DEC30173 Asas Rangkaian Komputer - Topik 3: Penghantaran Data dan Media Rangkaian

Set kad imbas perbendaharaan kata bagi topik Penghantaran Data dan Media Rangkaian yang merangkumi konsep isyarat analog dan digital, teknik modulasi (AM, FM, PM, ASK, FSK, PSK), kaedah penghantaran (Simpleks, Separuh-Dupleks, Dupleks Penuh, Titik-ke-Titik, Siaran), pemultipleksan (FDM, TDM, STDM), serta perbezaan lebar jalur (bandwidth) dan dayautusan (throughput).

Isyarat Analog (Analog Signal)

Gelombang selanjar (continuous wave) di mana nilainya berubah secara lancar mengikut peredaran masa dan boleh mempunyai bilangan nilai yang tidak terhingga dalam julatnya; lazimnya diwakili oleh bentuk gelombang sinus.

Isyarat Digital (Digital Signal)

Isyarat diskret yang mewakili data sebagai jujukan nilai berasingan yang khusus, iaitu nilai perduaan 1 (on) dan 0 (off); lazimnya diwakili oleh bentuk gelombang segi empat (square wave).

Modulasi (Modulation)

Teknik utama yang digunakan untuk mengubah sifat gelombang pembawa (carrier wave)—sama ada amplitud, frekuensi, atau fasa—bagi membawa bentuk isyarat asal merentasi medium penghantaran tertentu.

Modulasi Amplitud / AM (Amplitude Modulation)

Kaedah modulasi analog di mana amplitud (ketinggian atau kekuatan) gelombang pembawa berfrekuensi tinggi diubah mengikut perkadaran terus dengan isyarat maklumat, manakala frekuensi dan fasa pembawa kekal malar.

Modulasi Frekuensi / FM (Frequency Modulation)

Kaedah modulasi analog di mana frekuensi gelombang pembawa diubah mengikut perkadaran dengan isyarat maklumat, manakala amplitud dan fasa pembawa kekal malar.

Modulasi Fasa / PM (Phase Modulation)

Kaedah modulasi analog di mana fasa (sudut atau titik mula kitaran gelombang) bagi gelombang pembawa diubah berkadaran dengan isyarat maklumat, manakala amplitud dan frekuensi pembawa kekal malar.

Penguncian Anjakan Amplitud / ASK (Amplitude Shift Keying)

Kaedah modulasi digital di mana amplitud gelombang pembawa dianjakkan antara tahap yang telah ditetapkan untuk mewakili data binari; contohnya gelombang beramplitud penuh mewakili bit 1 dan ketiadaan gelombang (amplitud sifar) mewakili bit 0.

Penguncian Anjakan Frekuensi / FSK (Frequency Shift Keying)

Kaedah modulasi digital di mana frekuensi gelombang pembawa beralih antara nilai-nilai frekuensi pratetap untuk mewakili data bit binari; contohnya frekuensi lebih tinggi untuk bit 1 dan frekuensi lebih rendah untuk bit 0.

Penguncian Anjakan Fasa / PSK (Phase Shift Keying)

Kaedah modulasi digital di mana fasa kitaran gelombang pembawa dianjakkan atau diterbalikkan (contohnya penyongsangan fasa $180^\circ$ atau $\pi\,\text{radian}$ untuk bit 1) bagi mewakili data perduaan.

Mod Penghantaran Simpleks (Simplex Mode)

Mod penghantaran data satu arah (unidirectional) di mana penghantar hanya boleh menghantar data dan penerima hanya boleh menerima tanpa sebarang keupayaan menghantar balasan pada saluran yang sama (contohnya: siaran radio, televisyen, papan kekunci ke komputer).

Mod Penghantaran Separuh-Dupleks (Half-Duplex Mode)

Mod penghantaran data dua arah (bidirectional) di mana kedua-dua peranti boleh menghantar dan menerima data, tetapi perlu mengambil giliran dan tidak boleh berkomunikasi secara serentak (contohnya: walkie-talkie).

Mod Penghantaran Dupleks Penuh (Full-Duplex Mode)

Mod penghantaran data di mana data boleh bergerak dalam kedua-dua arah secara serentak pada masa yang sama (contohnya: perbualan telefon, sambungan internet, suis rangkaian moden).

Pemultipleksan (Multiplexing)

Teknik telekomunikasi untuk menggabungkan beberapa isyarat berasingan menjadi satu isyarat komposit bagi penghantaran melalui medium tunggal yang dikongsi untuk menggunakan kapasiti saluran secara lebih cekap.

Pemultipleksan Pembahagian Frekuensi / FDM (Frequency-Division Multiplexing)

Teknik pemultipleksan yang membahagikan keseluruhan lebar jalur saluran kepada beberapa jalur frekuensi lebih kecil yang tidak bertindih, membolehkan beberapa isyarat dihantar serentak pada frekuensi berbeza.

Jalur Pengawal (Guard Band)

Ruang frekuensi kosong yang diletakkan di antara jalur-jalur frekuensi bersebelahan dalam FDM untuk mencegah berlakunya gangguan atau pertindihan (interference) antara isyarat.

Pemultipleksan Pembahagian Masa / TDM (Time-Division Multiplexing)

Teknik pemultipleksan yang membahagikan masa saluran komunikasi kepada slot-slot masa tetap mengikut giliran berulang (round-robin), di mana setiap saluran diperuntukkan slot masa tetap walaupun saluran tersebut melahu.

Bit Pembingkaian (Framing Bits)

Bit khusus atau corak bit masa yang ditambah pada permulaan setiap bingkai oleh MUX dalam TDM bagi membolehkan penyahmultipleks (DEMUX) mencapai penyegerakan (synchronization) untuk mengenal pasti permulaan dan pengakhiran bingkai.

Pemultipleksan Pembahagian Masa Statistik / STDM (Statistical Time-Division Multiplexing)

Kaedah pemultipleksan masa pintar yang memperuntukkan slot masa secara dinamik hanya kepada peranti yang aktif menghantar data dan melangkau peranti yang melahu, menghapuskan pembaziran slot kosong.

Pengepala Alamat STDM (Address Header)

Pengepala kawalan kecil yang disertakan pada setiap bingkai data STDM bagi mengenal pasti alamat peranti sumber kerana penghantaran data tidak mengikut giliran tetap, membolehkan DEMUX mengarahkan data kepada penerima yang betul.

Penghantaran Titik-ke-Titik (Point-to-Point Transmission)

Kaedah komunikasi data yang membina pautan langsung, khusus, dan eksklusif antara tepat dua peranti di mana keseluruhan saluran dikhaskan hanya untuk kedua-dua peranti tersebut (contohnya: sambungan kabel Ethernet terus antara dua komputer atau jambatan wayarles berarah antara dua bangunan).

Penghantaran Siaran (Broadcast Transmission)

Kaedah penghantaran data jenis 'satu-ke-semua' (one-to-all) daripada satu punca penghantar kepada setiap peranti yang berada dalam rangkaian kawasan setempat (LAN) yang sama.

Alamat MAC Siaran (Broadcast MAC Address)

Alamat destinasi khas pada Lapisan 2 (Data Link Layer) iaitu FF:FF:FF:FF:FF:FF yang menyebabkan suis rangkaian memajukan bingkai tersebut ke semua port kecuali port di mana bingkai itu diterima.

Alamat IP Siaran (Broadcast IP Address)

Alamat destinasi Lapisan 3 (Network Layer) paling tinggi dalam sesuatu subnet (contohnya 192.168.1.255 bagi subnet 192.168.1.0/24) yang digunakan untuk menghantar mesej kepada semua peranti dalam subnet itu.

Domain Siaran (Broadcast Domain)

Kawasan atau segmen rangkaian setempat yang mengehadkan penyebaran isyarat siaran, di mana penghala (router) bertindak menyekat trafik siaran daripada tersebar keluar ke rangkaian internet yang lebih luas.

Lebar Jalur (Bandwidth)

Kapasiti teori maksimum sesebuah medium rangkaian untuk membawa data dalam satu tempoh masa tertentu di bawah keadaan optimum (contohnya: $100\text{--}150\,\text{Mbps}$ bagi 4G LTE atau $1\,\text{Gbps}$ bagi kabel Ethernet).

Dayautusan (Throughput)

Ukuran prestasi sebenar jumlah data yang berjaya dihantar dari sumber ke destinasi dalam masa tertentu di dunia nyata; nilainya hampir sentiasa lebih rendah berbanding lebar jalur disebabkan kekangan persekitaran sebenar.

Kependaman / Latensi (Latency / Ping)

Masa lengah atau kelewatan yang diambil oleh sesuatu paket data untuk bergerak dari komputer punca ke pelayan dan kembali semula; kelewatan yang tinggi akan memperlahankan kadar pemindahan data keseluruhan.