31. Ziemie polskie w XIII w.

Szczyt rozbicia dzielnicowego

XIII w.

Albrecht Niedźwiedź

Od 1134 r. władca niemieckiej Marchii północnej. Podbił Słowian Połabskich.

Marchia Brandenburska

Stworzona w 1157 r. przez Albrechta Niedźwiedzia na terenach Słowian Połabskich.

Nowa Marchia

Stworzona w 1257 r. przez następców Albrechta Niedźwiedzia na podbitych terenach pomorza zachodniego i ziemi lubuskiej.

Prusi

Plemiona bałtyckie. Nie posiadali organizacji państwowej, wybierali wodza na czas wojny. Byli poganami, przez co byli też adresatami wielu polskich misji chrystianizacyjnych. Prowadzili ataki odwetowe na Pomorze Gdańskie, Kujawy i Mazowsze.

Sprowadzenie zakonu krzyżackiego

Uczynione przez Konrada I Mazowieckiego w 1228 r., by walczyć z Prusów. Nadano im ziemię chełmińską. Efektywnie zwalczali Prusów.

Złota bulla z Rimni

Dokument, w którym Cesarz wsparł zakon, upoważniając ich do przyjęcia ziem, które zabrali Prusom. Zmusiło to Konrada I do nadani Krzyżakom ziemi.

Herman von Salzy

Wielki mistrz zakonu krzyżackiego w czasach początku państwa.

Liczba księstw pod koniec XIII w.

19

Powody na tendencje centralizacyjne

Tożsamość narodowa rosnąca przez:

1. Wciąż zjednoczony polski kościół,

2. Poczucie odrębności m.in. od osadników kolonizacyjnych.

Jakub Świnka

Arcybiskup gnieźnieński, propagował zjednoczenie polski pod rodem Piastów. Służyło mu w tym wyniesienie kultu św. Wojciecha i św. Stanisława.

Ośrodki idei centralizacyjnych

Śląsk, Małopolska i Wielkopolska były jedynym dzielnicami na tyle wpływowymi by móc przeprowadzić zjednoczenie.

Henryk IV Probus

Rządzący Śląskiem książę wrocławski. Zajął Kraków, jednak jego plany koronacyjne zostały przerwane śmiercią.

Przemysł II

Książe Wielkopolski, sprawował też władzę na Pomorzu Gdańskim. Wraz z Jakubem Świnką planował Koronacje, do której doszło w 1295 r.. Jego władza ograniczała się jednak tylko do Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego. W tym samym roku został zamordowany, prawdopodobnie przez Brandenburczyków.

Wacław II

Król czeski, przez sponiwowanie z Piastami miał pretensje do tronu polskiego. Zjednoczył Małopolskę, Wielkopolskę, Kujawy, Pomorze Gdańskie i ziemię łęczycko-sieradzką. Część książąt Śląskich i Mazowieckich złożyło mu hołd lenny. Koronował się na króla w 1300 roku, zmarł pięć lat później.

Wacław III

Syn Wacława II, nie zdążył koronować się na króla Polski, ponieważ został zamordowany. Po jego śmierci w Polsce rozpoczynają się walki o władzę.

Utworzenie Marchii Brandenburskiej (rok)

1157 r.

Utworzenie Nowej Marchii (rok)

1257 r.

Pojawienie się Krzyżaków na ziemiach polskich (rok)

1228 r.

Koronacja Przemysła II (rok)

1295 r.

Koronacja Wacława II (rok)

1300 r.