2-indeling van het recht

politieke rechten

rechten die burgers tov de overheid kunnen uitoefenen en opeisen

politieke vrijheden

verlenen onaantastbare vrijheden aan burgers

participatierechten

verlenen de mogelijkheid aan de burgers om deel te nemen aan het overheidsbeleid

sociaal-economische rechten

verlenen het recht aan burgers om financiële tegemoetkomingen of bepaalde diensten te vragen

burgerlijke rechten

subjectieve rechten die burgers tav zijn medeburgers kan uitoefenen

extra-patrimoniale rechten

rechten die betrekking hebben op niet in geld waardeerbare belangen die niet verhandelbaar zijn

persoonlijkheidsrechten

rechten mbt de eigen persoon

familierechten

rechten mbt de staat van de persoon binnen de familie

patrimoniale rechten

rechten die betrekking hebben op economische, in geld waardeerbare goederen die verhandelbaar zijn

zakelijke rechten

rechten die heerschappij toekennen over goederen

vorderingsrechten

rechten die de bevoegdheid verlenen om van iemand anders de uitvoering van een of meer verbintenissen te eisen

intellectuele rechten

rechten die exclusieve heerschappij over een intellectuele creatie verlenen

internationaal recht

verdragen gesloten tussen belgie en één of meer staten

internationaal privaatrecht

regels die bepalen welke nationale wetgeving van toepassing is als in een rechtsverhouding elementen uit verschillende staten voorkomen

internationaal publiekrecht

regels die de betrekking tussen de staten onderling en tussen staten en internationale instellingen regelen

europees recht

rechtsregels die ontstaan binnen de Europese Unie. Deze regels zijn bindend voor de lidstaten en voor de inwoners ervan. Landen dragen een deel van hun beslissing bevoegdheid over aan de Europese instellingen, waardoor zij in de plaats van de lidstaat kan beslissen, consumentenrecht.

nationaal recht

rechtsregels uitgevaardigd door een van de bevoegde Belgische politieke instellingen.

nationaal privaatrecht

regels die de verhouding tussen burgers onderling vastleggen

burgerlijk recht

regelt de meest elementaire verhoudingen tussen de burgers, zoals het statuut van de persoon, het huwelijk, de verhouding tussen ouders en kinderen, het statuut van goederen, erfenissen en overeenkomsten

economisch recht

regels die van toepassing zijn tussen economische entiteiten zoals vrije beroepen, ambachtslui,

arbeidsrecht

regels die de verhouding tussen werkgevers en werknemers regelt

privaatrechterlijk procesrecht

regels die de organisatie en de bevoegdheid van de privaatrechtelijke rechtscolleges en het verloop van de privaatrechtelijke procedures regelt.

nationaal publiekrecht

regels over de bevoegdheid en de samenstelling van de overheidsorganen en de regels over de verhouding tussen burgers en overheid

grondwettelijke recht

alle aangelegenheiden die in de grondwet geregeld worden,dit omvat enerzijds de inrichting van de staat en anderzijds een aantal fundamentele rechten van burgers

administratief recht

regels die de inrichting en de werking van de administratie, zijnde de uitvoerende macht regelt, zoals de onteigening, ruimtelijke ordening en stedenbouw.

fiscaal recht

regels die bepalen hoe de overeidsinkomsten worden gevormd en geïnd

sociale zekerheidsrecht

regels ivm de verplichte sociale verzekering voor werknemers en zelfstandigheden.

strafrecht

regels die bepalen welke handelingen strabaar zijn en welke straffen daarop van toepassing zijn.

strafprocesrecht

regels die de inrichting en de bevoegdheid van de strafrechtscolleges en de procedure in strafzaken vastleggen.

sociaal recht

sociale zekerheidsrecht + arbeidsrecht

erfdienstbaarheden

zakelijke rechten waardoor een onroerend goed wordt belast ten behoeve van een ander onroerend goed

recht van beschikking

het meest verregaande zakelijk recht, dit betekent dat je met je eigendom kan doen wat je wil. Je kan het gebruiken, vernietigen, verkopen

recht van genot

je kan genieten van je eigendom zonder het recht om erover te beschikking, je mag er dus de vruchten van plukken maar meer ook niet, huurgeld innen

recht van gebruik

dit houdt in dat je het goed mag gebruiken zonder hierover te beschikking, je kan bv in een appartement wonen

onrechtmatige daad

wanneer iemand een fout begaat en hierdoor schade aan een ander persoon wordt berokkend. De schadeleider kan dan schadevergoeding of herstel vorderen/eisen. Dit is een vorderingsrecht.

verdrag

een overeenkomst die wordt ondertekend door meerdere staten en bindend is voor de partijen die het ondertekend hebben.

besluit

een overeenkomst uitgevaardigd door een internationale organisatie. Denk aan de Verenigde Naties. Zij hebben net zoals verklaringen geen bindende kracht maar wel politiek gezag. Ze worden aangenomen om een bepaald standpunt of beleid te bekrachtigen en kunnen dienen als basis voor verdere actie. Een synoniem hiervoor is een resolutie.

ratificeren

het omzetten van een verdrag in nationale wetgeving. Hierdoor wordt het verdrag ook bindend voor de burgers van de toegetreden lidstaten.

verklaring

een document dat niet bindend is maar wel een grote invloed kan hebben op latere verdragen of nationale wetgeving.

directe belastingen

belastingen op inkomen, winst en vermogen door de belastingplichtige rechtstreeks aan de overheid betaald

indirecte belastingen

belastingen die door een geïsoleerd feit, via een derde aan de overheid worden betaald

geweldmonopolie

de overheid is de enige die iemand mag straffen

contractuele vrijheid

in principe zijn personen vrij om te bepalen welke afspraken tussen hen gelden, uiteraard zijn hier beperkingen op

dwingend recht

regels waar niet van afgeweken kan worden. Ze beperken de contractuele vrijheid en worden opgelegd door de overheid wegens morele, politieke, sociale en economische redenen.
Een synoniem hiervoor is het imperatief recht.

aanvullend recht

regels die als vangnet dienen voor wanneer partijen onderling niets afgesproken hebben