Baby, Peuter en Kleuter 1: Spraak-Taal, Audiologie en Eet- en Drinkontwikkeling

0.0(0)
Studied by 2 people
call kaiCall Kai
learnLearn
examPractice Test
spaced repetitionSpaced Repetition
heart puzzleMatch
flashcardsFlashcards
GameKnowt Play
Card Sorting

1/49

flashcard set

Earn XP

Description and Tags

Oefenflashcards voor het blok BPK1 (Baby, Peuter, Kleuter) van de opleiding Logopedie aan de Hanzehogeschool Groningen, met dekking van spraak-taalontwikkeling, gehoor en audiologie, geluidsleer en de vroege eet- en drinkontwikkeling.

50 Terms

1
New cards

Taal (definitie Luinge, 2005)

Het op basis van een universeel, aangeboren vermogen gevormde geheel van tekens en regels om deze tot betekenisdragende elementen te combineren, waarvan de mens gebruik maakt om zijn gedachten te formuleren, zijn wereld te ordenen en te communiceren.

2
New cards

Taalmodaliteiten

De wijzen waarop taal kan worden geuit en waargenomen: auditief gesproken (verbale communicatie), visueel-manueel (gebarentaal) en schriftelijke taal (een code).

3
New cards
<p>Taalmodel van Bloom &amp; Lahey (1978)</p>

Taalmodel van Bloom & Lahey (1978)

Een model dat taal onderverdeelt in drie overlappende componenten: Taalinhoud (Content/Semantiek), Taalvorm (Form/Fonologie, Morfologie, Syntaxis) en Taalgebruik (Use/Pragmatiek).

4
New cards

Fonologie

De klankleer; betreft het taalsysteem van betekenisonderscheidende klanken in een taal en de regels voor het combineren van klanken tot woorden.

5
New cards

Semantiek

De betekenisleer; betreft de inhoudelijke kennis, betekenisorganisatie en omvang van woorden en taal, zowel receptief als productief.

6
New cards

Morfologie

Het taalniveau dat betrekking heeft op de opbouw van woorden uit kleinere betekenisvolle elementen (morfemen), zoals verbuigingen, vervoegingen, voor- en achtervoegsels.

7
New cards

Syntaxis

De zinsleer; betreft de regels voor de woordvolgorde, structuur en lengte van zinnen.

8
New cards

Pragmatiek

Het taalgebruik; het vermogen om taal verbaal en non-verbaal effectief en passend toe te passen in sociale contexten en communicatieve interacties.

9
New cards

Metalinguïstiek

Het vermogen tot taalreflectie en metalinguïstisch bewustzijn, oftewel het bewust kunnen nadenken over taalvorm, taalregels en de eigen taalvaardigheid.

10
New cards

Fonetiek

De studie van de fysische, fysiologische en perceptieve eigenschappen van spraakklanken en hun motorische articulatie; het is geen linguïstisch taalniveau.

11
New cards

Prelinguale periode

De fase in de taalverwerving van 00 tot circa 11 jaar (0;0−1;00;0 - 1;0 jaar), gekenmerkt door mondmotorische ontwikkeling, vegetatieve geluiden, vocaliseren en brabbelen.

12
New cards

Vroeglinguale periode

De fase in de taalverwerving van circa 11 tot 2;62;6 jaar (1;0−2;61;0 - 2;6 jaar), startend bij het eerste woordje en gekenmerkt door telegramstijl en twee- en driewoorduitingen.

13
New cards

Differentiatiefase

De fase in de taalverwerving van circa 2;62;6 tot 55 jaar (2;6−5;02;6 - 5;0 jaar), gekenmerkt door een woordenschatexplosie, morfologische uitbreiding en samengestelde zinnen.

14
New cards

Voltooiingsfase

De fase van circa 55 tot 1111 jaar waarin de basisregels van taal worden beheerst, het metalinguïstisch bewustzijn groeit en de schriftelijke taal wordt aangeleerd.

15
New cards

Kritische periode (taalverwerving)

De levensfase van 00 tot 77 jaar (met een optimale periode van 00 tot 55 jaar) waarin een kind taal van nature kan verwerven mits er voldoende taalaanbod is.

16
New cards

Language Acquisition Device (LAD)

Het door Noam Chomsky geïntroduceerde theoretische concept van een aangeboren menselijk taalverwervingsvermogen.

17
New cards

Motherese (verzorgerstaal)

Specifieke spreekstijl van verzorgers gericht op jonge kinderen, gekenmerkt door een hogere stem, duidelijke articulatie, traag tempo, vereenvoudigde zinnen, onomatopeeën en herhalingen.

18
New cards

Restricted code vs. Elaborated code

Restricted code gebruikt taal hoofdzakelijk sturend, bevelend en verbiedend; elaborated code gebruikt taal toelichtend en verkennend om betekenissen uit te leggen.

19
New cards

GMS en G-MS

Groninger Minimum Spreeknormen en de Gereviseerde Minimum Spreeknormen; screeningsinstrumenten die minimale mijlpalen in de spraak- en taalontwikkeling vastleggen.

20
New cards

Taalontwikkelingsstoornis (TOS)

Een neurobiologische ontwikkelingsstoornis waarbij de taalontwikkeling opvallend achterblijft bij leeftijdsgenoten; de prevalentie onder kinderen in Nederland is 5%5\%.

21
New cards

Meertaligheid (definitie Muyskens, 2002)

De toestand waarbij kinderen in het dagelijks leven afwisselend meer dan één taal gebruiken; geldt voor minstens 50%50\% van de wereldbevolking.

22
New cards

Simultane meertaligheid

Vorm van meertaligheid waarbij een kind vanaf de geboorte gelijktijdig opgroeit met twee of meer talen (start van het aanbod vóór de leeftijd van 33 jaar).

23
New cards

Successieve meertaligheid

Sequentiële tweetaligheid waarbij een kind eerst een moedertaal leert en pas na de vroege basis (grensleeftijd tussen 33 en 9 aˋ 109\text{ à }10 jaar) een tweede taal aangeboden krijgt.

24
New cards

Signaleren versus Diagnosticeren

Signaleren betekent het observeren of opmerken ('zien') van mogelijke problemen; diagnosticeren betekent het objectief vaststellen en kwantificeren ('meten') via gestandaardiseerd onderzoek.

25
New cards
<p>Gehoororgaan (anatomische indeling)</p>

Gehoororgaan (anatomische indeling)

Het gehoorstelsel bestaande uit uitwendig oor (oorschelp, gehoorgang), middenoor (trommelvlies, gehoorbeentjes, buis van Eustachius) en binnenoor (cochlea, evenwichtsorgaan, gehoorzenuw).

26
New cards

Gehoorbeenketen

De drie mechanisch gekoppelde botjes in het middenoor: de hamer (malleus), het aambeeld (incus) en de stijgbeugel (stapes).

27
New cards

Tuba Eustachii (buis van Eustachius)

Verbinding tussen het middenoor en de neus-keelholte die zorgt voor ventilatie en drukgelijke regulatie; bij jonge kinderen is deze korter, nauwer en horizontaler.

28
New cards
<p>Otitis Media met Effusie (OME) vs. Otitis Media Acuta (OMA)</p>

Otitis Media met Effusie (OME) vs. Otitis Media Acuta (OMA)

OME betreft sereus, waterig vocht in het middenoor zonder acute infectie; OMA betreft een acute ontsteking van het middenoor met infectieus ontstekingsvocht achter een bomberend trommelvlies.

29
New cards
<p>Orgaan van Corti</p>

Orgaan van Corti

Het zintuigorgaan gelegen op de basilaire membraan in de cochlea, bestaande uit binnenste en buitenste haarcellen die mechanische vloeistoftrillingen omzetten in elektrochemische zenuwimpulsen.

30
New cards

Tonotopie van de cochlea

De ruimtelijke ordening van frequenties in het slakkenhuis: hoge tonen worden geregistreerd aan de stijve basis bij het ovale venster, lage tonen aan de brede apex bij het helicotrema.

31
New cards

Auropalpebrale reflex

Een akoestische reflex waarbij de oogleden krachtig worden dichtgeknepen bij blootstelling aan een plotseling intens geluid; prenataal meetbaar vanaf 24−2524 - 25 weken zwangerschap.

32
New cards

Neonatale gehoorscreening

Gehoortest bij zuigelingen in de eerste levensweek (dag 4−74 - 7) met als doel permanent gehoorverlies van minimaal 40 dB40\,\text{dB} tijdig op te sporen voor interventie vóór de leeftijd van 66 maanden.

33
New cards

Zuivere toon

Een enkelvoudige, niet-samengestelde harmonische trilling die wiskundig exact wordt beschreven door een sinusoïde golf met één constante frequentie en amplitude.

34
New cards

Complexe trilling

Een samengestelde periodieke geluidstrilling bestaande uit een grondtoon (f0f_0) en harmonische boventonen (n×f0n \times f_0), typerend voor muziekinstrumenten en spraak.

35
New cards

Geluidspectrum

Grafische weergave waarin de amplitudes (sterkte in dB\text{dB}) zijn uitgezet tegen de samenstellende frequenties (in Hz\text{Hz} of kHz\text{kHz}) op een specifiek meetmoment.

36
New cards

Spectrogram

Driedimensionale visuele representatie van geluid waarin frequentie op de verticale as, tijd op de horizontale as en intensiteit via kleur of grijswaarden worden weergegeven.

37
New cards
<p>Typen golven (Geluidsleer)</p>

Typen golven (Geluidsleer)

Golven ingedeeld naar trillingsrichting (longitudinaal vs. transversaal) en verplaatsingsgedrag (staand vs. lopend). Geluid in de lucht is een lopende longitudinale golf.

38
New cards

Knopen en buiken (staande golven)

Karakteristieken van staande golven: knopen zijn posities waar deeltjes een uitwijking van nul hebben (Δx=0\Delta x = 0); buiken zijn posities met maximale uitwijking.

39
New cards

Bron-filtertheorie (Fant)

Akoestische theorie van spraakproductie waarbij de trillende stemplooien de geluidsbron vormen en het aanzetstuk (vocal tract) fungeert als resonantiefilter dat specifieke formanten versterkt.

40
New cards

Audiologisch Centrum (AC)

Een specialistische tweedelijnsvoorziening gericht op diagnostiek en advies bij gehoorafwijkingen, spraak- en taalproblemen, tinnitus en selectie van hoorhulpmiddelen.

41
New cards

Methodisch Logopedisch Handelen (MLH)

Systematische procesmatige cyclus binnen de logopedische zorgstandaard: Aanmelding/Verwijzing, Anamnese, Onderzoek, Analyse, Behandelplan, Behandeling, Evaluatie en Afsluiting.

42
New cards

Rooting-reflex

Adaptieve orale zoekreflex waarbij een pasgeborene het hoofd draait en de mond opent naar de zijde waar de wang of mondhoek tactiel wordt gestimuleerd.

43
New cards

Kokhalsreflex (gag reflex)

Beschermende orale reflex die voorkomt dat te grote of gevaarlijke voedselbrokken de farynx binnendringen; verschuift in de vroege ontwikkeling van voor op de tong naar achteren.

44
New cards

Zuig-slik-adem-coördinatie

Het ritmische drinkpatroon van pasgeborenen; bij flesvoeding bedraagt de verhouding zuigen:slikken:ademen 1:1:11:1:1, bij borstvoeding 1:1:11:1:1, 2:1:12:1:1 of 3:1:13:1:1.

45
New cards

Neofobie (voeding)

Een natuurlijke ontwikkelingsgebonden angst voor onbekend of nieuw voedsel bij jonge kinderen die overwonnen wordt door herhaald aanbieden en modelleren.

46
New cards

Smaakgewenning

Het proces van leren accepteren van nieuwe smaken in de gevoelige periode (4−84 - 8 maanden); vereist gemiddeld 3−53 - 5 confrontaties voor fruit en 8−108 - 10 voor groente.

47
New cards

Nijmeegse Observatielijst Lepelvoeding (NOL)

Gestandaardiseerd logopedisch observatie-instrument met zeven criteria om de vaardigheid van lepelvoeding over vijf happen systematisch te scoren.

48
New cards

Kauw Observatie en Evaluatie (KOE)

Logopedisch meetinstrument voor de kauwmotoriek bestaande uit acht items op een vierpuntsschaal, waarbij de grens tussen score 2 en 3 het verschil markeert tussen niet-adequaat en adequaat.

49
New cards

Baby-Led Weaning (Rapley-methode)

Methode van bijvoeding waarbij een baby vanaf zes maanden direct zachte vaste stukken voedsel zelfstandig pakt en eet in plaats van gepureerde lepelvoeding.

50
New cards
<p>IDDSI-raamwerk</p>

IDDSI-raamwerk

International Dysphagia Diet Standardisation Initiative; een gestandaardiseerde schaal (00 tot 77) voor het categoriseren van consistenties van vloeistoffen en vaste voedingsmiddelen.