12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük: XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Mustafa Kemal'in Hayatı

12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi kapsamında XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti, Trablusgarp ve Balkan Savaşları, fikir akımları ile Mustafa Kemal'in öğrenim ve askerlik hayatına yönelik kavram kartları.

Reval Görüşmeleri (1908)

İngiltere ile Rusya arasında bugünkü Estonya'nın başkenti Tallinn'de gerçekleşen, İngiltere'nin Rusya'yı Panslavizm politikasında serbest bırakarak Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü koruma politikasından vazgeçtiği ve II. Meşrutiyet'in ilanını tetikleyen diplomatik buluşma.

II. Meşrutiyet'in İlanı (1908)

İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin ve Makedonya'da ayaklanan Resneli Niyazi Bey ile Enver Paşa'nın baskıları sonucunda Sultan II. Abdülhamid'in Kanun-ı Esasi'yi yeniden yürürlüğe koymasıyla başlayan dönem.

II. Meşrutiyet Dönemi Siyasi Partileri

İkinci Meşrutiyet ilan edildikten sonra çok partili hayata geçişle kurulan İttihat ve Terakki Fırkası, Ahrar Fırkası, Osmanlı Demokrat Fırkası, İttihad-ı Muhammedi Fırkası, Mutedil Hürriyetperveran Fırkası, Islahat-ı Esasiye Osmaniye Fırkası, Ahali Fırkası, Osmanlı Sosyalist Fırkası, Hürriyet ve İtilaf Fırkası ve Millî Meşrutiyet Fırkası.

31 Mart Olayı (13 Nisan 1909)

Derviş Vahdeti'nin çıkardığı Volkan Gazetesi ve İttihad-ı Muhammedi Cemiyeti'nin kışkırtmasıyla Avcı Taburlarının başlattığı, meşrutiyet rejimine ve anayasal düzene karşı gerçekleşen ilk gerici ayaklanma.

Hareket Ordusu

31 Mart İsyanı'nı bastırmak üzere Selanik'ten İstanbul'a gelen, komutanlığını Mahmut Şevket Paşa'nın, kurmay başkanlığını ise Mustafa Kemal'in üstlendiği askerî birlik.

Trablusgarp Savaşı (1911-1912)

Gelişen sanayisi için hammadde ve pazar arayan İtalya'nın, Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprak parçaları olan Trablusgarp ve Bingazi'yi işgal etmesiyle başlayan savaş.

Uşi Antlaşması (18 Ekim 1912)

Trablusgarp Savaşı sonunda İtalya ile imzalanan; Trablusgarp ve Bingazi'nin İtalya'ya bırakıldığı, halkın dini yönden halifeye bağlı kaldığı, Rodos ve On İki Ada'nın geçici olarak İtalya'ya verildiği ve Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki varlığını sona erdiren antlaşma.

I. Balkan Savaşı (1912-1913)

Milliyetçilik akımı, Rusya'nın kışkırtması ve Trablusgarp Savaşı'nın etkisiyle Karadağ, Sırbistan, Yunanistan ve Bulgaristan'ın birleşerek Osmanlı Devleti'ne karşı başlattığı savaş.

Londra Antlaşması (1913)

I. Balkan Savaşı sonucunda imzalanan; Osmanlı Devleti'nin Midye-Enez hattının batısında kalan Batı Trakya, Makedonya, Yanya, Selanik, Edirne ve Kırklareli topraklarını kaybettiği antlaşma.

Bâb-ı Âli Baskını (1913)

I. Balkan Savaşı yenilgisini ve Edirne'nin kaybedilmesini gerekçe gösteren İttihat ve Terakki Cemiyeti mensuplarının hükümete düzenlediği darbe ile devlet yönetimini tamamen ele geçirdiği olay.

II. Balkan Savaşı (1913)

I. Balkan Savaşı sonrasında en büyük payı alan Bulgaristan'a karşı Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın başlattığı; Osmanlı Devleti'nin de dahil olarak Edirne ve Kırklareli'yi geri aldığı savaş.

Bükreş Antlaşması (1913)

II. Balkan Savaşı sonucunda Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında imzalanan; Bulgaristan'ın Serez, Drama ve Selanik'i Yunanistan'a, Güney Dobruca'yı Romanya'ya, Manastır, Üsküp ve Priştine'yi Sırbistan'a bıraktığı barış antlaşması.

İstanbul Antlaşması (1913 - Bulgaristan ile)

II. Balkan Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalanan, Meriç Nehri'nin sınır kabul edildiği; Edirne, Kırklareli ve Dimetoka'nın Osmanlı'da, Kavala ve Dedeağaç'ın Bulgaristan'da kaldığı antlaşma.

Atina Antlaşması (1913)

II. Balkan Savaşı sonrası Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imzalanan; Yanya, Selanik ve Girit'in kesin olarak Yunanistan'a ait olduğunu teyit eden antlaşma.

Batıcılık

Devletin ancak Batılılaşma ile kurtulabileceğini savunan, siyasi, sosyal ve ekonomik alanlarda Batı tarzı yenilikler yapılmasını öngören, Tevfik Fikret, Abdullah Cevdet ve Celal Nuri tarafından temsil edilen fikir akımı.

Osmanlıcılık

Dil, din, ırk ve mezhep ayrımı gözetmeksizin tüm tebaaya eşit haklar vererek ortak bir Osmanlı vatandaşlığı bilinci oluşturmayı amaçlayan, Genç Osmanlılar ve Mithat Paşa öncülüğünde savunulan fikir akımı.

Ümmetçilik (İslamcılık / Panislamizm)

Bütün Müslümanların halife etrafında birleşmesiyle devletin bütünlüğünün korunacağını savunan, Sultan II. Abdülhamid döneminde devlet politikası haline gelen ve Cemaleddin Afgani, Mehmet Akif Ersoy, Sait Halim Paşa gibi isimlerce desteklenen fikir akımı.

Türkçülük

İlk olarak Rus hakimiyetindeki Türk aydınlar arasında ortaya çıkan, I. Balkan Savaşı'ndaki toprak kayıplarından sonra güç kazanan ve Yusuf Akçura, Ziya Gökalp, İsmail Gaspıralı, Mehmet Emin Yurdakul ve Ömer Seyfettin tarafından savunulan milliyetçi akım.

Âdem-i Merkeziyetçilik

Prens Sabahattin tarafından savunulan, merkezi hükümetin yetkilerinin azaltılarak yerel yönetimlerin güçlendirilmesini, azınlıklara geniş haklar verilmesini ve serbest piyasa ekonomisini öneren siyasi düşünce.

Düyun-u Umumiye İdaresi

Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine Avrupalı alacaklı devletlerin Osmanlı gelir kaynaklarını doğrudan denetlemek amacıyla 1881 yılında kurduğu uluslararası borçlar idaresi.

Ali Rıza Efendi

Konya-Aydın bölgesi kökenli Kocacık Türklerinden Ahmet Efendi'nin oğlu olan; Evkaf İdaresinde kâtiplik, Asakir-i Millîye Taburu'nda teğmenlik, gümrük memurluğu ile tuz ve kereste ticareti yapan Mustafa Kemal'in babası.

Zübeyde Hanım

Konya-Karaman bölgesi kökenli Konyar yörüklerinden Sofuzade Feyzullah Ağa'nın kızı olan Mustafa Kemal'in annesi.

Şemsi Efendi Okulu

Mustafa Kemal'in babası Ali Rıza Efendi'nin isteğiyle kaydolduğu, çağdaş eğitim metotları ve yeni usuller uygulayan Selanik'teki modern ilkokul.

Selanik Mülkiye Rüştiyesi

Mustafa Kemal'in sivil ortaöğrenim için başladığı, ancak 'Kaymak Hafız' lakaplı öğretmeni Hüseyin Efendi'nin kendisine sert davranması nedeniyle ayrıldığı okul.

Selanik Askerî Rüştiyesi

Mustafa Kemal'in kendi isteğiyle sınavlarına girip kazandığı ve matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Sabri Bey tarafından olgunluk ve yetkinlik simgesi olarak kendisine 'Kemal' adının verildiği okul.

Manastır Askerî İdadisi

Mustafa Kemal'in lise öğrenimini gördüğü; tarih bilincinin, edebiyat ve hitabet sevgisinin geliştiği ve okurken 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'nın patlak verdiği askerî lise.

Kolağası Mehmet Tevfik Bey

Manastır Askerî İdadisinde Mustafa Kemal'e ders veren ve onda derin bir tarih bilinci ile millî şuur oluşmasını sağlayan tarih öğretmeni.

Ömer Naci

Mustafa Kemal'in Manastır Askerî İdadisi ve İstanbul Harp Okulundan sınıf arkadaşı olan, onda edebiyat, şiir ve hitabet merakının doğmasını sağlayan düşün ve dava arkadaşı.

İstanbul Harp Okulu (1899-1902)

Mustafa Kemal'in yükseköğrenimine başladığı, arkadaşlarıyla el yazması gazete çıkardığı ve 1902 yılında teğmen rütbesiyle tamamladığı askerî okul.

İstanbul Harp Akademisi (1902-1905)

Mustafa Kemal'in mesleki yetkinliğini artırdığı, memleket meselelerini yakından takip ettiği ve 11 Ocak 1905 tarihinde beşinci sırada Kurmay Yüzbaşı olarak mezun olduğu askerî yükseköğretim kurumu.

Şam 5. Ordu

Mustafa Kemal'in 1905 yılında Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle mezun olduktan sonra atandığı ilk görev yeri ve askerlik stajını gerçekleştirdiği ordu merkezi.

Picardie (Pikardi) Manevraları (1910)

Mustafa Kemal'in Osmanlı ordusunu temsilen gözlemci olarak katıldığı ve Avrupa ordularının modern harp taktiklerini ve havacılık gelişmelerini yakından inceleme fırsatı bulduğu Fransa'daki askerî tatbikat.

Sofya Askerî Ataşeliği (1913)

Mustafa Kemal'in Balkan Savaşları sonrasında atandığı; Batı diplomasisini, parlamenter sistemi, operayı ve modern sosyal hayatı yakından tanıdığı diplomatik görev.

Mustafa Kemal'in Fikir Dünyasını Etkileyen Şehirler

Mustafa Kemal'in çocukluk, eğitim, meslek ve diplomasi hayatına yön veren beş temel merkez: Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya.

Mustafa Kemal'in Fikir Hayatını Etkileyen Düşünürler Tablosu

Mustafa Kemal'in düşünce yapısını şekillendiren; Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul (Milliyetçilik), Namık Kemal (Vatanseverlik), Tevfik Fikret (İnkılapçılık), J.J. Rousseau (Yurttaşlık Bilinci), Montesquieu (Cumhuriyetçilik) ile Voltaire'in (Bilimsellik, Akılcılık) yer aldığı fikir insanları listesi.