1/45
Een complete set woordenschat-flashcards over het thema lichtprikkels en zien, inclusief de macroscopische en microscopische bouw van het menselijk oog, accommodatie, brekingsafwijkingen, zintuiglijke verwerking in de hersenen en vergelijkende anatomie bij dieren.
Fotoreceptoren
Zintuigcellen in het netvlies (staafjes en kegeltjes) die lichtprikkels opvangen en omzetten in elektrische signalen.

Oogkas
Benige schedelholte in de vorm van een piramide die het oog beschermt tegen stoten en verwondingen.
Vetweefsel (rond het oog)
Weefsel in de oogkas dat de oogbol op zijn plaats houdt en mechanische schokken opvangt.
Traanklieren
Klieren die traanvocht produceren om het oog te beschermen tegen uitdroging en die voorzien zijn van bacteriedodende enzymen.
Traankanaaltjes en traanzakje
Onderdelen van het traanapparaat die overtollig traanvocht samen met opgevangen stofdeeltjes afvoeren naar de neus- en keelholte.

Oogspieren
Geheel van zes spieren (vier rechte en twee schuine) die achteraan vastzitten aan een ring in de oogkas en zorgen voor oogbewegingen en scherpstelling op het fixatiepunt.
Fixatiepunt
Het gemeenschappelijke punt in de ruimte waarop beide ogen zich door gecoördineerde spierwerking richten om een scherp beeld te verkrijgen.
Strabisme
Afwijking (scheelzien) waarbij de coördinatie van de oogspieren op het fixatiepunt fout loopt.
Harde oogvlies
Stevige, witte buitenste laag van de oogwand die bescherming biedt aan de inwendige structuren en vooraan overgaat in het hoornvlies.
Hoornvlies
Het transparante, lichtdoorlatende voorste deel van het harde oogvlies dat zorgt voor de eerste breking van het licht.
Vaatvlies
Sterk doorbloede, zwarte tussenlaag van de oogwand die voeding levert en vooraan overgaat in het straallichaam en de iris.
Iris (regenboogvlies)
Gekleurde voortzetting van het vaatvlies die pigmentkorrels met melanine bevat en door pupilvergroting of pupilvernauwing de lichtinval reguleert.
Pupil
De centrale cirkelvormige opening in de iris waardoor het licht de oogbol binnendringt.

Heterochromie
Verschijnsel waarbij er sprake is van een kleurverschil tussen beide irissen of binnen één iris als gevolg van een verschillende melanineverdeling.

Coloboom
Een aangeboren opening of spleet in de iris of andere delen van de oogbol, ontstaan doordat het weefsel zich embryonaal niet volledig heeft gesloten.
Netvlies
Zeer dunne binnenste laag van de oogbolwand waarin zich de fotoreceptoren (staafjes en kegeltjes) bevinden.
Gele vlek (Macula lutea)
Centraal deel van het netvlies recht tegenover de pupil met een zeer hoge dichtheid aan kegeltjes, waar de beeldscherpte maximaal is.
Blinde vlek
Plaats op het netvlies waar de oogzenuw de oogbol verlaat en waar geen fotoreceptoren voorkomen.
Glasachtig lichaam
Geleiachtige massa die de binnenzijde van de oogbol opvult, zorgt voor vorm en stevigheid en het netvlies tegen het vaatvlies gedrukt houdt.
Ooglens
Doorzichtige, elastische bolle structuur achter de pupil die door vormverandering zorgt voor een scherpe projectie van beelden op het netvlies.
Straallichaam
Cirkelvormige verdikking van het vaatvlies die de accommodatiespier bevat en met behulp van lensbandjes de vorm van de ooglens reguleert.
Oogkamers (voorste en achterste)
Ruimtes voor en achter de iris die gevuld zijn met oogvocht met een voedende functie.
Pupilreflex
Automatische aanpassing van de pupilgrootte door samentrekking van de kringspier (vernauwing bij fel licht) of de straalspier (verwijding bij weinig licht).
Accommoderen
Het aanpassen van de kromming van de ooglens door de accommodatiespier om voorwerpen op wisselende afstanden scherp waar te nemen.
Nabijheidspunt
De kortste afstand tot het oog waarop een voorwerp bij maximale bolling van de ooglens nog net scherp kan worden waargenomen.
Bijziendheid (myopie)
Oogafwijking waarbij men voorwerpen ver weg onscherp ziet doordat de oogbol te lang is of de ooglens te bol, waardoor het scherpste beeld vóór het netvlies valt; gecorrigeerd met holle (negatieve) lenzen.
Verziendheid (hypermetropie)
Oogafwijking waarbij men nabije voorwerpen onscherp ziet doordat de oogbol te kort is of de ooglens te vlak, waardoor het scherpste beeld achter het netvlies valt; gecorrigeerd met bolle (positieve) lenzen.
Cataract
Vertroebeling van de ooglens veroorzaakt door het samenklitten van eiwitten, wat kan leiden tot blindheid en operatief wordt behandeld met een kunstlens.
Netvliesloslating
Aandoening waarbij het netvlies losraakt van het vaatvlies, vaak doordat het glasachtig lichaam krimpt en de druk op het netvlies afneemt.
Kegeltjes
Fotoreceptoren in het netvlies (circa 4,5 miljoen) met een hoge drempelwaarde die functioneren bij voldoende licht en verantwoordelijk zijn voor het zien van kleuren.
Staafjes
Fotoreceptoren in het netvlies (circa 90 miljoen) met een lage drempelwaarde die bij schemerlicht omtrekken en grijstinten waarnemen.
Pigmentlaag (netvlies)
Lichtabsorberende laag met melanine gelegen achter de fotoreceptoren die reflectie voorkomt en vitamine A opslaat.
Rhodopsine
Lichtgevoelig fotopigment aanwezig in de staafjes dat onder invloed van licht chemisch afbreekt en voor de aanmaak afhankelijk is van vitamine A.
Nachtblindheid
Aandoening veroorzaakt door een tekort aan vitamine A, waardoor te weinig rhodopsine wordt aangemaakt en het oog zich vertraagd aanpast aan het donker.
Daltonisme
Erfelijke vorm van kleurenslechtziendheid waarbij men met name rood en groen niet goed van elkaar kan onderscheiden.

Ishihara-test
Diagnostische test bestaande uit platen met gekleurde stippen waarmee afwijkingen in het kleurenzien (zoals daltonisme) worden opgespoord.
Maculadegeneratie
Oogaandoening waarbij kegeltjes in de gele vlek afsterven, resulterend in een donkere of zwarte vlek in het centrum van het gezichtsveld.
Centrum voor zien
Het visuele hersencentrum achterin de hersenen waar zenuwimpulsen afkomstig van het oog worden verwerkt tot bewuste beelden.

Stereoscopisch kijken
Het vermogen om diepte te zien doordat beide ogen een voorwerp vanuit een net iets verschillende hoek waarnemen en de hersenen deze beelden combineren.
Traagheid van het oog
Het verschijnsel dat een lichtimpuls nog ongeveer 0,1s na-ijlt in de hersenen, waardoor opeenvolgende beelden als een vloeiende beweging worden ervaren.
Lui oog (amblyopie)
Situatie waarbij de prikkelverwerking tussen één oog en de hersenen onderdrukt raakt (vaak ter voorkoming van dubbelzien bij scheelzien), te behandelen door het goede oog af te plakken.
Hemianopsie
Gedeeltelijke blindheid waarbij de helft van het gezichtsveld uitvalt als gevolg van hersenschade of een beroerte.
Glaucoom
Aandoening waarbij een te hoge druk van het oogvocht in de voorste oogkamer leidt tot beschadiging van de oogzenuw en uitval van het gezichtsveld.
Knipvlies
Het transparante 'derde ooglid' bij vogels dat het oog beschermt tegen beschadiging en uitdroging en zicht toelaat tijdens de slaap.
Facetogen
Samengestelde ogen bij insecten (zoals vliegen) die zijn opgebouwd uit duizenden afzonderlijke deeloogjes die elk een deelaspect van het beeld registreren.
Tapetum (Tapetum lucidum)
Een reflecterende weefsellaag achter het netvlies bij bepaalde dieren (zoals katten, herten en honden) die licht terugkaatst om het zicht in het schemerdonker te versterken.