Sociaal Werk en Beleid: Kernbegrippen en Geschiedenis

Flashcards met kernbegrippen, beleidstrends, historische stromingen en theorieën uit de colleges over sociaal werk en de verzorgingsstaat.

Essentialistische visie

Visie waarbij cultuur wordt gezien als iets vaststaands, waarin mensen uit een bepaalde cultuur vaste kenmerken en eigenschappen zouden delen.

Conceptuele visie

Visie waarbij cultuur vooral bekeken wordt vanuit gedeelde ideeën, waarden, normen en overtuigingen.

Constructivistische visie

Visie waarin cultuur niet vaststaat, maar samen door mensen wordt gevormd en kan veranderen door ervaringen, ontmoetingen en maatschappelijke ontwikkelingen.

Cultuur met een grote C

Verwijst naar kunst, schilderijen, muziek en literatuur.

Cultuur met een kleine C

Verwijst naar waarden, normen, gewoontes en tradities.

Diversiteit binnen de diversiteit

Het principe bij superdiversiteit dat inhoudt dat er binnen bepaalde groepen ook diversiteit aanwezig is.

Lokalisering

Beleidstrend waarbij de verantwoordelijkheid voor sociale problemen en zorg steeds meer bij de gemeente wordt gelegd in plaats van bij de landelijke overheid.

Negatieve preventie

Vorm van preventie gericht op het tegengaan van ongewenst gedrag, bijvoorbeeld door regels en controles.

Positieve preventie

Vorm van preventie gericht op het stimuleren van mensen om mee te doen aan de samenleving en gezond of sociaal gedrag te ontwikkelen.

Versterking van burgerschap en civil society

Beleidstrend waarbij burgers meer verantwoordelijkheid krijgen voor hun eigen leven en gestimuleerd worden om elkaar te helpen en iets te betekenen voor hun omgeving.

Vermaatschappelijking van de zorg

Beleidstrend die inhoudt dat mensen met een beperking of zorgbehoefte zoveel mogelijk deelnemen aan de gewone samenleving in plaats van apart in instellingen te wonen.

Privatisering

Het overdragen van bepaalde taken en diensten door de overheid aan commerciële bedrijven of de markt, waardoor deze niet meer uitsluitend door de overheid worden geregeld.

Genderidentiteit

Hoe iemand zichzelf ervaart en met welk geslacht iemand zich identificeert.

Sekse

Het biologische geslacht waarmee iemand geboren wordt.

Agnost

Iemand die niet zeker weet of er een god bestaat en denkt dat dit niet met zekerheid te weten is.

Humanist

Iemand die de mens, menselijke waardigheid en verantwoordelijkheid centraal stelt.

Immanentie

Het idee dat het goddelijke of het heilige aanwezig is in de wereld of de werkelijkheid zelf.

Cultureel kapitaal

Wat je weet en beheerst aan kennis en vaardigheden, zoals bijvoorbeeld het bezit van een diploma.

Economisch kapitaal

Geld en bezit, zoals een goed salaris of een eigen huis.

Persoonlijk kapitaal

Persoonlijke eigenschappen en kwaliteiten, zoals zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen.

Sociaal kapitaal

Je netwerk en sociale contacten, bijvoorbeeld mensen die je kunnen helpen aan een baan.

Classes dangereuses

Term uit de Renaissance waarmee armen werden aangeduid als een gevaar voor de openbare orde en volksgezondheid.

Maatschappij tot Nut van 't Algemeen (1784)

Organisatie opgericht tijdens het Verlichtingsdenken met als motto 'Beschaving door ontwikkeling van kennis en deugden', gericht op volksverlichting en volksontwikkeling.

Maatschappij van Weldadigheid (1818)

Werkverschaffingsproject in Drenthe opgericht door Johannes van den Bosch, bestaande uit vrije en onvrije koloniën.

Vrije koloniën

Koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid (Willemsoord, Frederiksoord en Wilhelminaoord) waar armen, werklozen en verwaarloosde stadsjeugd op vrijwillige basis verbleven.

Onvrije koloniën

Dwangkoloniën van de Maatschappij van Weldadigheid (Ommerschans en Veenhuizen) voor bedelaars, landlopers, vondelingen, wezen en verlaten kinderen, waar weggaan werd gezien als desertie.

Armenpatronaat

Kleinschalige, methodische en individuele begeleidingsvorm die de basis legde voor vele zorginstellingen en instituten.

Sociale quaestie

Het arbeidersvraagstuk ontstaan door de industrialisering (1850-1900), gekenmerkt door slechte leef- en werkomstandigheden van arbeiders tegenover de profiterende bourgeoisie.

Kinderwetje van Van Houten (1874)

Eerste sociale wet in Nederland, aangenomen in de periode van de sociale quaestie.

Volkshuiswerk ('Ons huis')

Buurtgericht clubwerk geïnspireerd door het Engelse 'Toynbeewerk', gericht op het overbruggen van de kloof tussen arm en rijk door te wonen en te werken in de armste wijken.

Woningwerk (Johanna ter Meulen)

Vorm van sociaal werk via woningopzichteressen met wekelijks contact van vrouw tot vrouw voor huurinning, bandopbouw en opvoeding.

Marie Muller-Lulofs

Pionier binnen de wetenschappelijke filantropen die pleitte voor wetenschappelijke, rationele en efficiënte zorg onder het motto 'Geen gave zonder onderzoek'.

Social casework

Uit de VS geïmporteerde methode voor het methodisch hulpverlenen aan personen en gezinnen in wisselwerking met hun omgeving, gericht op eigen kracht en hulpbronnen met de cliënt centraal.

Social groupwork

Methodiek gericht op het werken met groepen, waarbij de positieve kanten van groepen optimaal worden benut en gestimuleerd.

Community development

Methodiek gericht op het vergroten van de betrokkenheid van mensen bij de gemeenschappen waar zij deel van uitmaken.

Van genade naar recht

Uitspraak van minister Marga Klompé die de historische transformatie typeert waarbij zorg en bijstand van willekeurige liefdadigheid veranderden in een wettelijk burgerrecht.

Kritiek van Hans Achterhuis

Filosofische kritiek vanaf 1980 die stelt dat het sociaal werk mensen afhankelijk maakt en problemen creëert, met als pleidooi meer zelfhulp.

Klassieke verzorgingsstaat

Verzorgingsstaatmodel met de nadruk op rechten, solidariteit, collectieve voorzieningen en herverdeling ('zorgen vóór burgers').

Activerende verzorgingsstaat (participatiesamenleving)

Verzorgingsstaatmodel met de nadruk op eigen verantwoordelijkheid, plichten, wederkerigheid en activering ('burgers stimuleren om zélf mee te doen').