Türkistan'dan Türkiye'ye Türk Tarihi (1040-1299)

Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu Devletleri, Anadolu beylikleri, savaşlar, devlet, ordu, toprak teşkilatları ve Türk-İslam kültür medeniyetine dair kavramları içeren flashcard seti.

Pasinler Savaşı (1048)

Büyük Selçuklu Devleti ile Bizans arasında yapılan ve Selçukluların zaferiyle sonuçlanan ilk savaştır.

Dandanakan Savaşı (1040)

Büyük Selçuklu Devleti'nin Gaznelileri mağlup ederek resmen bağımsızlığını kazandığı savaştır.

Ebul Feth

Ani ve Kars kalelerini fethetmesi üzerine Abbasi halifesi tarafından Sultan Alp Arslan'a verilen 'fetihlerin babası' anlamına gelen unvandır.

Malazgirt Meydan Muharebesi (26 Ağustos 1071)

Sultan Alp Arslan'ın Turan taktiği ve Oğuz ile Peçeneklerin saf değiştirmesiyle Bizans'ı yendiği, Romen Diyojen'in esir alındığı ve Anadolu'nun kapılarını Türklere açan savaştır.

Miryokefalon Savaşı (1176)

Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan'ın Bizans'ı mağlup ederek Anadolu'nun kesin olarak Türk yurdu olmasını sağladığı savaştır.

Yassı Çemen Savaşı

I. Alâeddin Keykubad döneminde Türkiye Selçuklularının Harzemşahları yenilgiye uğrattığı ve Selçukluların Moğollarla sınır komşusu olmasına yol açan savaştır.

Kösedağ Savaşı (1243)

II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Moğol İlhanlı Devleti'nin Türkiye Selçuklularını mağlup ederek Anadolu'yu hakimiyetine aldığı ve Selçukluları yıkılış sürecine soktuğu savaştır.

Baba İshak (Babailer) İsyanı

II. Gıyaseddin Keyhüsrev devrinde Türkiye Selçuklu Devleti'nde çıkan ve devleti güçsüz düşüren dini nitelikli isyandır.

I. Haçlı Seferi

Haçlıların amacına ulaştığı tek sefer olup Türkiye Selçuklularının İznik'i kaybederek başkenti Konya'ya taşımalarına yol açmıştır.

IV. Haçlı Seferi

Haçlıların asıl amacından saparak bir Hristiyan devleti olan Bizans'a yönelip İstanbul'u yağmaladıkları seferdir.

Saltuklular

Malazgirt'ten sonra Saltuk Bey tarafından Erzurum ve çevresinde kurulan, Mama Hatun Külliyesi ve Üç Kümbetler gibi eserleri bırakan ilk Türk beyliğidir.

Yağıbasan Medresesi

Danişmentliler tarafından Tokat ve çevresinde yaptırılan, Anadolu'daki ilk eğitim kurumu (Türk-İslam medresesi) sayılan yapıdır.

Divriği Camii

Mengücekliler döneminden kalan ve UNESCO tarafından koruma altına alınan önemli mimari eserdir.

Çaka Beyliği

İzmir'de Çaka Bey tarafından kurulan ve kurucusu ilk Türk denizcisi kabul edilen beyliktir.

Zillullah fi'l-arz

İlk Türk devletlerindeki Kut anlayışının İslami dönemde kazandığı, hükümdarın 'Allah'ın yeryüzündeki gölgesi' olduğunu belirten anlayıştır.

Hâcibü'l-Hüccâb

Türk-İslam saray teşkilatında görev yapan bütün hâciblerin başı olan saray görevlisidir.

Hacib

Sarayda hükümdarın halkla ve devlet adamlarıyla doğrudan irtibatını sağlayan görevlidir.

Emîr-i Candar

Saray muhafızlarından ve hükümdarın can güvenliğinden sorumlu olan saray görevlisidir.

Emîr-i Silah

Saraydaki silahlardan ve cephanelikten sorumlu olan saray görevlisidir.

Emîr-i Çeşnigir

Hükümdarın sofrasını denetleyen ve sarayda sunulan yemeklerin tadımından sorumlu olan görevlidir.

Divan-ı Tuğraî (İnşa)

Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklularında devletin iç ve dış yazışmalarını yürüten divandır.

Divan-ı İstifa

Devletin tüm mali işlerinden sorumlu olan ve başkanı müstevfi olan divandır.

Divan-ı Arz (Ceyş)

Selçuklularda ordunun ihtiyaçları, asker kaydı ve genel askeri işlerin yürütülmesinden sorumlu divandır.

Divan-ı İşrâf

Devletteki idari ve mali işlerin denetimini ile teftişini yürüten divandır.

Pervane

Türkiye Selçuklu Devleti'nde ikta ve tımar topraklarının dağıtımından ve kaydından sorumlu görevlidir.

Naib-i Saltanat

Hükümdar başkentte bulunmadığı veya seferde olduğu zamanlarda sultana vekâlet eden görevlidir.

Atabey

Taşrada meliklerin (hükümdarın erkek çocuklarının) eğitimi ve devlet tecrübesi kazanmasından sorumlu tecrübeli devlet adamıdır.

Şihne (Şahne)

Türk-İslam taşra teşkilatında eyalet ve vilayetlerde görev yapan askerî validir.

Âmil

Taşra yönetiminde vergilerin toplanması ve vilayetin malî işlerinden sorumlu olan memurdur.

Âmid

Taşra teşkilatında şehirlerin yönetiminden sorumlu sivil validir.

Muhtesip

Çarşı ve pazarı denetleyen, fiyatları kontrol eden belediye işlerinden sorumlu görevlidir.

Divan-ı Mezâlim

Bizzat sultanın başkanlık ettiği, ağır siyasi suçlar ve devlet memurlarının adaletsizliklerinin görüşüldüğü en yüksek adalet divanıdır.

Kâdilkudât

Şer'i davalara bakan kadıların başı olan en yetkili şer'i hâkimdir.

Emîr-i dâd

Örfi yargı sisteminin başında bulunan ve örfi davalara bakan adalet görevlisidir.

Kadileşker

Askerî sınıfın davalarına bakmakla görevli askeri kadıdır.

Gulam Sistemi

Savaş esirleri, parayla satın alınanlar ya da intikal yoluyla elde edilen kişilerin eğitilmesiyle saray ve ordu için asker yetiştirilen sistemdir.

İkta Sistemi

Ülke topraklarının vergi gelirlerine göre ayrılarak hizmet karşılığında asker ve memurlara maaş olarak tahsis edilmesine dayalı yönetim ve toprak sistemidir.

Melikü's-Sevahil (Reis'ül Bahr)

Türkiye Selçuklularında donanma komutanına verilen unvandır.

Has Arazi

Mirî araziler içinde doğrudan geliri hükümdara ve ailesine ayrılan arazidir.

Vakıf Arazi

Gelirleri cami, medrese, darüşşifa gibi dinî ve sosyal kurumların masraflarına tahsis edilen arazidir.

Öşri Toprak

Mülkiyeti Müslüman halkın elinde bulunan ve vergi olarak öşür veren topraklardır.

Haraci Toprak

Mülkiyeti gayrimüslim tebaanın elinde bulunan ve haraç vergisine tabi olan topraklardır.

Ahi Teşkilatı

Ahi Evran öncülüğünde esnaf ve zanaatkârlar arasında dayanışmayı sağlamak, üretimin kalitesini ve ahlakını korumak amacıyla kurulan mesleki teşkilattır.

Semerkant Medresesi

Karahanlılar döneminde inşa edilen ilk Türk-İslam medresesidir.

Nizamiye Medreseleri

Büyük Selçuklu Devleti döneminde Vezir Nizamülmülk'ün gayretleriyle kurulan önemli yükseköğretim kurumlarıdır.

El-Cezeri

Artuklular döneminde yaşayan, sibernetik ve otomasyon biliminin kurucusu kabul edilen ve Kitab-ül Hiyel eserini yazan ünlü Türk-İslam bilginidir.

Nevruz Bayramı

Toprağın uyanışı ve baharın gelişinin kutlandığı geleneksel Türk milli bayramıdır.