H3: ethologie

animale zenuwstelsel

onder invloed van onze wil

autonome zenuwstelsel

regelt onbewuste functies, sympatisch en parasympatisch

Endocriene stelsel

• trager

• langdurig effect

• hormoonregeling

neuro-endocriene stelsel

sterke interactie tussen het zenuwstelsel en het endocriene stelsel

Hypothalamus

stuurt aan, het reguleert het autonome zenuwstelsel en dient intermediair tussen zenuwstelsel en endocriene stelsel, via zenuwprikkeling en hormonaal via releasingfactoren

• motivationele toestand

Hypofyse

regelt, het geeft boodschapperstoffen af (stimulating factors) naar endocriene klieren, deze koppelen terug op beide systemen zodat er een balans ontstaat

Limbisch systeem

Staat in voor herinneringen en emoties, reageert op interne en externe (on)plezierige stimuli en coördinatie homeostasis

• Hypothalamus

• Hippocampus: leren en herinneren

• Amygdala: emotionele processen

• Andere onderdelen: orbitofrontale cortex (beslissingen), nucleus accumbens (genoegen, verslaving

Korte termijn ‘needs

Onmiddelijke fysiologische feedback als hieraan voldaan wordt Gedrag gemonitord en gereguleerd door de consequenties van het gedrag  negatieve feedback

Lange termijn ‘needs’

Onvervangbare, essentiële gedragingen, verankerd in het brein Worden niet meteen beloond door effect, niet gecontroleerd door directe consequentie

Circadiaans ritme

Dag, nacht, schemer

Infradiaan ritme

Circa-lunair ritme, circa-annual ritme

Ultradiaan ritme

REM slaap Groeihormonen

Feromonen

informatieoverdracht naar een ander individu of groep, dit noemen we olfactorische communicatie,

→ fysiologische of gedragsreactie uit te lokken,

polyfasische slaap

meerder keren op de dag zullen slapen voor een korte duur

mono- of bifasische slaap

slaap aan 1 stuk doorbrengen of in 2 delen

uni hemisferische slaap

wanneer 1 hemisfeer (hersenhelft) slaapt, de andere actief is

• contra-laterale oog gesloten

REM- slaap

= rapid eye movement

Paradoxiale slaap, actieve slaap Stimulus drempelwaarde voor ontwaken uit REM-slaap is hoger dan voor NREM slaap

NREM-slaap

=non-rapid eye movement slaap

Rustige slaap, orthodoxicale slaap, slow wave slaap

Gastrine

cellen in de maagwand die de productie van maagsap stimuleren

Cholecystokinine

veroorzaakt samentrekking van de galblaas wat zorgt voor galafgifte, CCK stimuleert de alvleesklier wat zorgt voor afgifte van alvleessap

Ghreline

productie in de maagwand, vergroot de honger

Leptine

onder andere in vetweefsel, remt honger, geeft verzadigingsgevoel (resistentie in obese patiënten)

Insuline

stimuleert de opname van nutriënten, snelle toename na glucose opname, kan veststofwisseling remmen

progesteron

in stand houden van dracht

einde dracht

progesteronniveau daalt, aanzet tot melkproductie, prolactineniveau stijgt

na partus

oxytocineniveau stijgt, uteruscontracties

Emotionele stressrespons

gevoelens van woede, angst

Cognitieve stressrespons

verminderd concentratievermogen, minder goed geheugen

Gedragsmatige stressrespons

verandering in houding, communicatie, verminder coördinatievermogen, agressie, vluchten of vermijden

HPA-as

hypothalamic pituitary adrenal axis = hypothalamus hypofyse bijnier as