1/62
Woordenlijst-flitskaarten over bierbereiding, grondstoffen, bierstijlen, opslag, etikettering en tapvaardigheden op basis van de horecalessen Bierkennis.
Bier (Warenwetdefinitie)
Een drinkwaar verkregen na alcoholische gisting van wort, hoofdzakelijk bereid uit zetmeel- en suikerhoudende grondstoffen, hop en brouwwater, waarbij ten minste 60% van het extractgehalte van de wort voor vergisting afkomstig is van gerste- of tarwemout.
Brouwwater
Grondstof die circa 90% van het bier vormt, met een ideale zuurgraad van ongeveer pH 5,5 en waarvan brouwers het mineraalgehalte (zoals ijzer) kunnen afstemmen op het type bier.
Gerst
De meest gebruikte graansoort voor bierbereiding vanwege het zeer hoge zetmeelgehalte.
Hopbel
Het bloemvormige deel van de vrouwelijke hopplant dat bij het brouwen wordt gebruikt voor smaak, bitterheid, schuimkraagstabiliteit en houdbaarheid.
Lupuline
Het gele, kleverige harsachtige poeder in de vrouwelijke hopbel dat alfazuren en etherische oliën bevat.
Bitterhop
Hopvariëteit met een hoog gehalte aan alfazuren die vroeg in het kookproces wordt toegevoegd om het bier bitterheid te geven en de houdbaarheid te vergroten.
Aromahop
Hopvariëteit rijk aan etherische oliën die laat tijdens het koken of tijdens de lagering wordt toegevoegd om geuren van bloemen, kruiden of fruit te geven.
Gist (bij bierbereiding)
Een eencellige schimmel die tijdens het vergistingsproces suikers omzet in alcohol, koolzuurgas (CO2) en warmte, en aroma's produceert zoals fruit, anijs, vanille of rook.
Microbrouwerij
Een onafhankelijke bierbrouwerij van relatief kleine omvang, waarvan er in Nederland meer dan vierhonderd bestaan.
Mouten
Het eerste hoofdproces van de bierbereiding waarbij graan wordt gereinigd, geweekt, gekiemd en geëest om mout te produceren.
Weken (moutproces)
De eerste bewerkingsstap van het mouten waarbij graankorrels water opnemen totdat ze zwellen en openbarsten.
Kiemen (ontkiemen)
Het laten ontkiemen van geweekte graankorrels in warme kiemkasten om enzymen te activeren die onoplosbaar zetmeel knippen en omzetten in oplosbaar zetmeel.
Groenmout
De benaming voor graankorrels die ontkiemd zijn en worteltjes hebben gevormd, vlak voordat ze worden gedroogd.
Eesten
Het drogen van groenmout met hete, droge lucht; de temperatuur van dit proces bepaalt of er lichte mout (pilsmout), karamelmout of donkere chocolademout ontstaat en daarmee de kleur van het bier.
Schroten
Het grof kneuzen of pletten van moutkorrels met behulp van een schrootmolen zonder de beschermende kafjes te fijn te vermalen.
Schroot
De grof geplette mout die ontstaat na het schroten.
Maïschen
Het mengen van schroot met warm brouwwater tot een beslag (maïsche) en dit gecontroleerd verwarmen om zetmeel om te zetten in vergistbare suikers.
Klaren (spoelen)
Het filteren van de maïsche door een filterbed van eigen graankafjes, waarbij de vloeistof wordt gescheiden in wort en bostel.
Wort
De heldere, zoete en suikerrijke vloeistof die na het klaren van de maïsche overblijft als basis voor het koken en vergisten.
Bostel
De vaste, eiwitrijke graanresten die na het klaren van de maïsche achterblijven in de kuip en hergebruikt worden als veevoer of voor het bakken van brood.
Hopgift
Het toevoegen van bitterhop aan de kokende wort in de brouwketel.
Whirlpool
Een brouwstap na het koken waarbij centrifugale krachten worden gebruikt om uitgevlokte eiwitten en hopresten in het midden van de ketel te verzamelen en te scheiden.
Groenbier
Onrijp, jong bier dat ontstaat direct na de hoofdgisting en dat nog moet rijpen en nagisten.
Ondergisting (laaggisting)
Vergisting bij een lage temperatuur van ongeveer 5 tot 12 °C waarbij de gist naar de bodem van de kuip zakt; levert lagers en pilseners op met een lichte, strakke smaak.

Bovengisting (hooggisting)
Vergisting bij een temperatuur van ongeveer 15 tot 25 °C waarbij de actieve gist op de vloeistof drijft; geeft vollere, fruitige en kruidige smaken aan ales en speciaalbieren.

Spontane gisting (wilde gisting)
Vergisting in open, ondiepe koelbakken (koelschepen) waarbij geen gekweekte gist wordt toegevoegd, maar natuurlijke wilde gisten uit de lucht het wort laten vergisten tot friszure bieren.

Gemengde gisting
Een brouwproces waarbij meerdere soorten gisting worden gecombineerd, zoals bovengistende cultuurgist samen met wilde gisten of melkzuurbacteriën.
Dry hopping
Het toevoegen van aromahop aan het einde van de vergisting of tijdens de lagering (rusten) om het bier een extra aromatisch en fris hoppig karakter te geven zonder extra bitterheid.

Lageren (nagisten)
De eerste stap van het kelderproces waarbij groenbier gedurende twee tot acht weken (of maanden) in gesloten tanks rust om smaak te ontwikkelen, koolzuurgas op te bouwen en ongewenste stoffen af te breken.

Bottelen
De laatste stap van het kelderproces waarbij bier wordt afgevuld in flessen, blik, fusten of tanks.
Pilsener
Laaggegist bier uitgevonden in 1842 in Pilsen, lichtgeel tot goud van kleur, met circa 5% alcohol, veel koolzuur en een zachte, licht bittere smaak.
Lagerbier
Laaggegist bier met doorgaans een lager alcoholpercentage (rond de 4%) dat meerdere weken tot maanden rijpt bij lage temperaturen van 0 tot 4 °C.
Reinheitsgebot
Beierse wet uit 1516 die voorschrijft dat bier uitsluitend gebrouwen mag worden met water, mout en hop, zonder enige kunstmatige toevoegingen of kruiden.
Weizenbier
Zuid-Duits hooggegist tarwebier gebrouwen volgens het Reinheitsgebot, herkenbaar aan een troebel goudgele kleur, 4,5% tot 6% alcohol en uitgesproken aroma's van banaan en kruidnagel door de gist.
Belgisch witbier
Hooggegist Belgisch tarwebier van 4,5% tot 5% alcohol, bleek tot lichtgeel en troebel van kleur, op smaak gebracht met toevoegingen zoals koriander en sinaasappelschil.
Bockbier (Herfstbock)
Een seizoensbier (oorspronkelijk laaggegist, tegenwoordig ook hooggegist) met een robijnrode tot bruine kleur, circa 6% tot 7,5% alcohol en een moutige, zoetige smaak.
Nederlands Oud Bruin
Een laaggegist, zoet Nederlands bier met een laag alcoholpercentage (2% tot 3,5%) dat veelvuldig in de keuken wordt toegepast bij de bereiding van wild en stoofgerechten.
Vlaams Bruin (Vlaams Oud Bruin)
Een bier van gemengde gisting afkomstig uit West-Vlaanderen met een alcoholpercentage van 4,5% tot 7% en een kenmerkende friszure smaak.
Amberbier (Spéciale Belge)
Hooggegist bier van 5% tot 5,5% alcohol met een amberkleurige tint verkregen door geroosterde mout, gekenmerkt door aroma's van karamel en geroosterd brood.
India Pale Ale (IPA)
Een hoppige bierstijl van hoge gisting (5% tot 8% alcohol) waarbij door middel van dry hopping sterke fruitige, citrusachtige en bittere smaakaccenten worden verkregen.
Porter
Donkerbruin bovengistend bier (4% tot 7% alcohol) met romige smaken van chocolade, karamel, koffie en geroosterde mout, historisch gedronken door Londense dragers.
Stout
Een donkerbruine tot bijna zwarte, zware variant van porter (4% tot 10% alcohol) met gebrande en bittere tonen van espresso en pure chocolade.
Trappistenbier
Een wettelijk beschermde benaming voor bier dat gebrouwen is binnen de muren of nabijheid van een trappistenabdij onder toezicht van monniken, waarvan de opbrengst bestemd is voor het levensonderhoud van de gemeenschap en goede doelen.
Abdijbier
Bovengistend speciaalbier waarvan de naam verbonden is aan een klooster of abdij, maar dat onder licentie door een commerciële brouwerij buiten de abdijmuren wordt geproduceerd.
Enkel
Een lichte trappistenbiervariant die door de monniken uitsluitend voor eigen dagelijks gebruik binnen het klooster wordt gebrouwen.
Dubbel (abdij-/trappistenstijl)
Donker roodbruin bovengistend abdij- of trappistenbier van 6% tot 8% alcohol met aroma's van karamel en gedroogd fruit.
Tripel (abdij-/trappistenstijl)
Goudblond bovengistend abdij- of trappistenbier met 7,5% tot 10% alcohol, een stevig koolzuurgehalte en een fruitige, kruidige en alcoholische smaak.
Quadrupel (gerstewijn)
Zwaar, donkerbruin bovengistend abdij- of trappistenbier met een hoog alcoholpercentage van 9% tot 12% en volle tonen van gedroogd fruit, rozijnen en vijgen.
Lambiek
Lichtzuur traditioneel Belgisch tarwebier dat ontstaat via spontane gisting met overjaarse hop, die wel conserveert maar nauwelijks bitterheid afgeeft.
Geuze
Een traditioneel mengsel van circa drie maanden oude jonge lambiek en drie jaar oude lambiek, dat hergist op de fles.
Kriek
Een fruitbier dat ontstaat door zure kersen toe te voegen aan lambiekbier.
Radler
Een verfrissende drank bestaande uit ongeveer 50% bier (zoals pils of witbier) en 50% (citroen)limonade, met een alcoholpercentage van circa 2%.
Alcoholarm bier
Bier met een wettelijk maximum van 1,2% alcohol.
Alcoholvrij bier
Bier met wettelijk maximaal 0,1% alcohol, of exact 0,0% alcohol indien dit specifiek op het etiket vermeld staat.
Kelderbier (tankbier)
Bier dat in grote gekoelde tanks in de horeca wordt opgeslagen zonder dat er fusten getild of gewisseld hoeven te worden, ideaal voor zeer grote volumes.

Light-struck (skunky)
Een smaak- en geurafwijking veroorzaakt door lichtstraling (lumen) die inwerkt op hopverbindingen in bier, wat leidt tot een geur die lijkt op die van een stinkdier.
E.B.C.
Afkorting voor European Brewery Convention; een maatstaf voor de kleur van mout en bier, waarbij een hoger getal staat voor een donkerdere kleur.
E.B.U.
Afkorting voor European Bitterness Unit; een meetwaarde voor de bitterheid van bier, waarbij waarden rond de 10 nauwelijks bitter zijn en waarden boven de 40 uitgesproken bitter zijn.
Aanslaan
De vakterm voor het aansluiten of verwisselen van een bierfust op de tapinstallatie.
Afschuimen
Het met een natte spatel onder een hoek van 45 graden glad afsnijden van de levende schuimkraag van een getapt pilsener om een afsluitende waterlaag tegen zuurstof te creëren.
Vaasje / Fluitje
Smal, hoog glaswerk waarin laaggegist bier (zoals pilsener en lager) wordt geschonken om koolzuur en de schuimkraag te behouden.
Kelkglas
Een breed glas op een voet met een open kelkvorm, speciaal ontworpen om de rijke aroma's van abdij- en trappistenbieren te laten ontsnappen.
Pannenbier
Een traditionele horeca- en bouwtraditie waarbij de opdrachtgever bier trakteert aan werknemers zodra het hoogste punt van een gebouw is bereikt.