T1 - Sec 3

ancient American peoples

các dân tộc bản địa châu Mỹ thời cổ

express abstract concepts

diễn đạt những khái niệm trừu tượng

abstract universal concepts

những khái niệm trừu tượng mang tính phổ quát, không giới hạn ở một sự vật hay trường hợp cụ thể

in the case of

trong trường hợp của, khi xét riêng

Nahuatl

tiếng Nahuatl, ngôn ngữ của người Nahua ở Trung Mỹ, trong đó có người Aztec

allow the formation of

cho phép hình thành, tạo ra

word formation

quá trình cấu tạo từ

extensive compounds

những từ ghép phức tạp, có thể kết hợp nhiều thành phần

compound words

từ ghép, từ được tạo thành bằng cách kết hợp các yếu tố có nghĩa

the combination of

sự kết hợp của

radicals

các yếu tố cấu tạo từ, thường là phần gốc mang nghĩa

semantic elements

các yếu tố mang nghĩa trong cấu trúc ngôn ngữ

semantic

thuộc về ý nghĩa của từ ngữ hoặc ngôn ngữ

complex conceptual relations

những mối quan hệ phức tạp giữa các khái niệm

conceptual relations

mối quan hệ giữa các khái niệm

of an abstract universal character

mang tính chất trừu tượng và phổ quát

tlamatinime

những người thông thái, nhà hiền triết trong truyền thống Nahua; nghĩa gần với “những người hiểu biết”

a rich stock of abstract terms

vốn thuật ngữ trừu tượng phong phú

abstract terms

những từ ngữ dùng để diễn đạt khái niệm trừu tượng

express the nuances of their thought

diễn đạt những sắc thái tinh tế trong tư tưởng của họ

nuances of thought

những khác biệt nhỏ nhưng quan trọng trong ý nghĩa hoặc cách suy nghĩ

avail oneself of

tận dụng, sử dụng một thứ sẵn có

avail themselves of other forms of expression

sử dụng thêm những hình thức diễn đạt khác

forms of expression

các hình thức, cách thức diễn đạt

metaphorical meaning

nghĩa ẩn dụ, nghĩa được hình thành qua sự liên tưởng thay vì hiểu theo nghĩa đen

derived from

bắt nguồn từ, được hình thành dựa trên

Toltec coinages

những từ ngữ hoặc cách diễn đạt mới do người Toltec tạo ra

coinage

từ mới hoặc cách diễn đạt mới được sáng tạo

characteristic of

mang tính đặc trưng của

juxtaposition

sự đặt cạnh nhau của hai hoặc nhiều yếu tố để tạo ra ý nghĩa hoặc hiệu quả biểu đạt

juxtaposition of two words

việc đặt hai từ cạnh nhau

synonyms

các từ đồng nghĩa

associated terms

những từ có mối liên hệ về ý nghĩa

contraries

những từ hoặc khái niệm mang ý nghĩa đối lập

complement each other

bổ sung ý nghĩa cho nhau

evoke an idea

gợi lên một ý tưởng hoặc khái niệm trong tâm trí

evoke one single idea

cùng gợi lên một ý niệm thống nhất

used metaphorically

được sử dụng theo nghĩa ẩn dụ

juxtaposed terms

những từ được đặt cạnh nhau

connote

gợi ra, hàm chứa những ý nghĩa hoặc sắc thái ngoài nghĩa trực tiếp

specific traits

những đặc điểm cụ thể, riêng biệt

essential traits

những đặc điểm cốt lõi, thuộc về bản chất

essential traits of a being

những đặc điểm bản chất của một thực thể hoặc sinh vật

refer to

chỉ đến, đề cập đến

a mode of poetry

một hình thức hoặc phương thức biểu đạt mang tính thơ ca

habitual form of expression

cách diễn đạt được sử dụng thường xuyên, gần như thành thói quen

at a certain period in Earth's history

vào một giai đoạn nhất định trong lịch sử Trái Đất

Earth's history

lịch sử hình thành và phát triển của Trái Đất

atmosphere

khí quyển, lớp khí bao quanh một hành tinh

Earth's atmosphere

khí quyển Trái Đất

contain almost no oxygen

hầu như không chứa oxy

produce vast quantities of

tạo ra một lượng cực kỳ lớn

vast quantities of oxygen

lượng oxy khổng lồ

reconcile two facts

tìm cách giải thích để hai sự thật tưởng như mâu thuẫn trở nên phù hợp với nhau

reconcile A with B

dung hòa, giải thích sự tương thích giữa A và B

hypothesize that

đưa ra giả thuyết rằng

take up oxygen

hấp thụ hoặc giữ lại oxy

be taken up by

bị hấp thụ hoặc giữ lại bởi

Earth's surface

bề mặt Trái Đất

an inadequate explanation

một lời giải thích chưa đầy đủ, không đủ sức giải thích các dữ kiện

inadequate

không đủ, không đáp ứng được yêu cầu

new studies show that

các nghiên cứu mới cho thấy rằng

the amount of iron

lượng sắt

be sufficient to

đủ để thực hiện hoặc đáp ứng điều gì

absorb oxygen

hấp thụ oxy

nowhere near as much as

ít hơn rất nhiều so với, còn xa mới bằng

anywhere near as much as

gần đạt tới mức nhiều bằng; trong câu phủ định mang nghĩa “không gần bằng”

something in addition to

một yếu tố nào đó ngoài

plant life

giới thực vật, các dạng sống thực vật

oxygen produced by plant life

lượng oxy do thực vật tạo ra

animal signals

các tín hiệu mà động vật sử dụng để truyền đạt thông tin

complex songs of birds

những tiếng hót có cấu trúc phức tạp của chim

tend to be costly

thường đòi hỏi phải đánh đổi hoặc tiêu tốn nguồn lực

forfeit time

mất đi khoảng thời gian lẽ ra có thể dành cho hoạt động khác

otherwise be spent on

nếu không thì có thể được dành cho

important behaviors

những hành vi quan trọng đối với sinh tồn hoặc sinh sản

foraging

hoạt động tìm kiếm và thu thập thức ăn

resting

nghỉ ngơi

advertise an individual's location

vô tình làm lộ vị trí của một cá thể cho những con vật khác

rivals

những cá thể cạnh tranh, chẳng hạn để giành lãnh thổ hoặc bạn tình

predators

động vật săn mồi

impair the ability to

làm suy giảm khả năng thực hiện điều gì

detect their approach

phát hiện việc chúng đang tiến lại gần

types of cost

những loại chi phí hoặc sự đánh đổi

energy costs

năng lượng phải tiêu hao để thực hiện một hoạt động

focus on energy costs

tập trung vào lượng năng lượng tiêu hao

overall the evidence is equivocal

nhìn chung, bằng chứng chưa rõ ràng và chưa cho phép kết luận chắc chắn

equivocal evidence

bằng chứng không nhất quán, có thể được diễn giải theo nhiều hướng

for instance

chẳng hạn, ví dụ như

energy consumption

mức tiêu thụ năng lượng

increases in energy consumption

sự gia tăng mức tiêu hao năng lượng

Carolina wrens

loài chim hồng tước Carolina ở Bắc Mỹ

find no effect on

không phát hiện tác động nào đối với

crowing

tiếng gáy, đặc biệt của gà trống

roosters

gà trống

obtain empirical data

thu thập dữ liệu thực nghiệm hoặc dữ liệu từ quan sát thực tế

empirical data

dữ liệu dựa trên quan sát, đo lường hoặc thí nghiệm

regarding

liên quan đến, về

examine the relationship between A and B

nghiên cứu mối quan hệ giữa A và B

song rate

tần suất hót, số lần hoặc lượng tiếng hót trong một khoảng thời gian