1/120
Looks like no tags are added yet.
bekijk eens goed
Voor Na+ en Cl- hebben we u dus vnl gezien dat we zoveel mogelijk Na en Cl- binnen in ons lichaam willen houden.
Maar, voor sommige stoffen wilt de fysiologie de conc binnen bepaalde grenzen houden.
Er zijn nl stoffen in lichaam waarvan we weten als ze bep conc hebben dat dat oke is en dat ze goed werken, maar als conc te hoog wordt kunnen ze toxisch zijn.
Er zijn ook stoffen die we niet kwijt willen uit lichaam.
Ze circuleren in plasma en zullen ook wel gefilterd worden als ze voorbij stromen aan de glomeruli, maar die we niet uit lichaam willen zien verdwijnen.
Deze moeten volledig weer gereabsorbeerd worden.
Tubuli moeten dus zorgen voor wisselende reabsorptie en secretie om hetgeen er gefilterd is in balans te houden.

slide

wat is ureum?
Ureum
= klein molecule
= niet geladen
= eindproduct van eiwitmetabolisme
ureum wordt gegenereerd in lever uit NH4+.
het is eindproduct van AZ metabolisme.
waarom willen we ureum kwijt?
Ureum moeten we ook weer kwijt om te zorgen dat ureum conc is plasma niet te hoog wordt, want heeft potentieel toxische effecten.
hoe wordt ureum uit lichaam verwijderd?
Nieren excreteren ureum (primaire excretie = urine).
(je kunt ook ureum verliezen via stoelgang en zweet, maar is maar beperkd).
hoe gebeurt tubulair transport ureum in grote lijnen?
Er is zowel reabsorptie als secretie:
In proximale tubulus wordt het gereabsorbeerd.
In laatste stukje van de dalende lis van Henle en in dunne stijgende deel lis van Henle gebeurt secretie (dus ureum wordt naar de urine gebracht vanuit interstitium).
Helemaal op einde in binnenste medullaire verzamelbuis opnieuw reabsorptie.

hoe gebeurt ureum transport in PT
Ureum = niet geladen en klein dus wordt gwn gefilterd over glomerulaire barriere
Conc ureum in ruimte van Bowman = dus conc in plasma
In proximaal deel van PT is er dus geen conc gradient en elektrische gradietn (want is neutraal).
Er is dus geen drijvende kracht voor passieve reabsorptie.
Kan dus enkel gereabsorbeerd worden door solvent drag.
Komt zo in interstitiele ruimte terecht.
Over S1, S2 en S3 ook veel waterreabsorptie waardoor conc ureum in lumen begint te stijgen.
Als conc gradiënt van ureum in lumen dan hoge begint te worden als in interstitium is er wel een conc gradiënt en zal ureum zich via diffusie kunnen verplaatsen.
Dit kan:
paracellulair (hier is men niet zeker van)
doorheen de cellen (hier is men wel zeker van, maar niet zeker met welke transporters het gebeurt), men gaat uit van gefacilliteerde diffusie, dus dat ureum beweegt door een transporter apicaal en vervolgens basolateraal om nr interstitium te gaan.
In proximale tubulus dus enkel passieve transport mechanismen.

hoe gebeurt transport ureum in Onderste stuk dunne dalende deel lis van Henle en dunne stijgende deel lis van Henle:
Hier gebeurt secretie: beweging van ureum nr het lumen.
Dit gebeurt ook door gefacilliteerde diffusie en is dus ook passief.
Er is een conc verschil dat dit transport stimuleert.
Dus conc van ureum in interstitium lis van Henle moet dus hoger zijn dan in het lumen.
Er is voordien veel reabsorptie gebeurt, ds er is veel ureum weg, hierdoor zal conc ureum lager zijn in lumen.
We kunnen zo secretie krijgen: ureum gaat van interstitium nr lumen.
Dit gebeurt door ureum transporters:
UT = ureum transporters
In dunne dalende deel lis van Henle = UTA2

hoe gebeurt ureum transport in dunne stijgende deel lis van Henle
In dun stijgende deel ook UT’s en dus secretie.
We hebben dus terug meer ureum in lumen.

hoe gebeurt ureum transport in IMCD
Conc ureum is in medullaire verzamelbuizen is dus sterk toegenomen.
Stel dat er veel ADH is en waterdoorlaatbarheid nefron is groot, dan zal er veel water verdwijnen uit lumen, wordt urine geconcentreerd, en zal ook ureum conc in binnenste medullaire verzamelbuis hoger zijn dan in stijgende lis van Henle.
Er is dus een conc gradiënt die reabsorptie van ureum zal stimuleren
De reabsorptie = passief via gefacilliteerde diffusie (via UT-A1 en UT-A3).
Beiden worden gestimuleerd door ADH.
Bij aanw ADH wordt conc ureum in lumen hoger door waterdoorlaatbaarheid medullaire verzamelbuis, maar nu wordt ook absorptie van ureum ook nog een bevorderd door aanw meer transporters voor ureum.
waar is conc ureum het hoogst en waar lager
Conc ureum:
Hoogst in lumen medullaire verzamelbuis.
Lager in interstitium in medulla.
Nog lager in dunne stijgende en dunne dalende deel lis van Henle.
hoe verplaatst ureum zich iha
Conc ureum:
Hoogst in lumen medullaire verzamelbuis.
Lager in interstitium in medulla.
Nog lager in dunne stijgende en dunne dalende deel lis van Henle.
Dit is de reden wrm ureum verplaatst van medullaire verzamelbuis nr interstitium – van interstitium nr dunne delen lis van Henle.
juist of fout: transport van ureum is doorheen hele nefron passief dankzij een conc gradiënt.
juist
juist of fout: ureum is bij uitzondering niet afhankelijk van het Na+ transport, waarom?
fout: de conc gradiënt voor ureum ontstaat doordat water zich verplaatst
Water verplaatst zich door verplaatsing Na+ en Cl-.
Na+ en Cl- verplaatsen zich dankzij Na+/K+ ATPase.
Ureum transport is dus secundair afhankelijk van het Na+ transport.
als iemand meer Na+ en Cl- reabsorptie heeft, zal deze persoon meer/minder ureum reabsorptie hebben
meer
iemand die overvuld/ondervuld is zal meer ureum transport hebben
iemand die ondervuld is, deze persoon zal dus meer ureum transport hebben.
Zal ertoe leiden dat ureum conc in plasma hoger wordt.

waarom werd ureum vroeger vaak in plasma bepaald (en welke stof nog)
Vroeger vaak ureum en creatinine in plasma bepaald.
Creatinine kan merker zijn voor de nierfunctie.
Creatinine = vele minder afhankelijk van water verplaatsing in nefron dan ureum.
Bij iemand die ondervuld is, zul je de ureum conc dus veel sterker zien stijgen dan de creatinine conc.
Het is dus een soort middel om te kunnen zeggen dat de pt ondervuld is.
Ureum conc stijgen meer bij afname tubulaire flow, want dan is ureum excretie ook minder groot.
—
ureum transport = afhankelijk van tubulaire conc gradiënt → zeer gevoelig voor delta(urinaire flow)
DUS:
volume depletie → daling ureum excretie → stijging serum ureum
creatinine excretie = onafhankelijk van tubulaire conc gradiënt → niet gevoelig voor delta(urinaire flow)
DUS:
volume depletie → behoud creatinine excretie → minder stijging serum creatinine

lees eens
Ureum is een eindproduct van eiwitmetabolisme en de conc in plasma moet dus mee door de nieren geregeld worden.
Ureum is een eindproduct van eiwitmetabolisme en de conc in plasma moet dus mee door de nieren geregeld worden.
wat is het verschil met glucose
Glucoseplasma spiegel niet geregeld door de nieren, maar door pancreas.
We willen glucose niet kwijt.
de plasma glucose conc wordt dus gergeld door insuline en andere hormonen, NIET door de nieren
hoe ziet glucose molecule eruit
Glucose
= klein
= niet geladen
hoe gebeurt glucose transport iha?
Wordt gwn vrij gefilterd door glomerulus.
Maar we willen ons glucose niet kwijt en moeten het dus reabsorberen.
Normaal zorgen tubuli voor max reabsorptie van glucose (bijna alles in PT (98%) en dan nog een klein beetje verderop in rest van nefron (2%)).
Dit gebeurt door actief transport.In S1: geen conc gradiënt waardoor glucose kan worden opgenomen.
Ook geen elektrisch verschil, want glucose is neutraal.
Hierdoor actieve mechanismen nodig.
Er is wel een klein beetje, solvent drag, maar niet genoeg om ALLES te reabsorberen.
Vooral omdat je ALLES wilt reabsorberen.
transcellulair ACTIEF transport

hoe gebeurt transport van glucose in vroege en late proximale tubulus?
B: vroege proximale tubulus
SGLT2 (transporteert 1 glucose en 1 Na+) en GLUT2 doen glucose reabsorptie.
= hoge capaciteit, lage affiniteits transporters
C: distale proximale tubulus:
GLUT1 en SGLT1 (transporteert 1 glucose en 2 Na+) doen glucose reabsorptie
= lage capaciteit, hofe affiniteits transporters
wat is gevolg van dat beide SGLT’s een andere stoichiometrie hebben
Feit dat beide SGLT’s een anedre hoeveelheid Na+ transporteren (= de stoichiometrie) heeft invloed op de affiniteit van het molecule.
SGLT2 heeft een minder grote affiniteit/bindingscapaciteit voor glucose dan SGLT1.
Dit is ook nodig, want verder in nefron (waar SGLT1) is er al veel glucose gereabsorbeerd, de conc in lumen is dus kleine dan in plasma en dus wordt de gradient waartegen glucose moet worden opgenomen groter.
Er is dus meer kracht/bindingscapaciteit nodig.
SGLT1 heeft dus grotere affiniteit nodig, maar kleinere capaciteit nodig, want moet niet zoveel glucose meer transpoerteren, want grootste stuk is al bovenaan gebeurd.

link het verhaal van afiniteit en capaciteit van de SGLT’s aan deze grafiek
We zien dat glucose conc heel snel afneemt en is op einde van S1 al heel laag.
De verdere transport op niveau van S2 en S3 is al veel kleiner, maar tegen een veel grotere gradient want conc glucose is veel kleiner in tubulair vocht dan in plasma, dus hier moet harder tegenin gepompt worden.
waarvoor staan SGLT en GLUT
SGLT = sodium glucose transporter
GLUT = glucose transporter)
is transport van glucose actief/passief in prximale tubulus?
secundair actief
waarom is transport glucose in PT secundair actief
Voor glucose = actief, is zonder gradient of tegen de gradient.
Is passief voor Na+, want deze gaat van buiten de cel nr binnen de cel dankzij neg membraanpotentiaal en dankzij de lage Na+ conc intracell die laag wordt gehouden dankzij Na+/K+ ATPase.

bekijk goed
Secundair actief
Voor glucose is het actief.
Voor Na+ passief, want beweegt dankzij neg Vm.

welk soort trasport deot GLUT en hoe wordt dit bewerkstelligd
GLUT transporter doen aan gefacilliteeerde diffusie:
Doordat glucose in de cel komt gaat de conc daat wat omhoog, waardoor er een gradient is wat toelaat dat glucose nr interstitium beweegt.
Conc in interstitium wordt immers laag gehouden, omdat hier glucose continu wordt afgevoerd met de vasa recta.
Er is dus een gradiënt.

wat is een belangrijke eigenschap van ELK carrier gemedieerd transport?
Voor ELK carrier gemedieerd transport (en dus ook voor dat van glucose):
Het is een verzadigbaar transport.
Je krijgt dus meer tranport als je meer substraat aanbiedt aan het eiwit, maar het blijft niet stijgen.
Er zijn nl maar een bepaald aantal transporters in de tubulus.
Ze moeten ook eerst binden, van conformatie veranderen, doorgeven… dus dat duurt even.
Ze hebben ook een verschillende affiniteit.
—
gelimiteerd aantal carriers
snelheid delta(conformatie)
affiniteit voor bindingsplaats
een lagere Km geeft een hogere/lagere affiniteit
hogere

hoe kunnen we deze eigenschap van carriers uitdrukken?
Deze eigenschap van carriers kunnen we uitdrukken met de Mchaelis Menten vergelijking.
Bij toenemende conc van moleculen neemt transport toe, maar op bep moment bereik je plateau, omdat de transporters verzadigd zijn.

wat is verschil carrier gemedieerd trasnport en simpele diffusie dan?
bij simpele diffusie werken we niet carrier gemedieerd en zullen we blijven de toename van het transport zien ifv de conc gradiënt.
(bij carier gemedierd transport bereiken we een plateau wanneer we verzadiging van de transporters hebben, we zullen vanaf het plateau niet meer meer transport zien wanneer er meer substraat is).
wat is het effect van feit dat glucose transport carrier gemedieerd is op de conc van glucose in de urine?
Doordat glucose transport carrier gemedieerd is, zien we dat glucose normaal gezien niet in de urine verschijnt, maar er wel terecht komt, wanneer de conc van glucose in plasma te hoog wordt.

wat zie je op deze grafiek x- en y-as
X-as: plasma glucose conc
Donkergrijs
= waar normale plasma glucose conc zich bevindt.
Y-as: hoeveelheid transport


juist of fout: glucoseconc in plasma wordt bepaald door de nier
fout, Glucose conc in plasma wordt niet bepaald door nier, maar door andere systemen: pancreas.


leg de gele curve uit
1: gefilterde hoeveelheid van glucose (filtered load) (geel):
Is op elk ogenblik gelijk aan GFR x P(glucose) in plasma.
Glucose is immers klein en niet geladen molecule en wordt dus makkelijk gefilterd door glomerulaire barrière.
Als er een hogere plasma conc is, zal er dus ook meer gefilterd worden.
Hoeveelheid die gefilterd wordt = GFR x de voor filtratie beschikbare conc van het moelcule (deze 2e component is voor glucose gwn gelijk aan de totale glucose onc, want het is volledig filtreerbaar.
De lijn loopt lineair: hoe groter plasmaconc, hoe meer er gefilterd wordt (want GFR is cte binnen een persoon).


leg de groene curve uit
Groene curve = excretie
Zolang conc glucose in plasma laag is (dus ongeveer in de donkergrijze zone), zal de groene curve (excretie = heoveelheid glucose die in uiteindelijke urine terecht komt) = 0.
Komt doodrdat glucose volledig wordt gereabsorbeerd in de tubuli.


leg de rode curve uit
Rode lijn = hoeveel er gereabsorbeerd wordt.
Voor lagere glucose conc ligt rode lijn op gele lijn.
Er blijft niets in de urine (groen).
MAAR: het transport is satureerbaar
Vanaf bepaalde hoeveelheid gefilterd glucose stijgt, gaan de transporters gesatureerd zijn.
Als de transporters gesatureerd zijn, zal het transport niet meer volledig zijn.
Bij toenemende glucose zal het rtransport dan niet meer stijgen.
We krijgen hierdoor in de rode lijn een afbuiging nr een cte max hoeveelheid (Tm = transport maximum).
Transport neemt dus niet meer toe, maar glucose wel.
Hierdoor verschijnt er glucose in de urine (= groene lijn wordt nu verschillend van 0 en we beginnen glucose in de urine te zien).


wat betekent die splay
Splay:
Door feit dat we niet nr 1 transporter/nefron aan het kijken zijn, maar dit is de titratiecure voor 2 nieren tegelijkertijd.
Het ene nefron filtert meer glucose dan het andere, is groter dan het andere, heeft meer transporters dan andere…
In elk nefron(deel) zal je dus op een ander moment dat transport maximum bereiken.
In deze samenvattende curve krijg je dus een geleidelijke overgang (een bocht ipv een knik in de curve).

bij welke populatie kunnen we wel glucose in urine zien
Als glucose conc in plasma normaal is, krijgen we geen glucosurie.
Populatie waarbij we wel glucose in de urine kunnen zien:
Mensen met diabetes mellitus:
We zien bij eerste symtomen dat glucose conc in plasma te hoog is.
Hierdoor glucose in urine en daardoor glucosurie.

wat zie je hier
Klaring van glucose.
Cx = (Ux x V) / Px
Als glucose conc in lagere range is is Ux = 0 en dus is de klaring 0.
Er verschijnt geen glucose in de urine.
Vanaf satureerbare punt bereikt is en er wel glucose in urine verschijnt, stijgt de klaring.
Ux wordt groter.
Klaring glucose begint dus te stijgen.
—
Oranje lijn = klaring van inuline
= GFR
—
Als je beide lijnen (oranje en rood) zou verder trekken tot aan oneindig hoge glucose conc, zou glucose klaring gelijk worden aan de GFR (lijn die klaring van inuline weergeeft = raaklijn van de klaring van glucose bij oneindig).
Dit is hypothetisch en zal natuurlijk niet echt gebeuren.
hoe kunnen we diabetes mellitus ontdekken?
Glucosurie (glucose in urine):
Kun je meten
Is zo dus instrument om diabetes mellitus te ontdekken.
Bij aanw van glucose in urine moet je erbij denken dat de persoon miss een te hoge glucose conc heeft in plasma en daardoor miss de glucosurie heeft.

wat is familiale glucosurie
is het goed of kwaadaardig
Er zijn mensen die specifieke mutatie hebben die heel specifiek SGLT2 transporter slecht doet functioneren
= familiale glucosurie
= redelijk goedaardige aandoening
Er zijn families waarbij mensen glucosurie hebben, zelfs als glucose conc in plasma norm is (glycemie).
Bij deze mensen functioneert SGLT2 niet, want is gemuteerd.
wat is gevolg van SGLT2 transporter die niet werkt
Hierdoor zal de drempel voor glucose saturatie lager liggen.
Je gaat al vroeger het saturatiepunt bereiken.
De rode lijn zal al vroeger afbuigen, en je zult al vroeger excretie zijn, je komt sneller op het maximum.
Je krijgt zo glucosurie bij normoglycemie.
Zo zal je ook vroeger secretie zien en krijg je glucosurie bij normale glycemie.
stellen mensen met familiale glucosrie problemen?
Deze mensen stellen geen klinische problemen.
wat viel er, naast de aanw van glucosurie, nog op bij de mensen met familiale glucosurie?
Bij deze mensen viel ook op dat ze:
zo goed als nooit suikerziekte hadden
dat ze een betere (lagere) bloeddruk hebben.
Ze plassen nl naast de glucose ook Na+ uit en zorgen zo voor een natuurlijke diurese.
Hun volume controle is goed.
men heeft door deze bevindingen SGLT2 inhibitoren ontwikkeld, wat zij de voordelen ervan?
Glycemie wordt lager bij mensen met suikerziekte (want ze plassen suiker uit).
= zeker bij type II diabetes mellitus.Voor type II wel ideaal.
Bij type I is er bezorgdheid, want de producten kunnen ook ketoacidose uitlokken.
De pt’en doen het dus ook beter qua nierwerking (GFR) en hartfunctie.
Bij mensen met hartfalen en chronische nierinsufficientie weten we dus dat SGLT2 inhibitoren gunstig zijn, zelfs los van de suikercontrole.
Er is een beschermend effect op de glomerulaire filtratie.
Komt door tubulo glomerulaire feedback.
= 1 van de redenen die men ziet als verklaring van beschermend effect van SGLT2 inhibitoren op nierfunctie op lange termijn.
Je blokkeer met SGLT2 inhibitor nl glucose reabsorptie in proximale tubulus, maar dus ook Na+ reabsorptie.
Hierdoor meer Na+ in tubuli en dus meer Na+ wordt aangeboden aan macula densa.
Dat zal via tubulo glomerulaire feedback leiden tot vasoconstrictie van afferente arteriool.
Effect vasoconstrictie afferente arteriool op GFR:
GFR daalt, omdat de RPF afneemt, en omdat hydrostatische druk in glomerulus afneemt.
Die daling van hydrostatische druk in glomerulus heeft op lange termijn een beschermend effect op de glomerulus.
als SGLT2 inhibitoren zorgen voor vermindering GFR zorgen ze er toch net voor dat de nierfunctie verstoord wordt?
klopt, GFR gaat dus nr beneden op korte termijn, maar er is een beschermend effect doordat hoge drukken in de glomerulus zolang je het product gebruikt vermeden worden.
Het doel is nl om GFR zo lang mogelijk op dat niveau te houden, dat doen we door de druk in de filters te verlagen.
Hogere druk in glomeruli zorgen nl voor bijkomende schade van de glomerulaire filter en dus bijkomende daling van de GFR.
We willen dus een drukdaling bereiken dankzij de SGLT2 inhibitoren wat zal leiden tot bescherming glomeruli op lange termijn.

hoe gebeurt het transport van AZ’en in grote lijnen?
AZ’n = kleine moleculen en dus vrij gefilterd in de glomerulus.
conc AZ’en in ruimte Bowman en begin proximale tubulis = conc Az’en in plasma.
Daarna worden ze volledig gereabsorbeerd.
we verliezen AZ’ne niet graag:
Hebben we nodig als bouwstof voor eiwitten te maken.
AZ’en die gefilterd worden willen we dus niet kwijt en willen we helemaal reabsorberen.
transcellulair actief transport (en in beperkte mate passief transport in meest proximale deel)
Opname gebeurt actief.
Proximaal een beetje passief transport door solvent drag (water dat gereabsorbeerd wordt trekt de AZ’en met zich mee).

waar wordt grootste deel AZ’en gereabsorbeerd en waar de rest
proximale tubulus reabsorbeerd 99% en rest van het nefron reabsorbeerd nog 1%
lees eens
We zien veel verschillende transporters van AZ’en die allemaal een SLC code (solute carrier codes) hebben.
Codes niet kennen.
door welk soort transport'(ers) gebeurt transport van AZ’en
Dit is carrier gemedieerd transport.
Transport via carrier waarbij AZ van lumen nr cytosol gaat en dan nr interstitium door opnieuw carrier gemedieerd transport.
Is voor verschillende types AZ’en anders.
•Voor sommigen bv samen met Na+ (Na+/AZ cotransporter)
•soms samen met ander AZ
•soms samen met protonen à De protonen moeten dan wel eerste beschikbaar zijn in het lumen en moeten er dan eerst geraken door bv de NHE3, hierbij zal Na+ nr binnen bewegen.
Uiteindelijk kan je voor AZ’en dus zelfde zeggen als voor glucose:
Uiteindelijk zal het dus Na+/K+ATPase die dit transport drijven.
—
Het is secundair en soms zelfs tertiair actief transport.
De verschillende AZ’en geraken in de cel en zullen de cel basolateraal verlaten via carriers die enkel het AZ of in combo met andere stoffen transporteren.

lees eens goed
AZ gaan apicaal in cel meestal met Na+ of secundair aan Na+ transport.
Basolateraal verlaten ze de cel via carrier gemedieerd transport.
Na+/K+ATPase drijft alles.
juis of fout: AZ’en worden enkel getransporteer van lumen nr interstitium
fout: Ook carriers aan basolateraal membraan die AZ’en in de cel brengen.
Ze zijn niet van belang voor reabsorptie van AZ’en, maar brengen AZ’en van bloed via interstitium in de cel.
Zijn ook belangrijk, want deze cellen hebben een eigen metabolisme en hebben dus ook zelf AZ’en nodig om eiwitten te maken.
wat zijn de nadelen van het AZ transport
AZ transport is ook carrier gemedieerd transport en dus onderhevig aan zelfde problemen als glucosetransport:
•Het is satureerbaar
Er is concurrentie mogelijk

welke soorten competitie kunnen optreden bij AZ’en transport?
COMPETITIEVE INHIBITIE:
structureel gelijkende AZ’en gaan via dezelfde transporters.
Kan dat AZ’en gebruik maken van zelfde tranpsorter, ze gaan in competitie met elkaar.
Als er bv van ene AZ veel meer aanw is, zal vnl deze getransporteerd worden en het andere AZ verdwijnen in de urine.
SCHIJNBARE COMPETITIE:
AZ’n zullen echter ook in competitie gaan met andere moleculen die ook gebruik maken van de Na+ gradiënten.
transport AZ’en, glucose e.a is afhankelijk van dezelfde energiebron, nl. Na+ gradiënt.
Het Na+ transport in zijn geheel (vnl dankzij Na+/K+ATPase) drijft nl ook heel veel ander transport.
Als er veel glucose is, fosfaten, dicarboxylaten… die ook gebruiken maken van Na+ gradient, kan dit ook conurrentie betekenen voor AZ’en transport

welke ziektegroepen van transport van Az’en kunnen we onderscheiden?
prerenale hyperaminoacidurie
competitie
deze afwijkingen hebben niets met de nier zelf te maken.
De nier doet nl gewoon wat ze moet doen, er wordt gewoon te veel aangeboden.
renale aminacidurie
gegeneraliseerde proximale-tubulaire dysfunctie
= 2 groepen afwijkingen die WEL in de nier zitten
4 groepen van ziekten, waarbij er meer dan normale hoeveelheden AZ’en in urine verschijnen.
wat is prerenale hyperaminacidurie
= ‘overflow’ aminacidurie
AZ’en verschijnen in urine die er norm niet moeten zijn, omdat er te veel AZ’en in plasma zitten.
Als conc AZ’en in palsma stijgt, wordt saturatie van de reabsorptie overschreden en AZ verschijnt in urine (net zoals bij glucose).
Kan gepaard gaan met competitie.
wat is renale aminacidurie
= afwijkingen waarbij er 1 specifieke transporter defect is, waardoor de AZ’en die door die specifieke transpoter worden gereabsorbeerd in urine verschijnen.
Niet kennen:
Bv cystinurie waarbij mensen steenvorming krijgen (want cystine vormt kristallen).
Ze hebben nierkolieken vanaf jonge leeftijd.
= recessieve aandoening
COLA = Cys, Orn, Lys, Arg
wat is gegeneraliseerde proximale-tubulaire dysfunctie?
volledige proximale tubulaire functie verstoord
= Fanconi syndroom
Hier niet enkel probleem van AZ reabsorptie, maar ook van oligopeptiden reabsorptie, glucose reabsorptie, fosfaat reabsorptie, zout reabsorptie…
Niet enkel AZ’en in urine, ook glucosurie, zoutverlies, fosfaturie, vaak probleem van ondervulling…

waarvan kan Fanconi syndroom gevolg zijn?
medicatiegebruik
aangeboren
genetisch
…
hoe gebeurt transport van oligopeptiden iha?
oligopeptiden zijn korte ketens van AZ’en en worden dus vrij gefilterd in glomerulus
we spelen ze liever niet kwijt. ze worden dus gefilters en dan gereabsorbeerd
die reabsorptie aan apical membraan gebeurt:
kan door specifieke transporters (H/oligopeptide cotransporters) voor hele korte oligopeptiden (= peptiden van 2-5 AZ lengte) (PepT1 en PepT2)
kan ook via AZ transport warbij de oligopeptiden eerst door brush border peptidasen worden afgebroken tot eenvoudige AZ’en en dan worden opgenomen
in de tubuluscel: afbraak door cytosol peptidasen
hoeveel % van de oligopeptiden wordt waar gereabsorbeerd
proximale tubulus reabsorbeerd 99%
rest van nefron reabsorbeerd nog 1%

welke transporters soort transport wordt meer specifiek gebruikt voor transport van oligopeptiden?
Als oligopeptiden zelf worden getransporteerd:
Kan door PepT1 en PepT2 (H/oligopeptiden cotransporters).
Worden dan verder afgebroken in de cel tot eenvoudige AZ’en die dan via die transporters die we daarstraks bespraken nr buiten verdwijnen.
Paptidasen in brush border van de cellenkunnen ook oligopeptiden afbreken, en dan kunnen de vrije AZ’en apart gerebasorbeer worden via de klassie AZ cotransporters (bv met Na+, ander AZ, H+…).
welke zit meer proximaal in tubulus: PepT1 of PepT2?
PepT1
vb van een oligopeptide, hoe wordt het gefilterd/gereabsorbeerd?
angiotensine = peptidehormoon
Wordt gefilterd door glomerulus en kan daardoor zijn acties hebben in de tubuli.
Het zal hier het Na+ transport stimuleren door de transporters te activeren (zagen we al).
Wordt hier ook afgebroken en dan in vorm van zijn samenstellende AZ’en opgenomen in de cel.
juist of fout: Oligopeptiden worden volledig gereabsorbeerd.
juist
juist of fout: oligopeptidentransport is carrier gemedieerd transport, waarom wel /niet?
Oligopeptidentransport = carrier gemedieerd transport (want gaat via PepT1 en PepT2 of AZ transprters, wat allemaal carriers zijn).
mogelijke nadelen oligopeptidentransport
Is dus satureerbaar en heeft dus zelfde wetmatigheden als glucosetransport:
Bij toename van de conc (hoger aanbod) ga je saturatie krijgen en verschijnen ze in de urine.
juist of fout: bij fanconi syndroom zien we naar AZ’en ook oligopeptiden in urine
juist: Bij fanconi syndroom (gegeneraliseerde proximale-tubulaire dysfunctie):
Ook dit proces van oligopeptidentransport is verstoord.
Je ziet dus meer korte-keten eiwitten in urine dan normaal.

hoe gebeurt transport van proteinen iha?
Proteinen = Aaneenschakeling van 100den 1000den AZ’en die niet zomaar lineair zijn maar een 3D opgeplooide structuur hebben.
veel neg ladingen
vb = albumine
Deze eiwitten gaan moeilijk door glomerulaire barriere en hebben slechte filtreerbaarheid.
Ze gaan er niet vlot doorheen.
Ze hebben een sieving coefficient minder dan 1%.
(Van 100 albumine moelculen gaat minder dn 1 door de baariere).
glomerulaire ‘sieving coëfficiënt’ voor grote eiwitten is zeer laag, bv voor albumine < 0.01.
MAAR: De sieving coëfficiënt is wel niet 0
= er wordt, ook in normale omstandigheden, dus wel een beetje albumine gefilterd
Als je dit beetje vermenigvuldigd met 180 liter/dag, gaat het wel degelijk over verschillende grammen per dag.
DUS: door grote GFR komt er toch een aanzienlijke hoeveelheid grote eiwitten per dag in ultrafiltraat terecht (bv tot 2.6g albumine, waarvan slechts 30mg in urine terecht komt).
In urine verschijnt normaal slechts 30 mg of minder albumine per dag.
Er moet dus nog iets gebeuren met dit gefilterde albumine (dus die vele grammen) voor het in de urine komt
= reabsorptie.
waar en hoe worden eiwitten vnl gereabsorbeerd
tubuli reabsorberen 96% tot 99% van gefiterde eiwitten (albumine, maar ook laag moleculair gewicht eiwitten).µdeze reabsorptie gebeurt door:
receptor gemedieerde endocytose
reanscytose gevolgd door afbraak basolaterale membraan
transcytose gevolgd door endocytose in endotheelcellen

wat houdt receptor gemedieerde endocytose in
Eiwit bindt aan plek op apicaal membraan (clathrine coated pit = soort havens waar eiwitten kunnen aanmeren omdat er clathrine zit en dat bindt er dan op):
Wordt dan geinternaliseerd als vesikels dat versmelt met endosoom, lysosoom…
Zo wordt alles wat in het vesikel zit afgebroken.
Zo wordt grote eiwit gereduceerd tot AZ’en die dan cel basolateraal kunnen verlaten.
wat houdt transcytose in
Eiwit gaat door de cel in vesikelcel zonder dat er iets mee gebeurd.
Wordt dan:
•Ofwel basolateraal afgebroken door peptidasen die zich daar bevinden
•Wordt geëxpulseerd en opgenomen door endotheelcellen waar het dan in de endotheelcel wordt afgebroken.
als we ziekte met proteinurie zien, waarvan is dit dan een ziekte?
Wat veel onderzoekers denken obv deze mechanismen:
Wanneer we ziekte zien met veel eiwitten in urine (proteinure ziekte):
Is niet zomaar probleem van glomerulaire barriere die stuk is, maar miss ook wel van de tubulaire reabsorptie van albumine.
Is dus miss niet enkel een glomerulaire ziekte, maar miss ook wel een tubulaire ziekte.
Waarheid ligt wss tss de 2.
Op dit moment zijn we ervan overtuigd dat het vooral de glomerulaire kant is.
We denken dat vooral de glomerulaire defecten

lees eens goed
transport van organische anionen:
Bv Metabolieten citroenzuurcyclus:
Di- en tricarboxylaten (bv bèta hydroxyboterzuur, aceto-azijnzuur…) zijn kleine moleculen, organisch en neg geladen en zijn dus organische anionen, maar deze worden net als glucose volledig gereabsorbeerd door tubulus, want we hebben die metabolieten nodig in ons metabolisme en we willen ze niet kwijt.
Als er te veel van is wel in urine, doordat het satureerbaar transport is.
Deze metabolieten zullen hier echter niet aan bod komen.
vb’en van orgnaische anionen
1: ENDOGENE ANIONEN
Anionen die in lichaam gevormd worden, maar die we kwijt moeten, omdat het afval is:
galzouten
oxalaat
2: EXOGENE ANIONEN
Bv anionen die tot ons komen van buitenaf en die we dus als soort toxine kunnen beschouwen:
•Penicilline = antibioticum à bv veel medicatie (zoals antibiotica en antivirale middelen) zijn organische anionen die door onze fysiologie worden beschouwd als vreemd en die we weer weg willen.
•Furosemide = een veel gebruik lisdiuretica (plasmedicament)
PAH
sulfaat of glucuronaat conjugaten van hydrofobe moleculen.
worden organische anione makkelijk gefilterd?
worden ze daarna vooral gereabsorbeerd of gesecreteerd?
Deze moleculen zijn in plasma vaak eiwitgebonden voor een deel en vaak ook gesulfateerd of geglucuronideerd omdat ze dan beter wateroplosbaar worden.
Filtratie in glomerulus wordt gelimiteers door neg lading en eiwitbinding.
Hierdoor kunnen ze niet zo makkelijk gefilterd worden
= anders dan de di en tricarboxylaten want die worden heel makkelijk gefilterd
Deel dat wel gefilterd kan worden = deel dat niet aan eiwitten gebonden is.
Niet alles wordt gefilterd.
Om ervan af te geraken moeten we ook secreteren.
→ belangrijk aandeel actieve tubulaire secretie.

welke vorm van PAH kan gefilterd worden
vrije vorm, niet gebonden
hoe gebeurt transport meer specifiek van PAH
In proximale tubulis ook heel belangrijke secretie (500%), waardoor voor PAH geldt dat het bij 1 passage door de nieren volledig uit bloed verwijderd is.
—
Hoe gebeurt het:
PAH komt uit bloed en gaat nr interstititum.
Wordt dan door een PAH dicarboxylaat exchanger (een organisc anion transporter – OAT) nr cel gebracht.
Dan vanuit cel nr lumen door uiwisselig met ander anion (bv urinezuur, hydroxyl, Cl-…).
Transport basolateraal = afhankelijk van dicarboxylaat.
Er moet dus voldoende dicarboxylaat in de cel zijn.
Kan hier enkel geraken door cotransport met Na+ (Na+ dicarboxylaat cotransporter).
Dit kan dan weer enkel doordat Na+ hierbij nr binnen komt omdat er een gradiënt is voor Na+.
Komt doordat intracell Na+ laag wordt gehouden dankzij Na+/K+ATPase.
Dus ook dit transpoer is afhankelijk van Na+/K+ATPase.

waarom kunnen we PAH gebruiken als maat voor RPF
Vrij PAH kan gefilterd worden.
In proximale tubulis ook heel belangrijke secretie (500%), waardoor voor PAH geldt dat het bij 1 passage door de nieren volledig uit bloed verwijderd is.
Hierdoor kun je klaring PAH gebruiken als maat voor RPF.
hoe kunnen we deze transporters voor bv PAH blokkeren?
Probenecid:
Blokker van organic anion transporters in proximale tubulus.
Zorgt zo voor minder snelle excretie van PAH en andere organische anionen zoals pennicilline, antivirale middelen...
Hierdoor moeten we minder van het product aan de pt geven, want het blijft langer in het bloed als we de excretie inhiberen.
Zo kunnen we ook de circulerende conc van het molecule dus langer hoog houden.
juist of fout: PAH transport is ook carrier gemedieerd transport
juist: PAH transport = carrier gemedieerd transport (zoals voor alle andere organische anionen) en dus satureerbaar transport
Als je te veel aanbiedt, zal het dus niet volledig meer geëxcreteerd kunnen worden..


leg deze curve uit
Je krijgt een titratiecurve voor PAH.
Gaat hier over secretie (want gaat over PAH) en dus niet over reabsorptie zoals bij glucose.
X-as: conc van PAH (mg/dl)
Y-as: gefilterde hoeveelheid
Groen = excretie
Oranje = gefilterde hoeveelheid
Rood = secretie PAH (en dus niet reabsorptie in dit geval)
oranje lijn gefilterde hoeveelheid:
= GFR x de voor filtratie beschikbare conc van het molecule (was voor glucose de volledige plasmaconc, maar is voor PAH enkel het deel dat niet eiwitgebonden is).
Het eiwitgebonden deel (met sieving van minder dan 0,01) gaat moeilijker doorheen membraan en dus bijna niet
Enkel vrije conc is filtreerbaar en doet filtered load toenemen naarmate conc in plasma toeneemt.
Secretie en excretie:
De secretie (rood) is zo groot dat de excretie (groen) ook groot is.
Als conc PAH stijgt, kom je op punt dat alle transporters voor de secretie verzadigd zijn.
Niet meer al het PAH zal dan nog gesecreteerd worden.
We bereiken dan (geleidelijk aan, want we kijken hier nr samengevoegde curve van alle nefronen, de splay) op Tm.
Als Tm bereikt is, zal excretie enkel nog maar toenemen, zoals de gefilterde hoeveelheid toeneemt.
De lijnen van excretie en filtered load komen nl parallel te lopen.
Ze neemt nog toe, omdat je meer aanbiedt aan de glomerulus, maar ze neemt niet meer toe omdat er meer gesecreteerd wordt, want dat proces is verzadigd.

wat is een implicatie van het berekenen van die PAH klaringen?
Als je PAH klaringen berekend heb je idee van effectief RPF
Voorwaarde om dit te mogen zeggen:
Het moet effectief volledig geklaard worden (bij 1 passage door de nier moet al het PAH uit het bloed weg zijn), geldt enkel voor lage plasmaconc van PAH.
Rechtse grafiek:
We zien de klaring van PAH in het rood.
We zien dat deze gelijk is aan de effectieve RPF (het kleine horizontale stukje), maar van zodra de transporters gesatureerd zijn en je in situatie komt van onvolledige klaring zal klaring PAH beginnen zakken, want er komt weer in plasma terecht en niet alles wordt nog geklaard.
Je mag dan niet meer zeggen dat PAH klaring gelijk is aan effectief RPF.
Als plasma conc PAH oneindig hoog wordt, wordt de klaring gelijk aan de inuline klaring en dus aan de GFR.
Lijn die GFR weergeeft is dus de asymptoot / raaklijn bij oneindig aan de curve voor de klaring van PAH.

hoe komt PAH in lichaam?
wat wordt bedoeld met de ‘effectieve renale plasma flow’?
Als je de PAH klaring gebruikt, meet je eigenlijk de ‘effectieve’ RPF.
Dwz: je meet de plasmaflow van al het plasma dat effectief door de nier en de glomeruli loopt.
Dit is echter niet de volledige renale plasma flow.
Als je alle bloed en plasma dat door de a renalis loopt bekijkt is er een klein beetje van dat bloed dat aftakt nog voor het de nier bevloeit en dat het kapsel van de nier bevloeit.
Dit meet je echter niet mee als je de klaring van PAH meet.
Daardoor zegt men:
Klaring van PAH op voorwaarde dat de conc in plasma niet te hoog is, is een goede maat voor de effectieve RPF, want totale RPF is nog iets groter.

juist of fout: Er zijn verschillende fosfaten, want kunnen ook vershcillend zijn in lading.
juist
waarom zijn fosfaten zo belangrijk?
Fosfaten belangrijk want maken groot deel uit van botweefsel (belangrijk voor structuur en vorming van bot) naast Ca.
Ze zijn ook belangrijk in de cellen, want maken deel uit van de cellen zelf.
Er zitten veel fosfaten in onze cellen.
Moet dus goed in balans zijn.
hoe ziet metabolisme van fosfaten eruit?
Balans:
Het zit in onze voeding.
Fosfaten komen tot ins via voeding, we nemen ze op in darmen.
Deel gaat weg via stoelgang.
Groot deel wordt geabsorbeerd via de darmen en komt terecht in extracell ruimte, waar dan in de cellen gaat zitten en een groot deel in het bot.
Er is ook bepaalde conc fosfaat in plasma en dus komt fosfaat voorbij de nieren, wordt gefilterd en komt in urine.
De hoeveelheid die we via de urine verliezen moet een perfecte balans zijn met wat we in stoelgang verliezen en wat binnenkomt.

in welke vormen komen fosfaten voor in ons lichaam
Fosfaten zijn gedeeltelijk vrij als fosfaat.
Bij pH van het plasma echter niet altijd in dezelfde vorm:
•Groot deel met 1 proton
•Ander deel met 2 protonen
50% geïnosieerd
pH 7,4: 80% HPO4(2-) en 20% H2PO4-.
Sommige van die moleculen zijn gecomplexeerd met andere kleine moleculen:
Bv Calciumfosfaat = veelvoorkomende combo
Is dus ook wat groter dan fosfaat molecule zelf.
40% gecomplexeerd met kleine moleculen
Klein deel is ook eiwitgebodnen:
Bv fosfaat gebonden aan albumine
Gaat moeilijk door glomerulaire barriere.
10% eiwitgebonden

welke fosfaten worden vnl gefilterd?
de 50% geïoniseerde en 40% gecomplexeerde
Het is dus vooral de omkaderde 90% geïoniseerde of aan kleine moleculen gebonden fosfaat die gefilterd wordt.

hoeveel reabsorptie van fosfaat gebeurt er en waar?
Tubulaire reabsorptie:
Vervolgens moeten we het dan bijhouden:
Fosfaat wordt gereabsorbeerd in vnl de proximale tubulus.
Ook een beetje verderop, maar dat is bijna niets meer
80%-95% proximale tubulus
verderop verwaarloosbare reabsorptie (bv enkel in geval van “low phosphate diet'“).

hoe gebeurt transport van fosfaten
Apicaal:
Cotransport met Na+
Er zijn 3 apicale transporters:
1: NaPi-IIa (“Na+ fosfaat transporter IIa”)
2: NaPi-IIc
3: PiT2 (“fosfaat transporter 2”), deze doet ook cotransport met Na+
Soms worden er 3 en soms 2 Na+ ionen getransporteerd bij deze transporters.
Hangt af van stoichiometrie hoeveel Na+.
Ook verschilt type fosfaat dat getransporteerd wordt:
•HPO4(2-)
•H2PO4-
—
Basolateraal:
Gefaciliteerde diffusie
(transporters zijn hier niet altijd 100% gekend, er wordt nog heel wat onderzoek nr gedaan).
welke is belangrijkste fosfaat trabsoprter bij mens en waarom?
hoe werkt deze?
Belangrijkste transporter bij de mens:
NaPi-IIc (cf effect van inactiverende mutaties):
= secundair actief transport
Maakt gebruik van Na+ gradiënt die er is omdat conc Na+ in de cel laag is en cel vanbinnen neg geladen is.
De conc van Na+ in de cel wordt laag gehouden door het Na+/K+ATPase (hier wel niet afgebeeld, maar is er wel).

waarom is fosfaat reabsorptie zo belangrijk?
Fosfaat reabsorptie is belangrijk om ons bot gezond te houden, ons lichaam gezond te houden…
welk soort transport is fosfaat transport?
Fosfaat transport is carrier gemedieerd en dus satureerbaaar.

wat zie je op deze curves?
Links: titratiecurve glucose
Rechts: titratiecurve fosfaat (lijkt hard op die van glucose)
Ze lijken op elkaar, want is ook een reabsorptie fenomeen.
Er is een toenemende filtratiehoeveelheid bij toenemende conc, is conc van fosfaat die niet volledig gebonden is (dus 99% van totale conc) x de GFR.
Toenemende reabsorptie bij toenemende conc.
Lijn die op 0 ligt bij lage conc van fosfaat.
Begint te stijgen van zodra reabsorptiemax bereikt is.


wat is een belangrijk vershcil tss titratiecurves glucose en fosfaat?
Reabsorptiemax voor fosfaat wordt al bereikt binnen de normale conc range van fosfaat.
Is niet zo voor glucose.
Reabsorptiemax voor glucose ligt veel verder weg van de normale conc in normale omstandigheden.
Bij normale mens zit reabsorptie max voor fosfaat binnen de physiological range.
Dwz dat we dus altijd wel wat fosfaat in de urine zullen zien, maar betekent ook dat als de nier zich wat aanpast en reabsorptiedrempel verhoogt/verlaag, dan heeft ze de macht om conc en hoeveelheis fosfaat in lichaam te beïnvloeden.
Nier is dus belangrijk orgaan om te regelen hoeveel fosfaat er in lichaam aanw is.
= anders dan de glucose conc
