzna pęczki włókien, a śródmięsna pojedyncze włókna mięśniowe pod sarkolemmą
Jednostka motoryczna
Pojedynczy motoneuron alfa wraz ze wszystkimi włóknami mięśniowymi, które unerwia (wszystkie należą do tego samego typu: ST lub FT)
Sarkomer
Podstawowa jednostka strukturalna i czynnościowa miofibryli, ograniczona po obu stronach liniami (prążkami) Z
Białka kurczliwe i regulatorowe sarkomeru
Białka kurczliwe: aktyna (filament cienki) i miozyna (filament gruby); białka regulatorowe: troponina i tropomiozyna
Rola jonów wapnia (Ca2+) w skurczu mięśnia
Uwolnione z siateczki sarkoplazmatycznej jony Ca2+ łączą się z troponiną C, co odsuwa tropomiozynę i odsłania na aktynie miejsca wiążące dla główek miozyny
Ślizgowa teoria skurczu mięśnia
Skurcz polega na wsuwaniu się cienkich filamentów aktynowych pomiędzy grube filamenty miozynowe bez zmiany długości samych nici białkowych
Rola ATP w skurczu i rozkurczu mięśnia
Hydroliza ATP dostarcza energii do pracy mostków poprzecznych miozyny; cząsteczka ATP jest też niezbędna do odłączenia główki miozyny od aktyny i aktywnego powrotu Ca2+ do siateczki (relaksacja)
Skurcz izometryczny
Skurcz statyczny, w którym wzrasta napięcie mięśniowe, ale długość mięśnia nie ulega zmianie (np. pozycja plank)
Skurcz izotoniczny
Skurcz, w którym napięcie mięśnia pozostaje względnie stałe, a zmienia się jego długość; dzieli się na fazę koncentryczną (skracanie) i ekscentryczną (wydłużanie pod napięciem)
Skurcz auksotoniczny
Skurcz mieszany, w którym jednoczesnej zmianie ulega zarówno napięcie, jak i długość mięśnia (np. pompki, brzuszki)
Fosfagenowe źródło energii (ATP-PCr)
Beztlenowy szlak resyntezy ATP oparty na fosfokreatynie, dominujący w wysiłkach o maksymalnej mocy trwających do 5–8 sekund
Glikoliza beztlenowa
Cytoplazmatyczny rozkład glukozy/glikogenu do pirogronianu i kwasu mlekowego, stanowiący główne źródło energii w wysiłkach maksymalnych trwających do ok. 90–120 sekund
Tlenowy szlak resyntezy ATP
Spalanie węglowodanów i wolnych kwasów tłuszczowych w cyklu Krebsa i łańcuchu oddechowym mitochondriów, dominujące w wysiłkach trwających powyżej 2 minut
Wydajność energetyczna glukozy vs kwasów tłuszczowych
Utlenienie 1 cząsteczki glukozy daje zysk 38 ATP, natomiast utlenienie 1 cząsteczki kwasu tłuszczowego dostarcza ok. 129 ATP
Stan równowagi czynnościowej (Steady State)
Stan osiągany po 3–5 minutach wysiłku o umiarkowanej intensywności, w którym 80–90% energii dostarczają procesy tlenowe
Objętość i ogólny skład krwi
Objętość krwi wynosi ok. 5 litrów (1/13–1/20 masy ciała); składa się w ok. 55% z płynnego osocza i w ok. 45% z elementów morfotycznych
Skład osocza krwi
Woda stanowi ok. 90%, białka ok. 7% (albuminy, globuliny, fibrynogen), a pozostałe to elektrolity, glukoza, mocznik, witaminy i lipidy
Główne frakcje białek osocza
Albuminy (utrzymanie ciśnienia onkotycznego, niespecyficzny transport), globuliny (odporność humoralna, transport specyficzny) oraz fibrynogen (krzepnięcie krwi)
Erytrocyty (RBC) – charakterystyka i normy
Komórki dwuwklęsłe, bezjądrzaste, o średnicy 7–7,5 μm; norma wynosi 4,2–5,4 mln/mm³ u kobiet oraz 4,7–6,1 mln/mm³ u mężczyzn
Hematokryt (Ht / HCT)
Procentowy udział objętościowy erytrocytów w całkowitej objętości krwi; norma: 37–47% u kobiet, 42–52% u mężczyzn
Odczyn Biernackiego (OB)
Prędkość opadania krwinek czerwonych w niekrzepnącej krwi mierzona po 1 godzinie; nieswoisty marker stanów zapalnych (norma: kobiety <12 mm/h, mężczyźni <8 mm/h do 60 r.ż.)
Transport tlenu we krwi
97% tlenu przenoszone jest w postaci związanej z hemoglobiną w erytrocytach (oksyhemoglobina), a zaledwie 3% w stanie rozpuszczonym w osoczu
Transport dwutlenku węgla (CO2) we krwi
Ok. 70% w formie jonów wodorowęglanowych (HCO3-) w osoczu, ok. 20% w połączeniu z hemoglobiną i białkami (karbaminozwiązki), a 10% rozpuszczone fizycznie
Efekt Bohra
Zjawisko polegające na obniżeniu powinowactwa hemoglobiny do tlenu w warunkach kwasicy (wzrost stężenia jonów H+ i CO2), co ułatwia uwalnianie O2 w pracujących tkankach
Klasyfikacja leukocytów (WBC)
Dzielą się na granulocyty: obojętnochłonne/neutrofile (ok. 70%), kwasochłonne/eozynofile (ok. 4%), zasadochłonne/bazofile (ok. 0,5%) oraz agranulocyty: limfocyty (B i T) i monocyty
Rola płytek krwi (trombocytów)
Tworzenie pierwotnego czopa płytkowego w miejscu uszkodzenia naczynia oraz udział w hemostazie i inicjacji kaskady krzepnięcia krwi (norma: 140–400 tys./μl)
Wpływ hipoksji wysokogórskiej na krew
Pobyt na wysokości powyżej 1500–3500 m n.p.m. wywołuje stymulację wydzielania EPO, co zwiększa liczbę erytrocytów i podnosi hematokryt (adaptacja krwiotwórcza)
Automatyzm serca – ośrodki bodźcoprzewodzące
Węzeł zatokowo-przedsionkowy (SA – rozrusznik I rzędu, 60–80/min), węzeł przedsionkowo-komorowy (AV – II rzędu, 40–60/min), pęczek Hisa i włókna Purkiniego (III rzędu, 15–40/min)
Tony serca (S1 i S2)
I ton (S1) powstaje w wyniku zamknięcia zastawek przedsionkowo-komorowych (początek skurczu komór); II ton (S2) powstaje przez zamknięcie zastawek aortalnej i pnia płucnego
Przepływ krwi i prawo oporu (wzór)
Q = Pśr / R (Q – pojemność minutowa serca, Pśr – średnie ciśnienie krwi, R – opór obwodowy); podczas wysiłku opór R spada, chroniąc przed gwałtownym wzrostem ciśnienia
Ciśnienie tętnicze: skurczowe i rozkurczowe
Skurczowe to szczytowe ciśnienie w naczyniach podczas wyrzutu krwi z lewej komory; rozkurczowe to najniższe ciśnienie panujące w tętnicach w fazie rozkurczu komór
Ciśnienie tętna (pulsowe) i ciśnienie średnie (MAP)
Ciśnienie tętna to różnica między ciśnieniem skurczowym a rozkurczowym (w spoczynku ok. 40 mmHg); MAP oblicza się jako: ciśnienie rozkurczowe + 1/3 ciśnienia tętna
Wzory na tętno maksymalne (HRmax)
HRmax = 220 - wiek (dla mężczyzn) oraz HRmax = 226 - wiek (dla kobiet)
Ciśnienie w wysiłku dynamicznym vs statycznym
W dynamicznym ciśnienie skurczowe rośnie, a rozkurczowe nie zmienia się lub spada (rozszerzenie naczyń); w statycznym rosną oba ciśnienia wskutek ucisku naczyń przez napięte mięśnie
Nieprawidłowy wzrost ciśnienia rozkurczowego w wysiłku dynamicznym
Świadczy o braku prawidłowego odruchowego rozszerzania naczyń w mięśniach (objaw słabej wydolności, początków nadciśnienia lub nadmiernego obciążenia)
Częstość spoczynkowa serca (HRsp)
Prawidłowo wynosi 60–80 ud./min; w rytmie dobowym najwyższe wartości osiąga rano (godz. 9:00) i popołudniu (17:00), a najniższe w nocy (między 1:00 a 4:00)
Cztery typy reakcji krążeniowej na wysiłek
Normotoniczna (prawidłowy wzrost skurczowego i stabilne rozkurczowe), hipertoniczna (nadmierny wzrost ciśnienia), asteniczna (słaby wzrost ciśnienia przy dużym skoku tętna) oraz dystoniczna
Redystrybucja krwi w wysiłku maksymalnym
Przepływ mięśniowy wzrasta z 20% objętości minutowej w spoczynku (1000 ml/min) do ponad 80% (nawet 21 000 ml/min) podczas wysiłku maksymalnego kosztem nerek i trzewi