H2: het psychodiagnostisch proces

Psychodiagnostiek

• Oordeelsvorming

• Psychische disfuncties / gedragsmoeilijkheden én sterktes

• Wetenschappelijke psychologie

• Persoon of systeem begrijpen

• Probleemstructurering (case formulation)

• Aanwijzingen voor therapie

• Procesmatig

• Interactie tussen cliënt en clinicus

Verschillende verklaringen

Indeling volgens LOCUS

• persoonsgericht

• situatiegericht

Indeling volgens TIJDslokalisatie tov te verklaren gedrag

• Synchrone verklaringscondities

• Diachrone verklaringscondities

Indeling volgens EFFECT op te verklaren gedrag

• Inducerende verklaringsfactoren

• Continuerende verklaringsfactoren

persoonsgerichte verklaring

= verklaring zoeken in persoon zelf (bv: genen)

situatiegerichte verklaring

= verklaring zoeken in context

→ vooral als de context bekend is

Synchrone verklaringscondities

valt samen in tijd met te verklaren gedrag

Bv: problemen op het werk en stress

Diachrone verklaringscondities

Liggen in het verleden

Bv: trauma

Inducerende verklaringsfactoren

= over het ontstaan van gedrag

bv: trauma

Continuerende verklaringsfactoren

= over in stand houden van gedrag

Bv: vermijdingsgedrag hondenfobie

Continuerende verklaringsfactoren

= mogelijke scenario’s volgend op een bepaald gedrag X

• positieve / negatieve bekrachtiger

• positieve / negatieve straf

Empirische cyclus

1. observatie

2. Inductie

3. deductie

4. toetsing

5. evaluatie

3 betrokken partijen (3 vragen)

• Vragen van de cliënt (hulpvraag)

• Vragen van de verwijzer of aanvrager (aanvraag)

• Vragen van de diagnosticus (!!!)

Hulpvraag

= Vragen van de cliënt

Aanvraag

= vragen van de verwijzer of aanvrager

Analyse van de aanvraag

• Info over de aanvrager

• Info over de aanvraag

• Info die aanvrager geeft over cliënt

• Dossier

• Litteratuur

Info over de aanvrager

• Wie is aanvrager – in welke relatie tot jou?

• Wat is setting van aanvrager?

• Wat is het referentiekader van aanvrager?

• Wat is de rol van de aanvrager

• Wat is de beslissingsbevoegdheid van aanvrager?

Intramuraal

de aanvrager werkt binnen dezelfde instelling als jij,

bv. een arts van hetzelfde ziekenhuis.

Extramuraal

de aanvrager komt van buiten de instelling,

bv. een rechter of huisarts die jou vraagt om iemand te onderzoeken.

Hulpverlening

= de aanvrager wil iemand helpen of behandelen

bv. een psycholoog vraagt een diagnostisch onderzoek aan

Niet-hulpverlening

= de aanvrager wil informatie voor een ander doel dan hulp bieden

bv. een rechter vraagt een onderzoek aan.

Ambulant

= de cliënt komt op afspraak naar de hulpverlening, maar verblijft er niet

Bv. iemand gaat naar een psycholoog.

Residentieel

= de cliënt verblijft in de instelling waar hij/zij hulp krijgt

Bv. iemand is opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis.

Informatie over de aanvraag

• Wat is de reden van aanvraag?

• Handelt het over een open of gesloten aanvraag?

• Wat is de inhoud van de aanvraag? (inhoud)

• Wat is de functie van de aanvraag? (grondvragen)

Informatie die aanvrager heeft over de cliënt

• Inhoud

  • Anamnestische informatie

  • Ontwikkelingsgeschiedenis

  • Aard en ernst van de klachten

  • Eerder gezochte hulpverlening of behandeling?

• Rol en houding van de cliënt t.a.v. het onderzoek

  • Heeft de cliënt zelf of de aanvrager het onderzoek aangevraagd (rol)?

  • Is de cliënt nieuwsgierig of eerder achterdochtig (attitude)? (context!)

Anamnestische informatie

= het levensverhaal en de voorgeschiedenis van de cliënt

bv: Gezin van oorsprong, opleiding, relationeel functioneren, …

Analyse van de hulpvraag

• Rol van de cliënt in doorverwijzing?

• Attitude van de cliënt t.a.v. onderzoek?

• Inhoud van de hulpvraag?

• Wat is functie van de hulpvraag?

• Wil de cliënt anderen bij het onderzoek betrekken?

Aanmelding

• analyse van de aanvraag

• analyse van de hulpvraag

• exploratieve klachten

diagnostisch scenario

• ordenen van de vragen

• vooropige probleemsamenhang: case formulation

Voorlopige probleemsamenhang => 2 manieren

• model Van de Willige

• KOP-model

3 copingsstijlen volgens het model van Van de Willige

• instrumentele coping (wat je DOET)

• Intra-psychische coping (wat je in je HOOFD doet)

• Palliatieve responsen (AROUSAL dalen)

KOP-model

Klachten = Omstandigheden x Persoonlijkheidskenmerken

Internaliserende klachten

= dynamiek binnenin (rumineren, angst, depressie,…)

Externaliserende klachten

= dynamiek naar buiten toe (dingen doen, verslavingen,…)

Diagnostisch onderzoek

• hypothesen

• keuze van instrumentarium

• formuleren van toetsbare voorspellingen obv instrumentarium

• afname en verwerking van instrumenten

• argumentatie

Hypothesen

= veronderstellingen die getoetst moeten worden

• Onderkenningvragen

• Verklaringsvragen (A → B) 

• Predictievragen

• Indicatiestellingsvragen

betrouwbaarheid

= hoe goed meet het instrument wat het pretendeert te meten

= hoe goed meet ik het concept?

Validiteit

= meet het instrument het concept dat het pretendeert te meten

= meet ik het concept?

De normgroep

• Taal

• Land

• Geslacht

• Leeftijd

Keuze van het instrumentarium

• Samenstelling en grootte van de normgroep

• Bereik van de normgroep

• Datum of moment waarop de normgroep werdsamengesteld (bv. Flynn)

Integratie

= Bouw een argumentatie uit waarom je bepaalde hypothesen aanhoudt, verwerpt of wijzigt in nieuwe hypothesen

Schriftelijke verslagvoering

• situering van cliënt

• situering onderzoek

• aanmelding

• achtergrondgegevens en eerste exploratie problematiek

• vraagstelling, onderzoeksmiddelen en toetsingscriteria

• beantwoorden van de vragen

• algemeen besluit

Situering van de cliënt (schriftelijke verslagvoering)

• naam

• geslacht

• leeftijd

• geboortedatum

• adres

• studierichting/werk

Situering van het onderzoek

• Naam en functie van de aanvrager

• Naam en functie van de onderzoeker

• Naam en functie van de supervisor (indien van toepassing)

• Setting en datum van onderzoek

Aanmelding

• Aanvraag zoals geformuleerd door aanvrager

• Hulpvraag zoals geformuleerd door cliënt/significante ander (reden)

Achtergrondgegevens en eerste exploratie van de huidige problematiek

Achtergrondgegevens

• Gezinssituatie

• Relevante elementen uit de levensgeschiedenis

• School/werk context

• Sociale context en sociaal functioneren

• Culturele achtergrond

• Geschiedenis van de klachten (ontstaan & ontwikkeling) eneventuele hulpverleningsgeschiedenis

Eerste exploratie van de huidige problematiek

• Huidige problematiek die geleid heft tot de consultatie entot de aanvraag van het psychodiagnostisch onderzoek

Beantwoorden van de vraagstelling

De hoofdmoot van het verslag bestaat uit het antwoorden op de vragen naar onderkenning,verklaring, predictie en indicatiestelling