Obserwacje mikroskopowe - Fiszki pojęciowe

Zestaw fiszek pojęciowych dotyczących rodzajów mikroskopów, budowy mikroskopu optycznego, metod przygotowywania preparatów świeżych oraz zasad prowadzenia i dokumentowania obserwacji biologicznych.

Obserwacje makroskopowe

Obserwacje dotyczące obiektów o wielkości powyżej $0{,}01\,\text{mm}$, które można zobaczyć gołym okiem lub za pomocą lupy albo lornetki.

Obserwacje mikroskopowe

Obserwacje dotyczące obiektów o wielkości poniżej $0{,}01\,\text{mm}$, których nie można zobaczyć gołym okiem i wymagają użycia mikroskopu.

Mikroskop optyczny

Mikroskop wykorzystujący światło do uzyskania obrazu, pozwalający na maksymalnie około 1000-krotne powiększenie oraz obserwację komórek żywych i martwych.

Mikroskop fluorescencyjny

Odmiana mikroskopu optycznego umożliwiająca obserwację struktur komórkowych wybarwionych substancjami fluorescencyjnymi, które emitują światło pod wpływem wzbudzenia.

Powiększenie obrazu mikroskopu optycznego

Wartość obliczana poprzez pomnożenie powiększenia okularu przez powiększenie obiektywu ($\text{powiększenie okularu} \times \text{powiększenie obiektywu}$).

Obraz w mikroskopie optycznym

Obraz powiększony i odwrócony, powstający w wyniku przejścia wiązki światła przez preparat oraz soczewki obiektywu i okularu.

Tubus

Element układu mechanicznego mikroskopu, który utrzymuje soczewki mikroskopu we właściwym położeniu.

Rewolwer

Element układu mechanicznego mikroskopu umożliwiający zmianę obiektywu, a tym samym zmianę wielkości powiększenia obrazu preparatu.

Stolik

Element układu mechanicznego mikroskopu, na którym umieszcza się preparat.

Śruba makrometryczna i śruba mikrometryczna

Elementy układu mechanicznego mikroskopu służące do regulacji i ustawiania ostrości obrazu.

Okular

Element układu optycznego mikroskopu zawierający soczewki, które powiększają obraz wytworzony przez obiektyw.

Obiektyw

Element układu optycznego mikroskopu zawierający soczewki powiększające obraz preparatu.

Kondensor

Element układu optycznego mikroskopu, którego zadaniem jest skupianie wiązki światła na preparacie.

Źródło światła

Element układu optycznego służący do oświetlania preparatu.

Transmisyjny mikroskop elektronowy (TEM)

Mikroskop elektronowy pozwalający na powiększenie obrazu do około 1 000 000 razy, w którym elektrony przenikają przez cienki preparat, dając obraz dwuwymiarowy.

Skaningowy mikroskop elektronowy (SEM)

Mikroskop elektronowy pozwalający na powiększenie obrazu do około 100 000 razy, w którym elektrony bombardują powierzchnię preparatu, dając obraz trójwymiarowy.

Odtłuszczanie szkiełka podstawowego

Etap przygotowania preparatu polegający na przetarciu szkiełka podstawowego bibułą nasączoną roztworem alkoholu etylowego.

Zapobieganie pęcherzykom powietrza w preparacie

Technika polegająca na oparciu jednego brzegu szkiełka nakrywkowego o szkiełko podstawowe i powolnym opuszczaniu go na kroplę wody.

Wessanie jodyny pod szkiełko nakrywkowe

Metoda barwienia polegająca na umieszczeniu kropli jodyny przy jednym brzegu szkiełka nakrywkowego i przyłożeniu suchej bibuły do przeciwległego brzegu.

Dokumentacja rysunkowa obserwacji

Rysunek wykonany ołówkiem przedstawiający wybrane struktury, opatrzony tytułem z obiektem obserwacji oraz podanym powiększeniem.