Zespolenia wrotno-oboczne (PSS) w medycynie weterynaryjnej

Zestaw fiszek pojęciowych dotyczących anatomii, diagnostyki, postępowania dietetycznego oraz metod leczenia chirurgicznego zespoleń wrotno-obocznym (PSS) u psów i kotów.

Wrodzone zespolenia wrotno-oboczne

Wady naczyniowe, z których znaczna większość występuje jako zmiana pojedyncza.

Nabyte zespolenia wrotno-oboczne

Zespolenia naczyniowe rozwijające się wtórnie (np. na tle zatoru żyły wrotnej), objawiające się obecnością wielu drobnych naczyń krwionośnych.

IHPSS

Zespolenie wewnątrzwątrobowe (ang. intrahepatic portosystemic shunt); może obejmować przetrwały przewód żylny, postać tętniakowatą lub naczynia zlokalizowane w jednym bądź wielu płatach wątroby.

Przetrwały przewód żylny

Forma wewnątrzwątrobowego zespolenia wrotno-obocznego (IHPSS), która powstaje w sytuacji, gdy przewód żylny nie ulegnie przekształceniu w więzadło żylne wątroby.

Encefalopatia wątrobowa

Zaburzenie neurologiczne wywołane przez krążące produkty przemian białkowych omijające wątrobę; u pacjenta po posiłku objawia się m.in. chodem jak u niewidomego, wpadaniem na ściany, opuszczoną głową oraz sennością.

Mocznik w przebiegu PSS

Parametr biochemiczny o obniżonym stężeniu we krwi z powodu braku prawidłowego zachodzenia cyklu mocznikowego (ornitynowego), gdyż substrat omija miąższ wątroby.

Test stymulacji kwasów żółciowych

Badanie diagnostyczne polegające na podaniu pacjentowi normalnego posiłku; stężenie fizjologiczne wynosi do $30$ na czczo i do $50$ po posiłku.

Oznaczenie stężenia amoniaku

Badanie krwi wymagające analizy w ciągu kilku minut od pobrania próbki na własnym analizatorze, gdyż wysyłka próbki uniemożliwia uzyskanie wiarygodnego wyniku.

Badanie USG w PSS

Złoty standard diagnostyki obrazowej, pozwalający uwidocznić przebieg naczynia oraz zmiany towarzyszące, takie jak pomniejszona, hiperechogenna wątroba i kamica moczowa.

Dieta w terapii PSS

Kluczowy element leczenia zachowawczego, zakładający podaż 14-17% białka (lub $2\,\text{g/kg mc.}$) u psów, 30-35% białka u kotów oraz dietę bezbiałkową przez 10-14 dni u pacjentów z objawami neurologicznymi.

Laktuloza

Lek podawany w dawce 2,5-25 ml/psa do 3 razy dziennie, który zakwasza treść jelitową, przyspiesza perystaltykę i ogranicza florę bakteryjną jelita grubego, zmniejszając wytwarzanie toksyn.

Opaska celofanowa

Materiał stosowany do stopniowego zamykania zespoleń o średnicy do ok. $3\,\text{mm}$; wiąże się z 30% ryzykiem przecieków oraz nieprzewidywalną odpowiedzią zapalną u kotów.

Zacisk ameloidowy (ameroidowy)

Pierścień z kazeiną w metalowej obudowie, która pod wpływem temperatury i wilgoci pęcznieje do środka, zamykając naczynie w ciągu 4-8 tygodni; widoczny na badaniu RTG i stosowany standardowo u kotów.

Koty brytyjskie

Rasa wykazująca szczególną predyspozycję do występowania zespoleń wrotno-obocznym.

Niedobór endogennych benzodiazepin

Zjawisko występujące 5-10 dni po zabiegu zamknięcia naczynia, odpowiadające za rozwój powikłań neurologicznych u pacjentów chirurgicznych.

PANS

Powikłanie pooperacyjne po chirurgicznym zamknięciu zespolenia wrotno-obocznego, wiążące się z nadciśnieniem wrotnym i możliwością wystąpienia wodobrzusza.