Biopsychologie - begrippenlijst - DEEL 1

Centraal zenuwstelsel

Hersenen en ruggenmerg; verwerkt sensorische informatie, stuurt bewegingen aan en regelt cognitieve functies.

Perifeer zenuwstelsel

Verbindt het centraal zenuwstelsel met de rest van het lichaam.

Afferent zenuwstelsel

Voert sensorische informatie van het lichaam naar het centraal zenuwstelsel.

Efferent zenuwstelsel

Voert signalen van het centraal zenuwstelsel naar spieren en klieren.

Craniale zenuwen

12 paar zenuwen die rechtstreeks uit de hersenen vertrekken.

Nervus olfactorius (I)

Reukzenuw.

Nervus opticus (II)

Geleidt visuele informatie.

Nervus oculomotorius (III)

Stuurt oogspieren, iris en lens aan.

Nervus trochlearis (IV)

Stuurt een oogspier aan.

Nervus trigeminus (V)

Verzorgt gevoel in het gezicht en stuurt kauwspieren aan.

Nervus abducens (VI)

Stuurt oogbewegingen aan.

Nervus facialis (VII)

Regelt mimiek en smaak van de voorste 2/3 van de tong.

Nervus vestibulocochlearis (VIII)

Gehoor

Nervus glossopharyngeus (IX)

Regelt smaak achteraan de tong, slikken en speekselproductie.

Nervus vagus (X)

Belangrijkste zenuw van het parasympathisch zenuwstelsel.

Nervus accessorius (XI)

Stuurt keel

Nervus hypoglossus (XII)

Stuurt de tongspieren aan.

Ruggenmergzenuwen

31 paar zenuwen die uit het ruggenmerg vertrekken.

Plexus cervicalis

Zenuwvlecht in de hals.

Plexus brachialis

Zenuwvlecht voor schouder en arm.

Plexus lumbalis

Zenuwvlecht in de onderrug.

Plexus sacralis

Zenuwvlecht in het bekkengebied.

Voorwortel / ventrale wortel

Bevat motorische zenuwvezels.

Achterwortel / dorsale wortel

Bevat sensorische zenuwvezels.

Voorhoorn

Bevat motorische neuronen.

Zijhoorn

Bevat neuronen van het sympathisch zenuwstelsel.

Achterhoorn

Ontvangt sensorische informatie.

Ganglion

Verzameling zenuwcellichamen buiten het centraal zenuwstelsel.

Cerebrum

Grote hersenen.

Telencephalon

Grootste deel van de hersenen; verantwoordelijk voor hogere functies.

Diëncephalon

Tussenhersenen met thalamus en hypothalamus.

Hersenstam

Regelt automatische levensfuncties.

Mesencephalon

Middenhersenen; betrokken bij sensorische en motorische functies.

Pons

Verbindt verschillende hersendelen en helpt bij geluidslokalisatie.

Medulla oblongata

Regelt vitale functies zoals ademhaling en hartslag.

Cerebellum

Regelt evenwicht, houding en coördinatie.

Fissura longitudinalis cerebri

Scheidt linker- en rechterhersenhelft.

Corpus callosum

Verbindt beide hersenhelften.

Sulcus lateralis

Scheidt frontale en temporale kwab.

Sulcus centralis

Scheidt frontale en pariëtale kwab.

Sulcus parieto

occipitalis

Precentral gyrus

Primaire motorische schors.

Postcentral gyrus

Primaire somatosensorische schors.

Lobus frontalis

Betrokken bij motoriek, planning en beslissingen.

Lobus temporalis

Verwerkt gehoor, smaak en deels zicht.

Lobus parietalis

Verwerkt tast en lichaamsgevoel.

Lobus occipitalis

Verwerkt visuele informatie.

Medulla cerebri

Witte stof die hersengebieden verbindt.

Commissurale vezels

Verbinden beide hersenhelften.

Associatievezels

Verbinden gebieden binnen dezelfde hersenhelft.

Projectievezels

Verbinden cortex met hersenstam en ruggenmerg.

Primaire motorische schors

Stuurt vrijwillige bewegingen aan.

Somatisch motorisch associatiegebied

Plant en coördineert bewegingen.

Visuele cortex

Verwerkt visuele informatie.

Auditieve schors

Verwerkt geluid.

Auditief associatiegebied

Interpreteert geluiden.

Basale kernen

Regelen bewegingen en onderdrukken ongewenste bewegingen.

Thalamus

Schakelstation voor sensorische informatie.

Hypothalamus

Regelt hormonen, emoties en autonoom zenuwstelsel.

Dorsale wortelganglion

Bevat cellichamen van sensorische neuronen.

Os frontale

Voorhoofdsbeen; beschermt de frontale hersenkwabben.

Os temporale

Slaapbeen; belangrijk voor gehoor en evenwicht.

Os parietale

Wandbeen; vormt zij

Os occipitale

Achterhoofdsbeen; bevat het foramen magnum.

Os sphenoidale

Wiggenbeen; centraal bot in de schedelbasis.

Cranium

Schedel; beschermt hersenen en zintuigen.

Wervelkolom

Beschermt het ruggenmerg en ondersteunt het lichaam.

Tussenwervelschijf

Schokdemper tussen twee wervels.

Wervellichaam

Dragend deel van een wervel.

Werveluitsteeksel

Aanhechtingspunt voor spieren en banden.

Foramen vertebrale

Opening in een wervel waar het ruggenmerg door loopt.

Meningen / hersenvliezen

Drie vliezen die hersenen en ruggenmerg beschermen.

Dura mater

Hard buitenste hersenvlies.

Arachnoidea

Middelste hersenvlies (spinnenwebvlies).

Pia mater

Binnenste hersenvlies dat tegen de hersenen ligt.

Subdurale ruimte

Ruimte tussen dura mater en arachnoidea.

Subarachnoïdale ruimte

Ruimte met hersenvocht tussen arachnoidea en pia mater.

Falx cerebri

Scheidt linker- en rechterhersenhelft.

Tentorium cerebelli

Scheidt grote en kleine hersenen.

Laterale ventrikels

Twee hersenkamers gevuld met hersenvocht.

Derde ventrikel

Centrale hersenkamer tussen de thalami.

Aquaductus cerebri

Verbindt derde en vierde ventrikel.

Vierde ventrikel

Hersenkamer tussen hersenstam en cerebellum.

Centraal kanaal

Kanaal met hersenvocht in het ruggenmerg.

Neuronen

Zenuwcellen die informatie verwerken en doorgeven.

Dendrieten

Ontvangen signalen van andere neuronen.

Axon

Voert signalen weg van het cellichaam.

Axonuiteinde

Geeft neurotransmitters af.

Cellichaam

Bevat de celkern van het neuron.

Presynaptisch neuron

Verzendt informatie naar een synaps.

Postsynaptisch neuron

Ontvangt informatie via een synaps.

Synaps

Contactpunt tussen twee zenuwcellen.

Synaptische spleet

Ruimte tussen twee cellen in een synaps.

Receptor

Ontvangt chemische signalen.

Neurotransmitters

Chemische boodschappers tussen cellen.

Synapsblaasjes

Blaasjes die neurotransmitters bevatten.

Gliacellen

Steuncellen van het zenuwstelsel.

Ependymcellen

Produceren en helpen circuleren van hersenvocht.

Astrocyten

Ondersteunen neuronen en vormen de bloed

Oligodendrocyten

Vormen myeline in het centraal zenuwstelsel.