1/23
Bộ flashcards từ vựng tóm tắt các khái niệm then chốt trong đề cương ôn tập giữa kì I Sinh học 10, bao gồm các cấp độ tổ chức sống, các nguyên tố hóa học, nước và các phân tử sinh học (carbohydrate, lipid, protein, nucleic acid).
Tế bào
Cấp độ tổ chức sống cơ bản đóng vai trò là đơn vị cấu tạo và chức năng cơ sở của mọi sinh vật.
Khả năng tự điều chỉnh và cân bằng nội môi
Đặc tính quan trọng nhất đảm bảo tính bền vững và ổn định tương đối của tổ chức sống.
Nguyên tắc thứ bậc
Nguyên tắc cấu trúc của thế giới sống, trong đó tổ chức sống cấp dưới làm nền tảng để xây dựng nên tổ chức sống cấp trên.
Đặc tính nổi trội
Những đặc điểm xuất hiện ở một cấp độ tổ chức sống cao hơn mà các cấp độ tổ chức thành phần cấp thấp hơn không có được riêng rẽ.
Hệ thống mở
Hệ thống sống không ngừng thực hiện quá trình trao đổi vật chất và năng lượng với môi trường xung quanh.
Nguyên tố Carbon (C)
Nguyên tố hóa học có hóa trị 4, có thể cùng lúc tạo nên 4 liên kết cộng hóa trị với các nguyên tử khác, tạo nên mạch "xương sống" của các đại phân tử hữu cơ trong tế bào.
Nguyên tố đa lượng
Các nguyên tố chiếm tỉ lệ từ 0,01% khối lượng cơ thể trở lên (như C, H, O, N, P,…), đóng vai trò cấu tạo nên các đại phân tử hữu cơ chính của tế bào.
Nguyên tố vi lượng
Các nguyên tố chiếm tỉ lệ nhỏ hơn 0,01% khối lượng cơ thể (như Fe, Zn, Cu, I, Mn,…), chủ yếu tham gia cấu thành hoặc hoạt hóa các enzyme, hormone, vitamin.

Tính phân cực của phân tử nước
Đặc tính sinh ra do đôi electron trong liên kết O – H bị kéo lệch về phía oxygen, khiến đầu oxygen tích điện âm nhẹ (δ−) và hai đầu hydrogen tích điện dương nhẹ (δ+).
Liên kết hydrogen giữa các phân tử nước
Loại liên kết tĩnh điện yếu được hình thành giữa đầu hydrogen mang điện tích dương của phân tử nước này với đầu oxygen mang điện tích âm của phân tử nước khác, luôn bị bẻ gãy và tái tạo liên tục ở trạng thái lỏng.
Carbohydrate
Nhóm hợp chất hữu cơ cấu tạo từ các nguyên tố C, H, O theo nguyên tắc đa phân (trừ đường đơn), là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu và tham gia cấu tạo nên các thành phần tế bào.

Saccharose (Đường mía)
Phân tử đường đôi có công thức phân tử C12H22O11, được cấu tạo từ một đơn phân glucose liên kết với một đơn phân fructose qua liên kết glycosidic.
Cellulose
Loại đường đa cấu tạo từ các đơn phân glucose liên kết với nhau bằng liên kết glycosidic, có cấu trúc mạch thẳng, không phân nhánh và không tan trong nước (kể cả ở nhiệt độ sôi).
Lipid
Nhóm phân tử sinh học có đặc tính kị nước, tan trong dung môi hữu cơ và không cấu tạo theo nguyên tắc đa phân.
Phospholipid
Loại phân tử lipid có tính chất lưỡng cực, gồm 1 phân tử glycerol liên kết với 2 phân tử acid béo và 1 nhóm phosphate; là thành phần chính cấu tạo nên màng sinh chất.
Amino acid
Đơn phân cấu tạo nên các phân tử protein, gồm có nhóm amino, nhóm carboxyl, nguyên tử hydrogen và một gốc R đặc trưng liên kết với carbon trung tâm.

Chuỗi polypeptide
Chuỗi gồm các đơn phân amino acid (X) liên kết tuần tự với nhau thông qua các liên kết peptide (Y), tạo nên cấu trúc bậc 1 của phân tử protein.

Cấu trúc không gian bậc 3 của protein
Cấu trúc cuộn xoắn không gian ba chiều đặc thù của chuỗi polypeptide, được giữ ổn định bởi các liên kết hydrogen, liên kết ion, cầu disulfide và tương tác kị nước.
Hiện tượng biến tính của protein
Hiện tượng cấu trúc không gian ba chiều của protein bị phá vỡ dưới tác động của các yếu tố môi trường (như nhiệt độ cao, thay đổi pH,…), làm protein bị mất chức năng sinh học.

DNA (Deoxyribonucleic acid)
Đại phân tử sinh học có cấu trúc xoắn kép gồm 2 mạch polynucleotide song song ngược chiều, thực hiện chức năng lưu trữ, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền.
Nguyên tắc bổ sung trong DNA
Nguyên tắc liên kết giữa các nitrogenous base trên hai mạch đơn của DNA thông qua liên kết hydrogen, trong đó Adenine (A) liên kết với Thymine (T) bằng 2 liên kết hydrogen, và Guanine (G) liên kết với Cytosine (C) bằng 3 liên kết hydrogen.
Liên kết phosphodiester
Liên kết cộng hóa trị nối giữa nhóm phosphate của nucleotide này với gốc đường pentose của nucleotide kế tiếp trên cùng một mạch polynucleotide.
Phản ứng Biuret
Phản ứng nhận biết protein dựa trên sự tương tác giữa các liên kết peptide trong môi trường kiềm với ion Cu2+, tạo thành phức chất có màu tím đặc trưng.
Phản ứng Benedict
Phản ứng nhận biết đường khử (như glucose) dựa trên khả năng khử ion kim loại khi đun nóng với thuốc thử Benedict để tạo thành kết tủa màu đỏ gạch.