🧪🌱 Biochemia - 🧩💚 Witamina B6

Computer-friendly

• 🍷 pirydoksynę (postać alkoholowa);

• 🍏 pirydoksal (postać aldehydowa);

• 💊 pirydoksaminę (postać aminowa).

🧬⚗ Jakie trzy naturalne pochodne pirydyny określa się mianem witaminy B₆?

(Wymień postać alkoholową, aldehydową oraz aminową) [3]

• 🐚 fosforan pirydoksalu (PLP);

• 🪐 fosforan pirydoksaminy (PMP).

🔋⚡ Podaj dwie najważniejsze biologicznie formy aktywne witaminy B₆.

(Wymień pełne nazwy związków chemicznych oraz ich skróty) [2]

• 📉 ulega fosforylacji przy udziale ATP;

• 🎢 reakcja jest katalizowana przez kinazę pirydoksalu;

• 📍 grupa fosforanowa jest przyłączana do grupy hydroksylowej przy piątym atomie węgla pierścienia.

🏗⚙ W jaki sposób dochodzi do aktywacji metabolicznej form witaminy B₆?

(Opisz proces fosforylacji, wymagany substrat energetyczny, enzym oraz miejsce przyłączenia grupy) [3]

🧩🤝 Wiązanie fosforanu pirydoksalu (PLP) z enzymem:

• 🗝 pełni funkcję grupy prostetycznej wiążąc się z grupą epsilon-aminową reszty lizyny;

• 🔭 tworzy w centrum aktywnym enzymu tzw. zasadę Schiffa.

🔗🧱 Opisz mechanizm wiązania PLP w centrum aktywnym enzymu.

(Wskaz funkcję kofaktora, konkretny aminokwas oraz nazwę powstałego kompleksu) [2]

• 🏹 pełni funkcję kofaktora aminotransferaz (np. ALT, AST);

• 🔱 pośredniczy w przenoszeniu grup aminowych z aminokwasów na alfa-ketokwasy.

📡⚛ Na czym polega rola PLP w procesie transaminacji aminokwasów?

(Podaj typ enzymów oraz mechanizm przekształcania grup aminowych) [2]

• 🛑 GABA (kwas gamma-aminomasłowy) z glutaminianu;

• 🧘 serotonina z 5-hydroksytryptofanu;

• 🏵 dopamina i histamina;

• 🛡 niacyna (witamina B3) z tryptofanu.

🧠💉 Jakie kluczowe związki powstają w wyniku dekarboksylacji aminokwasów i przemian tryptofanu z udziałem witaminy B₆?

(Wymień konkretne neuroprzekaźniki oraz witaminę syntetyzowaną z aminokwasu) [4]

• 🩸 kofaktor syntazy kwasu delta-aminolewulinowego (syntazy ALA);

• 🍭 składnik strukturalny fosforylazy glikogenowej w mięśniach;

• 🍖 ponad 80% zasobów witaminy B₆ w organizmie znajduje się w mięśniach.

🏮🔋 Wskaż rolę witaminy B₆ w biosyntezie hemu oraz metabolizmie glikogenu.

(Podaj nazwy enzymów oraz lokalizację większości zasobów tej witaminy) [3]

• ⚡ napady drgawek i nadpobudliwość (wynik upośledzonej syntezy GABA);

• ⛲ niedokrwistość mikrocytarna (anemia syderoblastyczna) przez zaburzoną syntezę hemu;

• 🌊 obniżenie progu drgawkowego w wyniku zaburzeń metabolicznych.

🌩🌑 Jakie objawy neurologiczne i hematologiczne wywołuje niedobór witaminy B₆?

(Opisz mechanizm powstawania drgawek oraz typ anemii) [3]

• 🧪 isoniazid (lek przeciwgruźliczy);

• 🧱 penicylamina;

• 🏔 substancje te tworzą nieaktywne kompleksy z PLP, prowadząc do zapalenia nerwów obwodowych.

💊🚫 Które substancje lecznicze mogą prowadzić do wtórnej awitaminozy B₆?

(Wymień nazwy leków oraz mechanizm ich oddziaływania na formę aktywną witaminy) [3]

• 🧫 pomiar aktywności AST lub ALT w erytrocytach przed i po dodaniu PLP in vitro;

• 🍋 próba obciążenia tryptofanem;

• 🚽 stwierdzenie nadmiernego wydalania kwasu ksanturenowego z moczem.

📊📈 Jakie metody biochemiczne stosuje się do oceny stanu zaopatrzenia organizmu w witaminę B₆?

(Opisz test enzymatyczny oraz próbę obciążeniową i wykrywany w niej związek) [3]