Woordenschat Nederlands

Een verzameling woordenschatbegrippen met bijbehorende definities en voorbeelden op basis van de lesnotities Nederlands.

Accessoire

Iets dat als aanvulling dient of ergens bij hoort (bijvoorbeeld juwelen).

Additief

Wat aan een product wordt toegevoegd (bijvoorbeeld bewaarmiddelen).

Adept

Een leerling of volgeling (bijvoorbeeld een apostel).

Affiniteit

Verwantschap (bijvoorbeeld met een land).

Denigrerend

Kleinerend of neerbuigend (bijvoorbeeld iemand naar beneden trekken).

Status quo

De huidige situatie zoals die nu is.

Anticiperen

Inschatten op voorhand; maatregelen nemen of handelen op voorhand.

Apathisch

Ongeïnteresseerd, ongevoelig, lusteloos en zonder energie.

Condoleren

Deelneming betuigen na het overlijden van een persoon.

Conform

In overeenstemming met of zoals afgesproken (bijvoorbeeld volgens de regels of afspraken).

Rigide

Zonder soepelheid; moeilijk te veranderen.

Sceptisch

Kritisch, twijfelend en niet zomaar iets gelovend.

Scrupule

Gewetensbezwaren of een schuldgevoel van het geweten dat opspeelt na een fout.

Segregatie

Apartheid of afscheiding (bijvoorbeeld vroeger tussen blank en zwart).

A priori

Vooraf of op voorhand (het tegenovergestelde van a posteriori).

De paria

Iemand die niet geaccepteerd wordt door de groep.

Ad rem

Iemand die (heel) snel en gevat of grappig kan antwoorden.

Ambulant

1. Niet-bedlegerig (bijvoorbeeld patiënten); 2. Rondtrekkend (bijvoorbeeld straathandel).

De apotheose

De schitterende slotscène van een toneel- of muziekstuk.

Arbitrair

Willekeurig.

Assimileren

Zich aanpassen of gelijkvormig maken (bijvoorbeeld aan een cultuur).

Aversie

Een sterke afkeur of tegenzin tegenover iets of iemand.

Bilateraal

Tweezijdig en wederzijds bindend (bijvoorbeeld een tweezijdig akkoord).

Apert

Voor de hand liggend en logisch.

Compilatie

De bundeling van verschillende elementen tot een geheel (bijvoorbeeld een verzamelwerk).

Compromitteren

In een moeilijke positie brengen.

Concept

De formulering van een brief, een begrip of het uitwerken van een idee.

Concessie

Iets toegeven of verschuiven van het eigen standpunt naar een ander (een compromis sluiten).

Conventie

Een afspraak, regel of gewoonte die door de samenleving wordt aanvaard (bijvoorbeeld 'goedemorgen' zeggen).

Plausibel

Geloofwaardig en logisch klinkend.

Plenair

Voltallig, waarbij iedereen aanwezig is of moet zijn.

Polemiek

Een discussie waarbij mensen of groepen elkaar bekritiseren en hun tegengestelde meningen verdedigen.

Poneren

Een mening of overtuiging naar voren brengen (bijvoorbeeld beweren).

Pontificaal

Nadrukkelijk plechtig; bisschoppelijk of pauselijk gedrag.

Consciëntieus

Gewetensvol.

Controversieel

Gevoelig, taboe en aanleiding gevend tot discussies.

Kafkaiaans

Een absurde, onbegrijpelijke en ingewikkelde toestand die frustratie veroorzaakt.

Reactionair

Tegen vernieuwing zijn en terug willen naar vroeger.

Recalcitrant

Opstandig.

Vicieuze cirkel

Een toestand of kringloop waarin een probleem zichzelf steeds opnieuw veroorzaakt.

Cruciaal

Extreem belangrijk en prioritair.

Culmineren

Verschillende elementen die samenkomen bij één punt of één doel.

De facto

In feite.

Criterium

Een voorwaarde.

Decent

Deftig in uiterlijk of innerlijk; goed verzorgd.

Urgent

Dringend en zo snel mogelijk.

Corrumperen

Iemand omkopen of iemands moraal bederven.

Conclaaf

Een periode van totale afzondering om een belangrijke beslissing te nemen (bijvoorbeeld door kardinalen).

Cultiveren

Iets laten groeien (letterlijk: bomen, fruit, planten; figuurlijk: kennis laten groeien).