32. Przeobrażenia społeczno-gospodarcze Polski w XIi

Geneza kolonizacji

By zwiększyć swoje zyski książęta zaczęli sprowadzać na nie gęsto zaludnione ziemie polskie osadników z przeludnionej Europy zachodniej (Niemiec).

Pierwsza szeroka akcja kolonizacyjna

Została zorganizowana przez księcia Henryka Brodatego na Śląsku.

Charakterystyka prawa polskiego (Obyczaju wolnych gości)

1. Charakter obyczajowy, ustny.

2. Renta w naturze lub pańszczyźnie.

3. Brak możliwości stworzenia samorządu.

Zasadźca

Osoba która zobowiązała się się sprowadzić osadników i zorganizować osady.

,,Na surowym korzeniu"

Czyli kolonizacja na ziemi jeszcze nie zamieszkałej.

Charakterystyka prawa niemieckiego (we wsiach)

1. Umowa lokacyjna w formie pisemnej między panem a zasadźcą.

2. Wolnizmy - zwolnienie osadników z płacenia renty na czas budowy osad.

3. Renta w czynszu i rzadko mała pańszczyzna.

4. Prawo wychodu.

5. Sołtys - często stawał się nim zasadźca.

Powody na dominację prawa niemieckiego

Od połowy XII w. odchodzi się od prawa polskiego do prawa niemieckiego, które było bardziej jasne, zorganizowane i korzystne.

Gdzie lokowano miasta?

Miasta lokowano ,,na surowym korzeniu", lub transformowano prawa dotychczasowych miast pod prawo niemieckie.

Złotoryja

Pierwsze polskie miasto na prawie niemieckim.

Wójt

Reprezentant interesów pana w mieście, często stawał się nim zasadźca. Pomagali mu ławnicy.

Rada miejska

Organ samorządowy, który od połowy XIII w. wypierał wójta. Na jego czele stał burmistrz.

Prawo niemieckie magdeburskie

Charakteryzuje się rynkiem w centrum miasta. Dzieli się na prawo średzkie i chełmińskie.

Prawo niemieckie lubeckie

Zauważalne głównie na północy polski. Centrum miasta były szeroka, główna ulica i kanał portowy.

Okolnica

Owalnica

Rzędówka

Ulicówka

Wieludróźnica

Skutki kolonizacji

1. Ujednolicenie renty feudalnej na pieniężną i pańszczyznę,

2. Nowe technologię w rolnictwie powodują nadwyżkę produkcji rolnej,

3. Rozwój handlu i rzemiosła,

4. Regularna zabudowa w miastach,

5. Konflikty między przybyszami a mieszkańcami.

Podział na stany

1. Duchowny - niezależny od władzy świeckiej,

2. Rycerski,

3. Mieszczański:

   1. patrycjat - zamożni kupcy,

   2. pospólstwo i plebs.

4. Chłopi.