MOD2 HC5

sporadisch

zonder aantoonbare monogene erfelijke variant dus tijdens leven ontstaan (leeftijd,omgeving, toeval)

familiaire kanker

vaker in familie dan verwacht: genetisch, gedeelde omgeving en toeval

hoeft niet per se pathogene variant aantoonbaar te zijn

erfelijke kanker

pathogene variant

van ouder geerft of de novo (kan dus ook zonder familie gs)

erfelijke vaak veroorzaakt door

pathogene variant in tumorsuppressorgen of DNA herstel gen

vaak autosomaal dom

onderzoek doen wat belangrijk

variant hebben betekent niet dat diegene sws kanker krijgt

vader en moederlijke tak onderzoeken, man kan ook BRCA overgeven

penetrantie

welk deel van de dragers bepaald ziektekenmerk ontwikkeld

vaak leeftijdsafhankelijk

hoog, matig en laag risico genen

2 hit model

beide allelen functie verliezen voordat bescherming weg is, 1e verandering is er al bij erfelijke varianten

erfelijke retinoblastomen

onstaan op jongere leeftijd, vaker bilateraal/multifocaal dus in beide ogen

wanneer is erfelijke aanleg waarschijnlijker

jonge diagnoseleeftijd, meer familieleden, meerdere primaire tumoren bij 1 persoon

en de combinatie: borst-ovarium, colorectaal-endometrium, melanoon-pancreas

wat wijst nog meer op erfelijkheid

tumorkenmerken, huidafwijkingen, macrocefalie (groot hoofd), pigmentatie

negatieve familie anamnese

misleidend bij kleine familie, weinig veranten van zelfde geslacht, vroeg overlijden, adoptie

borstkanker hoe vaak

1 op de 7 vrouwen krijgt het waarvan 15 procent met 1/2 e graads fam

wanneer erfelijkheid waarschijnlijker bij borstkanker

op jonge leeftijd, bilateraal, tumorkenmerken, combi met ovarium

BRCA 1 en 2 (dus de pathogene variant ervan)

sterk verhoogd risico: borst en ovarium

betrokken bij DNA herstel via homologe recombinatie

hoeveel kans op kanker levenslang bij BRCA 1 en 2 vrouwen

borst: 60-80 procent

ovarium: 40 procent bij BRCA1 en 15 procent bij BRCA2

mannen en BRCA2

7 procent borstkanker

25 procent prostaatkanker

PALB2

hoog risico

CHEK2 en ATM

matig risico, afh van variant en fam gs

welke genen nog meer bij borstkanker

TP53, CDH1, PTEN, STK11

single nucleotide polymorfisms

alleen heeel klein verhoogde kans, maar veel ervan combineren: polygenetische risicoscore

surveillance borstkanker

MRI, mammografie

afh van gen, leeftijd etc

doel = vroege opsporing

risico reducerende operaties

mastectomie, verwijdering eileiders, ovaria mogelijk

ovariumkanker: dit beter dan surveillance

doel = verminderen ontstaanrisico

CHEK2 c. 1100delC

risico varieert, afh van andere genen

CanRisk

fam gs, genen, risicofactoren combineren → individueel risico schatten → kan aanleiding geven tot aanvullende controles

risico colorectaal afh van

diagnoseleeftijd, fam gs, poliepen, tumorkenmerken

niet door 1 kiembaanvariant

EPCAM

deleties daar kunnen leiden tot uitschakeling MSH2 gen ernaast

autosomaal dom

micro satelliet instabiliteit

door ophopen fouten door geen MMR

lynch

penetrantie afh van gen

meestal geen polyposis, maar kan wel een paar

FAP

door pathogene variant APC

autosomaal dom

adenomen

onbehandeld zeer hoge kans op kanker

MAP

pathogene varianten in beide allelen MUTYH: base excisieherstel

autosomaal recessief→ minder goed zichtbaar in generaties

MAP herkennen

adenomen, mutatiepatroon tumor → oorzaak verder onderzoeken

FCC

familiaire clustering maar geen bekend erfelijk syndroom → coloscopische surveillance

tumoronderzoek

veranderingen in tumor → behandeling+mogelijkheid erfelijkheid

kiembaanonderzoek

DNA op bloed

wanneer mogelijk genetisch

• meerdere primaire tumoren bij 1 persoon

• melanoom op jonge leeftijd

• meerdere familieleden

• combi melanoom en pancreaskanker

CDKN2A

aanleggen, tumorsupressorgen bij regulatie celcyclus

melanoom en pancreaskanker

bewezen variant CDKN2A

huidcontroles, pancreas surveillance

Li Fraumeni syndroom

pathogene variant TP53

autosomaal dom

verschillende tumoren, sarcomen, borstkanker op jonge leeftijd

surveillance breed

CDH1

codeert voor E-cadheringe

variant → diffuus maagcarcinoom, lobulair mammacarcinoom

(letten op combi tumoren in fam)

PTEN hamer toom tumor syndroom

bv Cowdensyndroom

macrocefalie, mucocutane afwijkingen, poliepen, tumoren

lichamelijk onderzoek: hoofdomtrek, inspectie huid, slijmvliezen

Peutz jegherssyndroom

STK11

lentigines mond en slijmvliezen, hamartomatueze poliepen in dunne darm, tumoren

op jonge leeftijd bloedverlies, anemie, obstructie, invaginatie

NF 1

cafe au lait vlekkent, sproet, huidplooien, neurofibromen → herkenning

tumoren, borstkanker

BAP1

tumor predispositiesyndroom

autosomaal dom

genetisch onderzoek bij huidafwijkingen + tumoren

tumoren BAP1

uveamelanoom

huid

mesothelioom

niercelcarcinoom

BAP1 geinactiveerde melanocytaire huidtumoren

gorlinsyndroom

= nevoid basaalcelcarcinoom syndroom

jonge leeftijd: basaalcelcarcinomen, kaak keratocysten, palmaire/plantaire pits, skeletafwijkingen, macrocefalie, verkalking falx cerebri

(ezelsbruggetje: kaak, hand/voet, hoofd)

VUS

=geen bewezen ziekmakende variant

dus niet als oorzaak syndroom beschouwen

familiebrief

dat ze in aanmerking komen voor counseling, voorspellend onderzoek en eventuele preventieve maatregelen

kan ook zorgen oproepen (hoort bij counseling)