Filosofie en ethiek HC2

Wat is het verschil tussen deductie en inductie

Deductie gaat van algemene theorie naar specifieke voorspellingen, inductie gaat van specifieke observaties naar algemene conclusies

Wat betekent hypothetisch-deductieve methode

Een methode waarbij een theorie wordt opgesteld, voorspellingen worden afgeleid en deze vervolgens empirisch getest om de theorie te ondersteunen of te weerleggen

Wat is een theorie in de wetenschapsfilosofie

Een samenhangend geheel van aannames, principes en verklaringen dat fenomenen probeert te beschrijven, voorspellen en begrijpen

Wat is een wetenschappelijke wet

Een generalisatie van empirisch waargenomen patronen die consistent blijken te zijn over tijd en ruimte

Wat is het verschil tussen correlationeel en causaal onderzoek

Correlationeel onderzoek onderzoekt samenhang tussen variabelen, causaal onderzoek probeert te bepalen of één variabele direct een andere beïnvloedt

Wat betekent operationaliseren

Het concreet meetbaar maken van een concept door indicatoren te definiëren

Wat is een onafhankelijke variabele

De variabele die gemanipuleerd wordt om te onderzoeken of dit een effect heeft op een andere variabele

Wat is een afhankelijke variabele

De variabele die gemeten wordt om te zien of de manipulatie van de onafhankelijke variabele een effect heeft

Wat is een confounder

Een derde variabele die zowel de onafhankelijke als de afhankelijke variabele beïnvloedt en zo de relatie tussen beide kan vertekenen

Wat is randomisatie

Het willekeurig toewijzen van proefpersonen aan experimentele groepen om bias te minimaliseren

Wat is een controlegroep

Een groep die niet wordt blootgesteld aan de onafhankelijke variabele en dient als vergelijkingsbasis

Wat is internal validity

De mate waarin een studie juist aantoont dat de onafhankelijke variabele een effect heeft op de afhankelijke variabele

Wat is external validity

De mate waarin de resultaten van een studie gegeneraliseerd kunnen worden naar andere populaties, situaties of tijdstippen

Wat is betrouwbaarheid

De consistentie en reproduceerbaarheid van meetresultaten bij herhaalde metingen

Wat is validiteit

De mate waarin een meetinstrument daadwerkelijk meet wat het moet meten

Wat is construct validity

De mate waarin een test of experiment het theoretische concept daadwerkelijk weerspiegelt

Wat is face validity

De mate waarin een test op het eerste gezicht logisch lijkt te meten wat het beweert te meten

Wat is criteriumvaliditeit

De mate waarin een meetinstrument correleert met een externe maat die hetzelfde construct meet

Wat is interne consistentie

De mate waarin de items van een test onderling samenhangen en hetzelfde construct meten

Wat is betrouwbaarheidstest-retest

Het meten van dezelfde proefpersonen op verschillende tijdstippen om de stabiliteit van een meetinstrument te controleren

Wat is experimenteren in de wetenschap

Het manipuleren van variabelen onder gecontroleerde omstandigheden om oorzaak-gevolg relaties te onderzoeken

Wat is observationeel onderzoek

Het bestuderen van fenomenen zoals ze van nature voorkomen zonder manipulatie van variabelen

Wat is een cohortstudie

Een observationele studie waarbij een groep mensen over tijd wordt gevolgd om uitkomsten te vergelijken tussen blootgestelde en niet-blootgestelde individuen

Wat is een case-control studie

Een retrospectieve studie die groepen vergelijkt op basis van uitkomst (cases vs controls) om blootstellingen in het verleden te onderzoeken

Wat is cross-sectioneel onderzoek

Een onderzoek waarbij data op één tijdpunt wordt verzameld om prevalentie en samenhangen te onderzoeken

Wat betekent bias

Systematische fouten in onderzoek die leiden tot een vertekend beeld van de werkelijkheid

Wat is selection bias

Wanneer de steekproef niet representatief is voor de populatie waardoor resultaten vertekend worden

Wat is measurement bias

Wanneer meetinstrumenten systematisch onnauwkeurige resultaten geven

Wat is confounding bias

Wanneer een confounder de waargenomen relatie tussen onafhankelijke en afhankelijke variabele beïnvloedt

Wat is placebo-effect

Verbetering van symptomen puur door de verwachting van een behandeling, niet door de behandeling zelf

Wat is blinding

Het verbergen van informatie over de toewijzing van behandeling om bias te verminderen

Wat is single-blind studie

De deelnemers weten niet welke groep ze behoren, maar de onderzoekers wel

Wat is double-blind studie

Noch de deelnemers, noch de onderzoekers weten wie welke behandeling krijgt

Wat is triple-blind studie

De deelnemers, onderzoekers en data-analisten weten niet wie welke behandeling krijgt

Wat is randomised controlled trial (RCT)

Een experiment waarbij deelnemers willekeurig worden toegewezen aan interventie of controlegroep om causale effecten te onderzoeken

Wat zijn de belangrijkste voordelen van een RCT

Minimaliseert bias, verhoogt interne validiteit, maakt causaliteit aannemelijk

Wat zijn de beperkingen van een RCT

Kostbaar, ethisch soms problematisch, beperkte generaliseerbaarheid naar de praktijk

Wat is evidence-based medicine

Het gebruik van de beste beschikbare bewijzen uit systematisch onderzoek voor klinische besluitvorming

Wat is een systematische review

Een studie die alle relevante onderzoeken over een bepaald onderwerp samenvat en kritisch evalueert

Wat is een meta-analyse

Een statistische methode om de resultaten van meerdere studies te combineren voor een samenvattend effect

Wat is het verschil tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek

Kwalitatief onderzoekt ervaringen, meningen en betekenissen

kwantitatief onderzoekt meetbare variabelen en statistische relaties

Wat is triangulatie

Het combineren van meerdere methoden of bronnen om de betrouwbaarheid en validiteit van onderzoeksresultaten te verhogen

Wat is peer review

Het proces waarbij experts een onderzoek evalueren voor publicatie om kwaliteit en integriteit te waarborgen

Wat is reproducibility crisis

Het probleem dat veel wetenschappelijke studies niet reproduceerbaar zijn bij herhaling

Wat is open science

Het delen van onderzoeksdata, methoden en publicaties om transparantie en reproduceerbaarheid te verbeteren