Thema 1: Ontstaan en evolutie van de aarde

De big bang =

ontstaan van het heelal

Wnr vond de big bang plaats?

ongeveer 13,8 miljard jaar geleden

Wnr ontstonden de zon en aarde?

ongeveer 4,6 miljard jaar geleden ontstaan

Hoe begon het ontstaan van de geosfeer?

In de periode na de vorming van de aarde veroorzaakte de zwaartekracht een herschikking van de taaivloeibare materie

Wat gebeurde er met de lichtste chemische elementen en wat vormden ze?

De lichtste chemische elementen kwamen bovendrijven, stolden en vormden de aardkorst

Wat gebeurde er met de zwaardere bestandsdelen en wat vormden ze?

De zwaardere bestandsdelen , zonken naar het binneste van de planeet en vormden de kern

Wat gebeurde er daarna met de aarde?

• Langzaam koelde de planeet af en de ordening van de materie bleef bewaard

  • Dat zorgde voor een schilvormige opbouw

Tijdens de verdere afkoeling van de planeet…

werd de korst aan de buitenkant dikker, terwijl er binnenin nog vloeibare en taaivloeibare lagen overbleven

Geosfeer =

al de gesteenten van de aarde samen

De geosfeer bestaat uit:

verschillende schillen of lagen

Wat spelen vooral een rol in deze verschillende lagen of schillen?

Vooral de aggregatietoestand spelen een rol in deze schillen/lagen

Aggregatietoestanden zijn:

1. Vast

2. Taaivloeibaar/plastisch (plastisch = tussen vast en vloeibaar, als je er veel druk op uitoefend wordt het vloeibaar)

3. Vloeibaar

Wat heeft de lithosfeer?

heeft verschillende platen

Soorten platen

• Oceanische plaat

= platen die alleen een oceanische korst bevatten

Bv. Pacifische plaat

• Continentale plaat

= platen die zowel oceanische als continentale korst bevatten

Bv. De Euraziatische en de Noord-Amerikaanse plaat

Platentektoniek =

een proces van bewegende platen

Primaire atmosfeer is de…

eerste atmosfeer

De primaire atmosfeer bestond uit…

waterstof (H₂) en helium (He)

Secundaire atmosfeer is de…

tweede atmosfeer

Ontstaan van de secundaire atmosfeer

• Vulkanen waaruit er gassen uit de binnenkant van de aarde vrijkwamen

  • = outgassing of ontgassing

  → Deze vulkanische gassen,

  • zoals waterdamp (H₂O),

  • een klein beetje stikstofgas (N₂)

  • en veel koolstofdioxidegas (CO₂),

  zorgden voor een secundaire atmosfeer

Hoe begon het ontstaan van de hydrosfeer?

Via de eerste vulkanen kwamen grote hoeveelheden waterdamp in de atmosfeer terecht.

Nadat de jonge aarde voldoende was afgekoeld,

• zorgde de condensatie van de waterdamp in de lucht voor water.

  • Er vormden zich wolken en er viel neerslag.

Tegelijkertijd …

was de jonge aarde onderhevig aan inslagen van kometen en meteorieten die water met zich meebrachten (1.6).

Ontwikkeling van de biosfeer: van 3,5 miljard jaar geleden tot nu

• Er komen zwarte schoorstenen/black smokers voor in de oceaan

  • Na contact met het koude zeewater slaan deze mineralen neer op de oceaanbodem, waar het hele ecosysteem ontstaan

• Wetenschappers vermoeden dat deze vulkanische schoorstenen in de oceanen de plaatsen zijn waar de biosfeer (= al het leven) is ontstaan

Tertiaire atmosfeer is de…

derde en recentste atmosfeer (is degene die we nu hebben)

Begin ontstaan va de tertiaire atmosfeer

In de oceanen leefden de eerste primitieve levensvormen: eencellige organismen die via fotosynthese koolstofdioxide opnamen en zo de eerste zuurstof produceerden.

Na miljoenen jaren van fotosynthese in de oceanen …

steeg de zuurstofconcentratie in de aardse atmosfeer, terwijl de CO₂-concentratie afnam.

Ozonlaag ontstond door:

invloed van de uv-straling van de zon kwam er stilaan een dunne ozonlaag

Wnr is de ozonlaag tot ontwikkeling gekomen?

Is de laatste miljoenen jaren tot ontwikkeling gekomen

Wat doet de ozonlaag?

houdt de schadelijke uv-straling van de zon tegen